17 Ağustos Depreminin 21’inci Yıl Dönümünde, Hatıra İsimli Küçük Kızın Kurtarıcısı Köpek Mancs’ın Hikayesi

Cengiz Kumrular 16 Ağustos 2020

Yarın, Türkiye’nin yakın tarihinin en büyük felaketi olarak gösterilen, merkez üssü Gölcük olan 17 Ağustos Depreminin 21’inci yıl dönümü.

1999 yılında 16 Ağustos’u 17 Ağustos’a bağlayan gece meydana gelen 7.4 büyüklüğündeki yer sarsıntısı, Türkiye tarihinin en büyük ikinci depremi olarak kayıtlara geçti. Merkez üssü Gölcük olan deprem, Marmara Bölgesi’nin genelinde hissedildi. Kuzey Anadolu Fay Hattı’nın kırılmasıyla meydana gelen deprem, İstanbul, Bolu, Bursa, Eskişehir, Kocaeli, Sakarya ve Yalova’da can ve mal kaybına neden oldu.

17 Ağustos Gölcük Depremi - 4

Türkiye’nin kuzey bölgelerden boydan boya geçen Kuzey Anadolu Fay Hattı’nın batı bölümünde meydana gelen deprem, 17 Ağustos 1999 Salı günü saat 03:01’de başladı ve 45 saniye sürdü.

Depremin merkez üssü İzmit’in Gölcük ilçesi olarak açıklandı. Büyüklüğü de Richter ölçeğine göre ABD Jeolojik Araştırmalar Merkezi (USGS) tarafından 7.6; Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi tarafından ise 7.8 olarak ölçüldü. Bununla birlikte, bugün genel olarak depremin büyüklüğü, ilk yapılan açıklamalarda duyurulan 7.4 olarak kabul ediliyor ve bu ölçü kullanılıyor.

17 Ağustos Depremi, büyüklüğü açısından Türkiye’de meydana gelen en büyük ikinci yer sarsıntısı olarak kayıtlara geçti. Derinliği 17 kilometre olan sarsıntıda yer kabuğunun sağa doğru hareket ettiği ve 120 kilometrelik bir hat boyunca kırıldığı tespit edildi.

17 Ağustos Gölcük Depremi - 5

Yaşadığımız bu felaket içinde birçok hikaye barındırıyor, çoğu üzücü, kahredici olsa da bu büyük felaketin içinde yüzümüzü güldürecek olaylar da yaşanmadı değil. Enkaz altından kurtarılan Hatıra isimli küçük kız çocuğu ile köpek Mancs isimli köpeğin hikayesi de bunlardan biri. İşte Twitter kullanıcısı Cem Türktekin’in kaleminden 17 Ağustos depreminin 21’inci yıl dönümünde Hatıra’nın kurtarıcısı Mancs’ın hikayesi.

Kendini sokakta bulan bir yavru…

Mancs
Mancs
Hatıra
Hatıra

1990’larda 2 yıl arayla ve birbirine yüzlerce kilometre uzaklıkta dünyaya gelen, doğal olarak birbirlerinin varlığından dahi haberdar olmayan bu genç kız ve yorgun köpeğin hayatları, 1999 yılında yaşanan bir can pazarındaki mucizeyle kesişti.

Alman kurdu ve yavruları
Hatıra

Macaristan’ın Miskolc kentinde 12 kardeşin sonuncusu olarak dünyaya gelen, bu nedenle içlerinde en ufak ve narin yapılı olan mahzun köpek yavrusu doğduğunda yıl 1994’tü (fotoğraf temsilidir).

Yavru Alman kurtları

Alman Shepherd cinsi olan yavrulardan her biri kendilerine birer yuva bulurken, duruş bozukluğu gözlenen ve kardeşleri kadar rahat hareket edemeyen mahzun yavru kendini maalesef sokakta buldu, ardından da yolu Laszlo Lehoczki isimli Macar’la kesişti.

Advertisements
Advertisements

Mancs’ın hikayesi başlıyor…

Laszlo Lehoczki ve Mancs - 1

Çocukluğundan beri köpeklerle iç içe büyüyen ve gerçek bir hayvan dostu olan Lehoczki’nin onu bir çöplükten aldığına dair söylentiler olsa da teyit edilmiş bir bilgi değil bu.

Ne var ki metruk alanlarda kaderine terk edilen yüzlerce engelli ya da istenmeyen kedi ve köpeğin varlığına her gün tanıklık ettiğimiz için bu ihtimal pek yabancı da değil.

