kategoriler

8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günü’nde İlklere İmza Atmış 14 Türk Kadını


8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günü kutlu olsun, emekçi diye özellikle belirtmeye gerek var mı bilmiyoruz, zira her kadın emekçi.

8 Mart 1857 tarihinde ABD’nin New York kentinde 40.000 dokuma işçisi daha iyi çalışma koşulları istemiyle bir tekstil fabrikasında greve başladı. Ancak polisin işçilere saldırması ve işçilerin fabrikaya kilitlenmesi, arkasından da çıkan yangında işçilerin fabrika önünde kurulan barikatlardan kaçamaması sonucunda çoğu kadın 129 işçi can verdi. İşçilerin cenaze törenine 100 bini aşkın kişi katıldı.

26 – 27 Ağustos 1910 tarihinde Danimarka’nın Kopenhag kentinde 2. Enternasyonale bağlı kadınlar toplantısında Almanya Sosyal Demokrat Partisi önderlerinden Clara Zetkin, 8 Mart 1857 tarihindeki tekstil fabrikası yangınında ölen kadın işçiler anısına 8 Mart’ın Dünya Kadınlar Günü olarak kutlanması önerisini getirdi ve öneri oy birliğiyle kabul edildi. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, 16 Aralık 1977 tarihinde 8 Mart’ın Dünya Kadınlar Günü olarak kutlanmasını kabul etti. Ancak Birleşmiş Milletlerin sitesinde günün tarihine ilişkin bölümde, kutlamanın New York’ta ölen işçilerin anısına yapıldığı yazmamaktadır…

Biacaip olarak biz de bu özel günde, Türkiye’de ilklere imza atmış, kadınların önünü açmış; cesur, kararlı ve çalışkan Türk kadınlarına yer vermek istedik.

1. İlk Kadın Opera Sanatçısı: Semiha Berksoy

Semiha Berksoy

İlk Türk kadın opera sanatçısı ve ressam Semiha Berksoy, 1910 yılında İstanbul’da doğmuştur. Yüksek dramatik soprano olarak Ankara Devlet ve Opera Balesi’nin başsolistlerinden olan Berksoy, ‘Mezardan Gelen Mektup’ hikayesinin de yazarıdır. İstanbul Konservatuarı’nda ve Güzel Sanatlar Akademisi Namık İsmail Atölyesi Resim ve Tiyatro Okulu’nda eğitim almasının ardından İstanbul Şehir Tiyatrosu’nda sesiyle üne kavuşmuştur. Türk ve Avrupa operetlerinde oynamıştır.

Gazi Mustafa Kemal Atatürk tarafından 19 Haziran 1934 tarihinde takdir edilen Berksoy, ilk Türk operası olan Adnan Saygun’un bestelediği Özsoy’da Ayşim başrolünü oynamıştır. Aynı yıl devlet bursuyla gittiği Almanya’da Berlin Devlet Yüksek Müzik Akademisi Opera Bölümü’nü birincilikle bitiren Berksoy, 1939’da Richard Strauss’un ‘Ariadne Auf Naxos’ operasında Ariadne rolünü oynayarak, Avrupa’da sahneye çıkan ilk Türk opera primadonnası olma başarısını da göstermiştir. Semiha Berksoy 16 Ağutos 2004 günü 94 yaşında vefat etmiştir.

2. İlk Kadın Heykeltıraş: Sabiha Bengütaş

Sabiha Bengütaş

Atatürk, İsmet İnönü, Abdülhak Hamid, Ahmet Haşim, Bedia Muvahhit gibi tarihimizin dev isimlerinin heykellerini yapan Sabiha Bengütaş, ilk kadın heykeltıraşımızdır. Şam’da Fransız Katolik Okulu’nda eğitim alan Bengütaş, İstanbul’a dönünce Köprülü Fuat Paşa Okulu’na devam etmiştir. Güzel sanatlara bir hayli ilgisi olan Sabiha Bengütaş, 16 yaşında Sanayi-i Nefise Mektebi’nin resim bölümüne kaydolmuştur. Burada okuduğu dönemde antik bir büstün replikasını yaparken öğretmeninin dikkatini çeker ve okulun heykel bölümüne alınan ilk kız öğrenci olur ve okulu birincilikle bitirir.

