18. Yılında 11 Eylül: 2001’de Neler Yaşandı, Geride Kalan Yıllarda Neler Değişti?

Cengiz Kumrular 11 Eylül 2019

ABD tarihinin en büyük terör eylemi olarak adlandırılan ve modern dünya tarihinin dönüm noktalarından biri olan 11 Eylül üzerinden 18 yıl geçti.

Başkent Washington ve New York‘ta kaçırılan uçaklarla düzenlenen saldırılarda, 2 bin 977 kişi hayatını kaybetti. Ayrıca uçakları kaçıran 19 hava korsanı öldü. Saldırılarda 6 binden fazla kişi yaralandı. ABD ekonomisinin uğradığı maddi zarar 120 milyar doların üzerinde hesaplanırken saldırıların New York şehrinde ve altyapısında yarattığı maddi hasar ise 60 milyar dolardan fazla. 11 Eylül saldırıları, dünyada güvenlik politikaları ve diplomasi alanında birçok değişikliği de beraberinde getirdi. Bu nedenle birçok kişi tarafından “dünyanın değiştiği gün” olarak tanımlanıyor.

11 Eylül saldırıları cihatçı örgüt El Kaide’nin 4 uçak kaçırarak ABD’nin önemli yapılarını hedef aldığı ve yaklaşık 3 bin kişinin ölümüne sebep olduğu 4 ölümcül saldırıyı kapsıyor.

18. Yılında 11 Eylül: 2001’de Neler Yaşandı, Geride Kalan Yıllarda Neler Değişti?

11 Eylül 2001 günü sabah saatlerinde El Kaide örgütünün kaçırdığı 4 uçaktan ikisi ABD’nin New York kentindeki Dünya Ticaret Merkezi’nin İkiz Kuleler olarak bilinen güney ve kuzey kulelerine çarparak intihar saldırısı yaptı. Uçaklardan üçüncüsü ABD Savunma Bakanlığı karargahı Pentagon’a çarptı. Kaçırılan dördüncü uçak da San Francisco’ya gitmek üzere New Jersey’den kalkan United Airlines‘ın 93 sefer sayılı uçuşu oldu. Bu uçak kalkıştan kısa bir süre sonra Pennsylvania eyaletinde boş bir araziye düştü.

18. Yılında 11 Eylül: 2001’de Neler Yaşandı, Geride Kalan Yıllarda Neler Değişti?

Uçağın içindeki yolcuların diğer saldırılardan haberdar oldukları için saldırganları durdurmaya çalıştığı sırada çıkan arbede nedeniyle düştüğü öne sürüldü. Ancak uçağın diğer saldırıların ardından ABD Hava Kuvvetleri’ne ait jetler tarafından vurularak düşürüldüğü de daha sonra ortaya atılan iddialar arasında yer aldı.

18. Yılında 11 Eylül: 2001’de Neler Yaşandı, Geride Kalan Yıllarda Neler Değişti?

11 Eylül saldırılarını planladıkları iddiasıyla uzun zamandır Guantanomo‘daki cezaevinde tutulan ve ABD’de yargılanan Halid Şeyh Muhammed ve Remzi bin el-Şibh verdikleri ifadede, son uçağın hedefinin ABD Kongre binasını olduğunu söyledi.

Sponsorlu Bağlantı
Sponsorlu Bağlantı

Saldırılar sonrası İkiz Kulelerin yanması ve ardı ardına çöküşü tarihi bir görüntü olarak hafızalarda yerini aldı.

18. Yılında 11 Eylül: 2001’de Neler Yaşandı, Geride Kalan Yıllarda Neler Değişti?

30 bin kişinin çalıştığı Dünya Ticaret Merkezi‘nin İkiz Kulelerinde 2 bin 606 kişi, Pentagon’da 125 kişi, kaçırılan uçaklarda ise 246 kişi hayatını kaybetti.