Laszlo Lehoczki ve Mancs

Yürümeyi köpeklere tutunarak öğrendiğini söyleyen hayvan dostu Lehoczki tarafından Mancs ismi verilen yavru köpeğin sahiplenildiği gün değişti talihi. Macar dilinde ‘Manç’ olarak telaffuz edilen ve ‘pençe’ anlamına gelen isminin hikayesi ise buna rağmen buruktu.

Yürümekte zorlanıyor…

Laszlo Lehoczki ve Mancs - 12

Mancs’ı sahiplendiğinde vücut ağırlığının büyük bölümünü ön ayaklarına verdiğini ve köpeklerin arka ayaklarıyla yaptığı çoğu şeyi ön ayağıyla yaptığını fark etmişti Lehoczki.

İlk zamanlar sebebini bilmediği bu durum ona sevimli gelmiş, bu nedenle de ismini Mancs, yani Pençe/Pati koymuştu. Ancak 6 aylık olduğunda bunun göründüğü kadar sempatik bir durum olmadığı Mancs’ın yürümekte zorlanmasıyla ortaya çıktı.

Laszlo Lehoczki ve Mancs - 3

Yapılan muayenesinde arka ayaklarından özellikle birinde, doğuştan gelen ciddi bir sakatlık olduğu teşhis edildi Mancs’ın. Sebebi bilinmiyor ancak bu kadar değerli bir köpeğin sahipsiz kalma sebebinin belki de bu olduğu düşünülüyor.

Kızının sağlık bütçesinden Mancs için para ayırıyor…

Laszlo Lehoczki ve Mancs - 2

O dönem bir fabrikada çalışan, ekonomik olarak da pek parlak bir durumda olmayan Lehoczki buna rağmen Mancs’ın tedavisinde hiçbir fedakarlıktan kaçınmamaya gayret gösterdi.

Mancs’ın ameliyatı ve devamında kullanılan pahalı ilaçlar sebebiyle kızı Nikolett için ayırdığı bütçeden dahi fedakarlıkta bulundu. Neyse ki Mancs’ın tedavisi olumlu cevap verdi ve uğruna katlanılan tüm fedakarlıklar sonradan tebessümle anıldı.

Laszlo Lehoczki ve Mancs - 4

Lehoczki, aylar süren ve Mancs’ın yanından ayrılmadığı rehabilitasyon süresince o güne kadar fark edemediği özelliklerini keşfetti.

Laszlo Lehoczki ve Mancs - 9

Arka ayaklarından doğuştan özürlü olan ve tedaviye rağmen hayatının sonuna kadar hiçbir zaman diğer çoban köpekleri kadar hızlı koşamayan Mancs’ın, buna karşılık ortalama bir köpekten çok daha kuvvetli sezilere ve koku ayırt etme yeteneğine sahip olduğu ortaya çıktı.

Advertisements
Advertisements

Örümcek takımı

Laszlo Lehoczki ve Mancs - 8

1996 Yılında Miskolc’de bir kısım gönüllü ile birlikte doğal afet ve felaketlerde görev almak üzere bir kurtarma ekibi kurdu Lehoczki, ekibin ismine ise ‘Örümcek Takımı” denildi.

Tamamen amatör olarak ve insani yardım amacıyla kurulan takımdaki tüm üyelerle birlikte 3 köpek eğitim aldı, bunlardan biri de Mancs’tı.

Mancs’ın yeteneği ve sezileri diğer köpeklerden çok daha güçlü olduğu için eğitilmesi de kolay oldu, hatta Radar ve Viking isimli diğer köpeklerin eğitilmesi de onun sayesinde gerçekleşti.

Mancs, takımla birlikte aldığı eğitimi diğer türdeşlerine aktarma yeteneğiyle Örümcek Takımı’nın gücünde çok önemli bir çarpan oldu.

17 Ağustos 1999 Gölcük Depremi…

17 Ağustos Gölcük Depremi

Örümcek Takımı 90’ların ikinci yarısında Asya, Latin Amerika, Afrika ve Avrupa’ya yayılan çok geniş bir alanda arama kurtarma faaliyetlerine katıldı. Ancak üstlendikleri müthiş sorumluluk ve kurtardıkları onca insan arasında 1999 yılında yaşanan Gölcük depreminin yeri apayrıydı.

İzmit’in Bekirpaşa beldesinde yıkılan bir apartman enkazı altında olduğu tahmin edilen ancak hiçbir izine ulaşılamayan 3 yaşında bir kız çocuğuydu Gölcük’ü Mancs için ayrı kılan.

17 Ağustos Gölcük Depremi - 1

Dünyanın dört yanında gelen kurtarma ekiplerinin arama köpekleri küçük çocuğa ulaşmak için çabalamalarına rağmen hiçbir sonuç elde edilememişti.