Roma Güzel Sanatlar Akademisi’nde uzmanlık yaptığı dönemde büyük deneyim kazanır. Taksim Meydanı’nda bulunan Atatürk anıtını yapan İtalyan heykeltıraş Canoni’nin asistanlığını yapar. Eşinin diplomat olması nedeniyle birçok yabancı ülkede mesleğini icra eder. Geleneksel Galatasaray Sergisi’ne 1925 yılında katılan ilk kadın sanatçı olur. 1938 yılında Atatürk ve İnönü için yapılan heykel yarışmasında birinci olur. Atatürk Heykeli, Çankaya Köşkü’nün bahçesinde; İnönü heykeli ise Mudanya’da bulunuyor.

Sponsorlu Bağlantı
Sponsorlu Bağlantı

3. İlk Kadın Belediye Başkanı: Müfide İlhan

Müfide İlhan

Müfide İlhan, 19 Şubat 1912 tarihinde İstanbul Beykoz’da doğmuştur. Mareşal Fevzi Çakmak‘ın kardeşinin kızıdır. Babası teğmen Nafiz Çakmak, Çanakkale Conkbayırı’nda şehit olmuştur. Çocukluk yılları annesi Emine Hanım ve kardeşi ile birlikte işgal altındaki İstanbul’da geçmiştir. İlkokulu Ankara‘da amcasının yanında okuyan Müfide İlhan orta öğrenimini Kandilli Kız Lisesi’nde tamamlamıştır. Ardından 1927–1928 öğretim yılında Muallim Mektebi’ni bitirerek öğretmen olmuş ve hemen İstanbul’da Moda İlkokulu’nda göreve başlamıştır.

Mersinli doktor Faruk İlhan ile evlenmiş ve çiftin 7 çocukları olmuştur. Eşinin görevi nedeniyIe yurdun çeşitli illerinde öğretmenlik yapmıştır. 1950 yılında, Mersin Belediye Meclisi tarafından belediye başkanı seçilen Müfide İlhan bu yılı gece gündüz çalışarak geçirir. Ama çevreden onu ödün vermeye zorlayan baskılar artmaya başlayınca “Beni siz seçtiniz, görevden de siz alabilirsiniz, ama bu canı Allah verdi ölünceye kadar da ülkeme hizmetten kimse beni alıkoyamaz” diyerek istifa eder.

4. İlk Kadın Gazeteci: Selma Rıza

Selma Rıza

Türkiye’nin ilk kadın gazetecisi Selma Rıza’dır. Özel öğretmen denetiminde eğitim alan Selma Rıza, 19. yüzyıl sonunda ailesinden gizli İstanbul’dan kaçar ve Paris’te Jöntürk liderlerinden olan abisi Ahmet Rıza’nın yanına gider. Sorbonne Üniversitesi’ne giden Selma Rıza, 10 yıl boyunca Osmanlı İttihat ve Terakki Cemiyeti’ne üye olur. Bu cemiyetin tek kadın üyesidir ve Fransızca olarak Paris’te yayınlanan Meşveret Gazetesi’nde, Türkçe yayınlanan Şura-yı İmmet Gazetesi’nde çalışır. Meşrutiyet’in ilanından sonra İstanbul’a döner ve gazetecilik yapmaz. Bunun yerine Kızılay’ın kurulması için çalışmalara katılır.

5. İlk Kadın Pilot: Sabiha Gökçen

Sabiha Gökçen

1912 yılında Türkiye’nin ilk uçağını kullanan kadın Sabiha Gökçen oldu. Atatürk’ün manevi kızı da olan Sabiha Hanım, aynı zamanda Türkiye’nin ilk kadın askeri pilotudur. Atatürk, Türk kadınının her alanda başarılı olabileceğine inandığını göstermek için kendisini yetiştirmiştir. Havacılığa başlayan Sabiha Gökçen, Sovyetler Birliği’nde Yüksek Planör Okulu’nu bitirdi ve planör öğretmenliği yaptı.