18. Yılında 11 Eylül: 2001’de Neler Yaşandı, Geride Kalan Yıllarda Neler Değişti?

Resmi makamlar ölü sayısını, 19 terörist ile birlikte 2 bin 996 kişi olarak açıkladı. Dönemin ABD Başkanı George Walker Bush saldırılar sonrası yaptığı ilk açıklamalarda, “Binlerce hayat aniden kötülük ve alçakça terör eylemleri ile sona erdi.” şeklinde konuştu.

Dünyadan nasıl tepki geldi?

18. Yılında 11 Eylül: 2001’de Neler Yaşandı, Geride Kalan Yıllarda Neler Değişti?

Irak hariç, ABD’nin diplomatik ilişkisi bulunmayan ülkeler dahil hemen her ülke saldırıların ardından ABD’ye destek açıklaması yaptı.

Irak’tan yapılan açıklamada, “Amerikan kovboyları, insanlığa karşı işledikleri suçların meyvesini topluyor” denildi. Filistin Yönetimi, Afganistan ve İran da saldırıların ardından dayanışma mesajı verdi.

18. Yılında 11 Eylül: 2001’de Neler Yaşandı, Geride Kalan Yıllarda Neler Değişti?

NATO Şartı’nın bir üyeye yapılan bir saldırının tüm üyelere yapılmış olacağını belirten 5’inci maddesi ilk kez yürürlüğe konuldu.

18. Yılında 11 Eylül: 2001’de Neler Yaşandı, Geride Kalan Yıllarda Neler Değişti?

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK), saldırıları kınadı ve “terörle mücadele konusunda” her türlü askeri adımı atmaya hazır olduğunu ilan etti.

Sponsorlu Bağlantı
Sponsorlu Bağlantı

11 Eylül terör saldırılarından 11 gün sonra ABD İç Güvenlik Bakanlığı kuruldu.

18. Yılında 11 Eylül: 2001’de Neler Yaşandı, Geride Kalan Yıllarda Neler Değişti?

ABD 11 Eylül 2001 sonrası sırasıyla Bush, Barack Obama ve Donald Trump olmak üzere 3 başkan gördü. Bu üç başkan da 11 Eylül’den bugüne kadar devam eden “teröre karşı savaş” taahhüdüne öncelik verdi.

Saldırıların ardından ABD’de dış ve iç politikada bir dizi önemli değişiklik yürürlüğe sokuldu.

18. Yılında 11 Eylül: 2001’de Neler Yaşandı, Geride Kalan Yıllarda Neler Değişti?

İlk etapta ABD tarihinde ilk kez ülkenin hava sahası kapatıldı ve saldırılar sırasında havada olan yaklaşık 500 uçuş kalkış noktasına geri döndürüldü ya da başka ülkelere yönlendirildi.

Saldırıların hemen ardından ilan edilen olağanüstü hal, halen yürürlükte.

18. Yılında 11 Eylül: 2001’de Neler Yaşandı, Geride Kalan Yıllarda Neler Değişti?

İç Güvenlik Bakanlığı kuruldu, kısa adı PATRIOT olan bir yasa çıkarılarak, “terörle mücadele” konusunda atılacak adımlar detaylandırıldı ve Ulusal Güvenlik Kurumu’nun (NSA) yetkileri genişletildi.

18. Yılında 11 Eylül: 2001’de Neler Yaşandı, Geride Kalan Yıllarda Neler Değişti?

Guantanamo adasında “yasa dışı düşman savaşçılar” adı verilen kişilerin tutulduğu bir hapishane kuruldu. Hem burada hem de daha sonra CIA‘in dünyanın farklı yerlerinde El Kaide bağlantılı olduğu iddia edilen kişilere işkenceli sorgular yapıldığı ortaya çıktı.

Sponsorlu Bağlantı
Sponsorlu Bağlantı

11 Eylül saldırıları ABD başta olmak üzere tüm dünyanın “terör alarmına” geçmesine neden oldu.

18. Yılında 11 Eylül: 2001’de Neler Yaşandı, Geride Kalan Yıllarda Neler Değişti?

ABD göçmen politikasını değiştirdi ve sınır dışı etme oranı hızla yükseldi. Dünya genelinde terör korkusu, islamofobi ve ırkçılık giderek arttı.