17 Ağustos Gölcük Depremi - 2

Lehoczki’nin NatGeo’ya verdiği röportaja göre yaşlı bir kadın (muhtemelen büyükannesi) bedeni altında kalan, bu sayede hayatta kalmayı başaran ancak ses ve kokusu büyükannesinin cansız bedenini aşamayan 3 yaşındaki kız çocuğunun ismi Hatıra’ydı.

17 Ağustos Gölcük Depremi - 3

Umutların tükenmeye yüz tuttuğu anda; depremden tam 82 saat sonra, molozları kaldırmak için iş makinelerinin geldiği sırada Hatıra’nın yorganı koklatılan Mancs, küçük kızın kokusunu almayı ve yerini tespit etmeyi başardı.

Hatıra’nın yerini tarif eden Mancs, bu sırada moloz yığınları arasında arka bacaklarından birine paslı bir inşaat demiri saplanmasına engel olamadı. Bu halde arama çalışmalarına devam eden Mancs’ın detaylı tedavisi ancak Macaristan’a döndükten sonra gerçekleştirilebildi.

Depremin 1. yıl dönümünde, 17 Ağustos 2000 tarihinde Örümcek Takımı’yla birlikte İzmit’e gelen Mancs ilk olarak küçük Hatıra’yı ziyaret etti.

Olan bitenden ve Mancs’ın kendisi için yaptığı fedakarlıktan henüz haberi olmayan Hatıra ise depremin 1. yılı anısına, Mancs’la birlikte, tüm haber ajanslarında yer alan ve hafızalardan hiç çıkmayan bu pozu verdi.

Laszlo Lehoczki ve Mancs - 5

Gölcük depremi Mancs için en medyatik anı olarak tarihteki yerini alsa da İzmit’ten sonra dünyanın dört yanında, 30’a yakın ülkede yaşanan doğal afet ve felaketlerde görev almaya devam etti Örümcek Takımı’yla birlikte kahraman köpek. Bu arada çok büyük bir üne de kavuştu.

Laszlo Lehoczki ve Mancs - 6

El Salvador’dan Yunanistan’a, Hindistan’dan Şili’ye ve Meksika’ya kadar 30’a yakın ülkede Hatıra gibi yüzlerce çocuğu aileleriyle birlikte kurtardı.

Laszlo Lehoczki ve Mancs - 7

Mancs, kurtardığı yüzlerce hayatın ardından sağlık sorunları sebebiyle 2004 yılında Örümcek Takımı’ndan emekli edildi ve kendisini onore etmek amacıyla doğduğu Miskolc kentinde bu heykeli yapıldı.

Laszlo Lehoczki ve Mancs - 10
Advertisements
Advertisements

2006’da ise uzun süredir mücadele ettiği zatürreye yenik düşerek 12 yaşında yaşama veda etti.

Laszlo Lehoczki ve Mancs - 11

Mancs’ın emekliliğinin ardından faaliyetlerine devam eden Örümcek Takımı, eğitimlerinde Mancs’ın katkı sağladığı diğer köpekleriyle dünyanın dört yanında insan hayatı kurtarmaya devam etti ve evrensel bir üne kavuştu.

Örümcek takımı
Örümcek takımı - 1

Avrupa Parlamentosu, Örümcek Takımı’nın insani yardım faaliyetlerinden ötürü 2015 yılında tüm üyeleri fahri vatandaşlık ödülüyle onurlandırdı.

Laszlo Lehoczki ödül töreninde

Miskolc’de düzenlenen törenin konukları arasında Mancs’ın 1999 yılında, henüz 3 yaşındayken hayatını kurtardığı 19 yaşındaki Hatıra ve ailesi de vardı. Mancs’ın yokluğunda buruk geçeceği düşünülen tören, Hatıra’nın katılımıyla anlam kazandı.

Laszlo Lehoczki ve Hatıra ile ailesi

Örümcek Takımı’nın lideri olan hayvan dostu Laszlo Lehoczki, Mancs’ın tedavisi için eğitim bütçesinden fedakarlıkta bulunduğu kızı Nilolett’in de katılımıyla bugün dünyanın dört yanında “imdat” diyenlere umut olmaya devam ediyor.

Laszlo Lehoczki ve Hatıra

Eşiyle birlikte hem yeni arama kurtarma köpeklerini eğiten, hem de yardıma muhtaç yavru köpeklere kol kanat geren bu merhametli insan için “o bambaşkaydı” dediği Mancs’ın yeri ise hala apayrı.

Laszlo Lehoczki

İlginizi çekebilecek diğer içerikler