Sponsorlu Bağlantı

Türk havacılık tarihinin en önemli ismi olarak görülen Sabiha Gökçen’in ardından birçok kadın havacı da tarihe imza attı. Türkiye’de uçağa binen ilk kadın Belkıs Şevket Hanım’dır, Şenay Günay ise ilk kadın savaş pilotumuzdur. Hukuk fakültesinde okurken, Hava Harp Okulu’na kız öğrenci alınmaya başlamasıyla birlikte bir kız arkadaşıyla kaydolmuştur. İki yıl eğitim alan Günay, asteğmen olarak mezun olmuştur. Daha sonra İzmir – Gaziemir’de bulunan uçuş okuluna gitmiştir. Ardından Eskişehir Jet Filo Komutanlığı’nda eğitimini sürdürmüştür. Burada jet brövesi almış ve jet pilotu olmuştur.

6. İlk Kadın Kimyacı: Prof. Dr. Remziye Hisar

Prof. Dr. Remziye Hisar

Prof. Dr. Remziye Hisar, Sorbonne Üniversitesi’nden mezun olan ilk Türk kadın ve Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk kadın kimyacısıdır. Bir Cumhuriyet kadını olan Remziye Hisar, dünyaca ünlü fizikçi Feza Gürsey ve Uluslararası Psikoloji Cemiyeti’nin tek Türk üyesi psikiyatrist Deha Hanım’ın da annesidir.

Oldukça başarılı bir eğitim hayatı olan Remziye Hisar, kimya alnında Türkiye’yi temsil edecek bir ismin bulunmaması nedeniyle Bakü’ye gitmekten başka çare göremez. Bakü’de kendini savaşın ortasında bulan, ancak umudunu yitirmeyen Hisar, tüm zorluklara karşın mesleğini yapmaya devam eder. Zorlu koşullar altında yılmadan işini yapmaya devam eden Hisar doktor eşi Reşit Süreyya Gürsey ile tanışıp evlenerek İstanbul’a döner.

Adana’da Darülmuallima’ya müdür olarak gider. Daha sonra eşiyle birlikte Paris’e gider ve burada Sorbonne Üniversitesi’nin kimya bölümünde öğrenim görmeye başlar. Biyokimya sertifikası alarak Paris’te Maarif Vekaleti’nin verdiği bursla öğrenim görür. Doktorasını yapacağı sırada bursu kesilen Hisar, öğrenimini yarım bırakmak zorunda kalır. Ama bu durum onu engellemez ve 1930 yılında yeniden Paris’e gider. Doktorasını tamamladıktan sonra Türkiye’ye dönüş yapar ve 1933 – 1936 yıllarında İstanbul Üniversitesi’nde kimya ve fizikokimya doçenti olarak görev yapar.

Ankara Hıfzıssıhha Müessesi’ne farmakodinami şubesi hayati kimya mütehassısı olarak atanır. 1947 yılında İTÜ Makine ve Kimya doçentliği yapmaya başlar. 1959 yılında profesör olan Remziye Hisar, 1973 yılında emekli olur.

7. İlk Kadın Avukat: Süreyya Ağaoğlu

Süreyya Ağaoğlu

Tarihimizin ilk kadın avukatı olan Süreyya Ağaoğlu, Hür Fikirleri Yayma Derneği’nin ve Çocuk Dostları Derneği’nin kurucusudur. Uluslararası Hukukçular Komisyonu ve Uluslararası Barolar Birliği Yönetim Kurulu İdari Heyet Üyesidir. Aynı zamanda bir kadın hakları savunucusudur.

58 yıl boyunca avukatlık mesleğini icra etmiştir. Hukuk fakültesine kaydolmak istediğinde pek çok sorunla karşılaşmıştır. O dönemde fakültede hiç kız öğrenci olmadığı için üniversite rektörü Haldun Taner’in babası, Selahattin Bey’e başvurur. Talebini ilettiği zaman Selahattin Bey’in salonunda kahkahalar atılır, ama Süreyya Ağaoğlu gibi avukat olmak isteyen başka 3 kadın arkadaşını da gören Selahattin Bey, fakülteyi açmaya karar verir.

