30 Ağustos: Büyük Zaferin 98’inci Yıl Dönümünde Bir Tarih Nasıl Yazıldı?

Erkan Doruk 30 Ağustos 2020

30 Ağustos 1922 yıllarca süren Kurtuluş Savaşı’nın zaferle sonuçlandığını müjdeleyen bir tarih olarak da kayıtlara geçti.

Mustafa Kemal Paşa komutasındaki Türk ordusunun zaferi ile sonuçlanan Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi, dünya tarihinin gördüğü en büyük kahramanlık destanlarından biri olarak tarihe geçti. Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk’ta Büyük Taarruz’u “muazzam bir eser” olarak nitelendirerek şu sözlerle anlatmaktadır: “Bu eser, Türk milletinin hürriyet ve istiklal düşüncesinin ölümsüz bir abidesidir. Bu eseri yaratan bir milletin evladı, bir ordunun başkomutanı olduğumdan, mutluluk ve bahtiyarlığım sonsuzdur.”

İşte 98’inci yılında, Türk Milletinin şanlı tarihinin dönüm noktasına gidişin adım adım öyküsü:

20 Temmuz 1922’de kendisine 4. kez başkomutanlık yetkisi verilen Mustafa Kemal, işgalcilere karşı hazırlıklarını gizlice yürüttü.

Başkomutanlık Meydan Muharebesi fotoğrafları

Bunun başlıca iki nedeni vardı; gereken cephane ve malzemeyi toparlayabilmek, savaş için yeterli asker sayısına ulaşmak.

Başkomutanlık Meydan Muharebesi fotoğrafları 1

Başkumandan Mustafa Kemal, Genelkurmay Başkanı Fevzi Çakmak ve Garp Cephesi Kumandanı İsmet İnönü ve Birinci Ordu Komutanı Nureddin İbrahim Konyar, bir araya gelerek taarruz ile ilgili son detayları görüştü.

Başkomutanlık Meydan Muharebesi fotoğrafları 2

Hatta büyük taarruz öncesinde diplomatlara bir çay partisi bile verildi.

Başkomutanlık Meydan Muharebesi fotoğrafları 3
Advertisements
Advertisements

Bunun ardından da milli mücadelenin en kritik savaşlarından biri olan büyük taarruz için düğmeye basıldı.

İsmet İnönü

Savaşa katılan Türk ordusundaki asker sayısı 207 bin civarında iken, Yunan askeri sayısı ise yaklaşık 225 bindi.

Başkomutanlık Meydan Muharebesi fotoğrafları 15

Yunan ordusunun silah ve cephane konusunda Türk ordusuna karşı sayıca üstünlüğü de bulunuyordu. Hava desteğinde ise Türk ordusunun gücü, karşısındaki orduya göre oldukça zayıftı.

Başkomutanlık Meydan Muharebesi fotoğrafları 5

İki ordu arasındaki savaş, piyade ve süvari birlikleri arasında geçecekti.

Başkomutanlık Meydan Muharebesi fotoğrafları 6

Türk süvari birlikleri kendilerine düşen hayati görevi layıkıyla yerine getirerek savaşın kazanılmasında önemli rol oynayacaktı.

Başkomutanlık Meydan Muharebesi fotoğrafları 4
Advertisements
Advertisements

26 Ağustos gecesi Afyon’da başlayan Büyük Taarruz’u Mustafa Kemal, bizzat kendisi yönetti.

Gazi Mustafa Kemal Atatürk 1

Birçok cephede bulunan Mustafa Kemal’in savaş meydanlardaki büyük tecrübesi, buradaki savaşın kazanılmasında da önemli rol oynayacaktı.

30 Ağustos büyük taarruz 3

Ünlü şair Nazım Hikmet, Büyük Taarruz Zaferi’ni anlattığı şiirinde muharebeninin başlangıç anlarını şu sözlerle tasvir eder;

30 Ağustos büyük taarruz 2

“Dağlarda tek, tek ateşler yanıyordu. Ve yıldızlar öyle ışıltılı, öyle ferahtılar ki şayak kalpaklı adam nasıl ve ne zaman geleceğini bilmeden güzel, rahat günlere inanıyordu ve gülen bıyıklarıyla duruyordu ki mavzerinin yanında, birdenbire beş adım sağında onu gördü.