En önemli değişimler arasında havaalanlarında ve sivil havacılıkta güvenlik önlemlerinin sıkılaştırılması yer alıyor. Kokpit kapıları, açılmalarını zorlaştıracak şekilde yeniden tasarlandı.

18. Yılında 11 Eylül: 2001’de Neler Yaşandı, Geride Kalan Yıllarda Neler Değişti?

Sivil havacılık sektörü ağır bir ekonomik krizin içine girdi. Bazı büyük havayolu şirketleri kapanırken, ABD Kongresi sektörün ayakta kalabilmesi için 15 milyar dolarlık mali yardım yapmak zorunda kaldı.

Sadece ABD’de değil, dünyanın birçok yerinde kamu binaları ve kalabalıkların olduğu yerlerin güvenlik önlemleri artırıldı.

Usame Bin Ladin ve Afganistan Savaşı

18. Yılında 11 Eylül: 2001’de Neler Yaşandı, Geride Kalan Yıllarda Neler Değişti?

11 Eylül saldırılarının kuşkusuz en önemli sonuçlarından biri “terörle mücadele eden” ABD’nin Afganistan’a açtığı savaş oldu. Saldırılardan kısa bir süre sonra Bush, Afgan Taliban örgütünden saldırıların arkasındaki beyni, El Kaide Lideri Usame Bin Ladin’i teslim etmesini istedi. Afganistan’da bugün hâlâ devam eden savaş, Taliban’ın Ladin’den vazgeçmemesi ve “misafir” olduğu gerekçesiyle iade etmemesi sonrası başladı. ABD 7 Ekim 2001’de Afganistan’daki Taliban rejimine ve Usame Bin Ladin’in terör ağını yok etmeye yönelik Kuzey İttifakı destekli bir operasyon başlatarak Afganistan’ı bombalamaya başladı.

El Kaide’nin kurucusu ve lideri Usame Bin Ladin bundan tam 10 yıl sonra, 2 Mayıs 2011 tarihinde ABD kuvvetlerinin düzenlediği bir harekat ile gizlendiği Pakistan’ın Abbotabad kentinde yakalandı ve öldürüldü.

18. Yılında 11 Eylül: 2001’de Neler Yaşandı, Geride Kalan Yıllarda Neler Değişti?

El Kaide’nin liderliğini bugün Ladin’in yardımcılarından biri olan Eyman El Zevahiri sürdürüyor. Lideri Usame Bin Ladin’in öldürülmesi ve IŞİD’in ortaya çıkışından sonra El Kaide’nin nispeten eski gücünü kaybettiği düşünülüyor. Ancak El Kaide örgütü hâlâ varlığını sürdürüyor ve saldırılarına devam ediyor.

Sponsorlu Bağlantı
Sponsorlu Bağlantı

ABD, “terörizmle mücadele” gerekçesiyle girdiği Afganistan’dan henüz çıkmış değil.

18. Yılında 11 Eylül: 2001’de Neler Yaşandı, Geride Kalan Yıllarda Neler Değişti?

8 Eylül 2019’da Taliban, ABD Başkanı Trump’ın barış görüşmelerini durdurduğunu duyurduğu açıklamasına tehditle karşılık verdi. Barış süreci kapsamında ABD’nin ‘prensipte anlaşılması’ durumunda yıl sonuna kadar 14 bin askerinden 5 binini çekmesi, gelecek 16 ay içerisinde de kademeli olarak ABD askerlerinin büyük kısmının çekilmesini öngörülüyordu.

18. Yılında 11 Eylül: 2001’de Neler Yaşandı, Geride Kalan Yıllarda Neler Değişti?

Taliban ise buna karşılık olarak El Kaide ile tamamen bağını koparacak, Afganistan topraklarının silahlı gruplarca ABD ve müttefiklerine karşı kullanılmasını engelleyecek ve Afgan hükümetiyle masaya oturacaktı.

Kaynaklar: Euronews, BBC Türkçe, CNN

İlginizi çekebilecek diğer içerikler


Bunlar da ilginizi çekebilir