Her zaman dik duruşu ve kararlılığıyla tanınan Ağaoğlu fakülteden mezun olduktan sonra bir yandan avukatlık yapmaya devam ederken bir yandan da kadın hakları savunuculuğu yapmıştır.

8. İlk Kadın Milletvekili: Benal Arıman

Benal Arıman

Seçilme hakkını ilk kullanan kadın, Benal Arıman’dır. 1935 yılında Atatürk’ün meclisinde milletvekilliği yapmıştır. Sorbonne Üniversitesi’nde edebiyat eğitimi almıştır ve kadınların partilere girmediği bir dönemde İzmir’de Halk Partisi’nde görev almıştır. Latin alfabesinin öğrenilmesi ve yaygınlaştırılması çalışmalarına katılmış ardından da milletvekili seçilmiştir. 16 yıl boyunca milletvekili olarak görev yapmıştır.

Sponsorlu Bağlantı
Sponsorlu Bağlantı

9. İlk Kadın Büyükelçi: Filiz Dinçmen

Filiz Dinçmen

İlk kadın büyükelçi, Filiz Dinçmen’dir. Siyasal Bilgiler Fakültesi’nden mezun olduktan sonra 1961 yılında Dışişleri Bakanlığı BM Dairesi 3. Katibi olmuştur. 1982 yılında Hollanda Lahey Büyükelçisi olan Dinçmen, 1984 yılında Strasbourg’da Avrupa Konseyi Türkiye Daimi Temsilcisi unvanını almıştır.

Kadın katkısı olmazsa ülke kalkınamaz diyen Dinçmen 1988 yılında bakanlığın ilk kadın müsteşar yardımcısı ve ardından 1991 yılında bakanlık sözcüsü olmuştur.

10. İlk Kadın Bakan: Prof. Dr. Türkan Akyol

Prof. Dr. Türkan Akyol

Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk kadın bakanı, Türkan Akyol’dur. 1971 yılında kurulan partiler üstü Nihat Erim Hükümeti’nde Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanı olarak görev yapar. Nihat Erim tarafından parlamento dışından atanır.

Başkanlığın 8. ayında çıkan anlaşmazlıklar nedeniyle 11 Bakan ile birlikte görevinden istifa eder. Ardından Ankara Üniversitesi Rektörlüğü’ne seçilir. 1983 yılında SODEP’in kurucu olarak siyasete atılır. 7 Eylül 2017 tarihinde vefat etmiştir.

11. İlk Kadın Doktor: Safiye Ali

Safiye Ali

1891 yılında İstanbul’da doğan ilk kadın doktor Safiye Ali, Osmanlı İmparatorluğu döneminde çeşitli hizmetleri ile tanınan bir ailenin kızıdır. Amerikan Kız Koleji’nden mezundur. Balkan Savaşı sırasında cepheden gelen yaralı askerleri görmesiyle birlikte doktor olmaya karar vermiştir. Bu isteğini gerçekleştirmesi, bir kadının tıp okumasının imkansız olduğu bir dönemde oldukça zordur. Ancak o son derece yetenekli, istekli ve başarılı bir kişiliğe sahiptir bu sayede Ali, Maarif Vekili Şükrü Bey’in yardımları ile tıp eğitimi almak için Almanya’ya gider. Burada kadın ve çocuk hastalıkları üzerine eğitim alır ve Kurtuluş Savaşı sonrasında yurda dönerek Cağaloğlu’nda açtığı klinikte tedavilerine başlar. Dönemin ünlü doktorlarından Besim Ömer Paşa Akil Muhtar ve Operatör Emin Bey’den destek alır. Bu şekilde de süt ve bakımevlerinde çalışmaya başlar.