Paşalar onun arkasındaydılar.
O, saatı sordu. Paşalar: “Üç” dediler.
Sarışın bir kurda benziyordu. Ve mavi gözleri çakmak çakmaktı.
Yürüdü uçurumun başına kadar, eğildi, durdu.
Bıraksalar ince, uzun bacakları üstünde yaylanarak ve karanlıkta akan bir Yıldız gibi kayarak Kocatepe’den Afyon Ovası’na atlıyacaktı.”

Sis nedeniyle bir saat geciken topçu ateşi, sabahın ilk ışıklarıyla birlikte başladı.

Başkomutanlık Meydan Muharebesi fotoğrafları 7

Yaklaşık yarım saat süren yoğun bombardımanla Yunan mevzileri büyük yıkıma uğratıldı.

Başkomutanlık Meydan Muharebesi fotoğrafları 16
Advertisements
Advertisements

Piyade birliklerinin taarruzu sayesinde kısa sürede Tınaztepe, Belentepe ve Kalecik bölgeleri geri alındı.

Başkomutanlık Meydan Muharebesi fotoğrafları 9

Bu sırada cephe gerisine sızan süvari birlikleri de Yunan ordusunun İzmir-Afyon iletişim bağlantısını kesmeyi başardı.

Gazi Mustafa Kemal Atatürk 2

Geri çekilmeye başlayan Yunan ordusu ile Türk askerleri arasında şiddetli çatışmalar yaşandı. Türk ordusu, Yunan askerlerini takibi sürdürdü.

Gazi Mustafa Kemal Atatürk 3

Yunan askerlerinin Afyon’u terk etmesinin ardından Türk ordusu 27 Ağustos’ta kente girdi. Cepheye her türlü desteği veren halk, askerleri coşkuyla karşıladı.

Başkomutanlık Meydan Muharebesi fotoğrafları 10

Afyon’un kurtuluşu, düşman kuvvetlerinin sıkışmasına yol açtı. Yunanlar demiryolu hakimiyetini de kaybetti. Türk askerleri, 30 Ağustos günü ise Kütahya’ya vardı.

Gazi Mustafa Kemal Atatürk 4
Advertisements
Advertisements

Dört gün süren Büyük Taarruz, Dumlupınar Meydan Muharebesi (Başkomutanlık Meydan Muharebesi) zaferiyle taçlandırıldı.

Başkomutanlık Meydan Muharebesi fotoğrafları 11

Bu savaşta Türk ordusu yaklaşık 2 bin 500 kayıp verirken, Yunan ordusundaki ölü sayısı ise 8 bini aştı.

30 Ağustos büyük taarruz 7

İki gün sonra Yunan generali Nikolaos Trikupis, Uşak’taki karargahında binlerce asker ile birlikte esir alındı.

General Trikupis

Mustafa Kemal Atatürk, kazanılan bu zaferin ardından Türk askerlerine “Ordular ilk hedefiniz Akdeniz’dir, ileri” talimatını verdi.

Gazi Mustafa Kemal Atatürk

Bu emir doğrultusunda üç koldan ilerleyen Türk ordusu; 1 Eylül’de Uşak’ı, 2 Eylül’de Eskişehir’i, 6 Eylül’de Balıkesir ve Bilecik’i, 7 Eylül’de Aydın’ı, 8 Eylül’de Manisa’yı geri aldı. İşgalci askerlere son darbe ise İzmir’de vurulacaktı.

9 Eylül’de İzmir’in de geri alınmasıyla birlikte Anadolu toprakları, Mustafa Kemal ve silah arkadaşları sayesinde ilk kez rahat nefes alıyordu.

Başkomutanlık Meydan Muharebesi fotoğrafları 11
Advertisements
Advertisements

Çanakkale ve Sakarya savaşlarında işgalci güçler geri püskürtülürken, Başkomutanlık Meydan Muharebesi ilk kez zaferle sonuçlanan taarruz savaşı olarak tarihe geçti.

Gazi Mustafa Kemal Atatürk 6

30 Ağustos 1922 yıllarca süren Kurtuluş Savaşı’nın zaferle sonuçlandığını müjdeleyen bir tarih olarak da kayıtlara geçti.

Gazi Mustafa Kemal Atatürk 5

İlginizi çekebilecek diğer içerikler


Bunlar da ilginizi çekebilir