Türkiye’yi yurtdışında düzenlenen tıp kongrelerinde temsil eden Safiye Ali yaşadığı sağlık sorunları nedeniyle eşiyle birlikte Almanya’ya taşınır ve mesleğine burada devam eder. İkinci Dünya Savaşı sonrasında da Türkiye’ye dönen Safiye Ali yakalandığı kanser hastalığı sebebiyle 1952 yılında hayata veda eder.

12. İlk Kadın Hemşire: Esma Deniz

Esma Deniz

İlk kadın hemşire, Esma Deniz’dir. 1924 yılında Amerikan Hastanesi Hemşirelik Okulu’nu bitirmiş ve Amerika’da Columbia Üniversitesi’ne gitmiştir. 1929 yılında mezun olup 1 yıl Amerika’da kaldıktan sonra Türkiye’ye dönerek hemşirelik görevini sürdürmüştür. 73 yıl boyunca hemşirelik yapmıştır ve 95 yaşında vefat etmiştir.

1943 yılında açılan Türk Hemşire Derneği’nin kurucularındandır. 18 yıl boyunca derneğin başkanlığını yapmıştır. Aynı zamanda Türk hemşirelerini Uluslararası Hemşireler Birliği’nde temsil etmiştir. Türkiye’nin Toplum Sağlığı Hemşiresi unvanına sahiptir. Kızılay Özel Hemşirelik Lisesi’nin organizasyonlarında görev almıştır. Florence Nightingale Hemşirelik Okulu’nun kurulmasında da katkısı vardır.

13 İlk Kadın Makinist: Seher Aytaç

Seher Aytaç

1969 yılında İstanbul’da doğan Seher Aytaç İlkokulu Küçükköy’de, orta ve lise’yi Mecidiyeköy Lisesi’nde okudu. Üniversiteyi Yıldız Üniversitesi Meslek Yüksekokulu Demiryolu İnşaat ve İşletmeciliği bölümünde okudu. 1990 yılının Şubat ayında TCDD de 1.Bölge Müdürlüğüne bağlı Haydarpaşa Loko Bakım Atölye Müdürlüğünde makinist olarak işe başladı. İşe ilk başladığında Bölge Müdürlüğünün gelen makinistin kadın olduğundan haberleri yoktur. Listelerde ismi Seher olarak yazmasına rağmen, bunun bir yanlış yazımdan kaynaklandığını düşünmüşlerdir.

Sponsorlu Bağlantı
Sponsorlu Bağlantı

14. İlk Kadın Fotoğrafçı: Semiha Es

Semiha Es

İlk Türk kadın savaş muhabiri ve fotoğrafçısı olan Semiha Es, tarihe adını ilk Türk kadın fotoğrafçı olarak yazdırmıştır. 1956 yılında Tifdruk tekniği ile basılan Hayat Dergisi’nin ilk sayısında Hikmet Ferudun Es’in Malatya’dan yolladığı bir yazı dizisi yayınlandı. Bu yazı dizisinin fotoğrafları Semiha Es tarafından çekilmişti. Bu sayede eşinin röportaj seyahatleriyle fotoğrafçılığa başlayan Semiha Es daha sonraları Hürriyet Gazetesi tarafından Kore Savaşı’nın görüntülenmesi için görevlendirilmiştir. 11 Kasım 1950 tarihinde de gazetede verilen Kore eki ile Türkler, savaş hakkında izlenimlerini Semiha Es’in objektifinden öğrenmiştir. Semiha Es 12 Aralık 2012’de 100 yaşındayken İstanbul, Beşiktaş’taki evinde vefat etmiştir.

İlginizi çekebilecek diğer içerikler


Bu içeriği arkadaşlarınla paylaşmak ister misin?

Yorumlar

yorumlar

Choose A Format
Personality quiz
Series of questions that intends to reveal something about the personality
Trivia quiz
Series of questions with right and wrong answers that intends to check knowledge
Poll
Voting to make decisions or determine opinions
Story
Formatted Text with Embeds and Visuals
List
The Classic Internet Listicles
Countdown
The Classic Internet Countdowns
Open List
Submit your own item and vote up for the best submission
Video
Youtube, Vimeo or Vine Embeds

Send this to a friend