Amazon Yangınları: Amazon Yağmur Ormanları Dünya İçin Neden Çok Önemli?

Cengiz Kumrular 26 Ağustos 2019

Eğer dünya bir uzay gemisi olsaydı, Amazon Yağmur Ormanları onun oksijeninin yüzde 20’sini üreten yaşam destek ünitesi olurdu. Yaşam destek ünitemiz yanıyor!

Dünyada biyolojik çeşitliliğin en fazla olduğu Amazon Ormanları, dünya ikliminin istikrarı açısından son derece büyük bir öneme sahip. Amazon Yağmur Ormanları sadece Brezilya için önemli değil, aynı zamanda Güney Amerika kıtasının tamamında muazzam miktarda su üretiyor. “Uçan nehirler” olarak adlandırılan, evapotranspirasyon sonucu oluşan su buharı yüklü hava kütleleri başta Brezilya olmak üzere Bolivya, Paraguay, Arjantin, Uruguay ve hatta Şili’nin en güney ucunda bile etkili olabiliyor. Amazon Ormanlarının yok olması demek oksijenimizin %20’sini üreten makinenin durması demek, küresel ısınma ile mücadelede büyük yara almamız demek, ilaç sektörüne büyük hizmet veren biyoçeşitliliğin yok olması demek. Hala 80 bine yakın noktada devam eden yangınlar dünyanın geleceğini yok ediyor, bu büyük krizle mücadele etmek sadece Brezilya’nın görevi değil. Tüm dünyanın bir araya gelerek akciğerlerini koruması gerek, geleceğimiz yok oluyor.

Dünya insan ırkıyla karşılaşmadan önce, gezegenin yüzde 16’sı yağmur ormanıydı, şimdi bu oran sadece yüzde 2.

Amazon Yangınları: Amazon Yağmur Ormanları Dünya İçin Neden Çok Önemli?

Gezegen üzerindeki kara parçalarının yüzde 5’ini oluşturan yağmur ormanlarında, yeryüzündeki bitki ve hayvan türlerinin yarısından fazlası yaşıyor. Daha net bir ifade ile Dünya toprak yüzeyinin sadece %5’i yağmur ormanı olmasına karşın tüm hayvan ve bitki türlerinin yaklaşık yarısı yağmur ormanlarında yaşamaktadır.

Amazon Yağmur Ormanları ise gezegendeki yağmur ormanlarının yarısından fazlasını oluşturuyor.

Amazon Yangınları: Amazon Yağmur Ormanları Dünya İçin Neden Çok Önemli?

Amazon Nehri Havzası ve Yağmur Ormanları, Güney Amerika’nın yüzde 40’ını kaplıyor. Ancak Amazon Ormanları sistematik olarak yok ediliyor, Araştırmalar Brezilya’da 1980’den bugüne 580.000 metrekareden fazla yağmur ormanı alanının yok edildiğini gösteriyor. Ormansızlaştırma çalışmaları çok da gizli olmayan bir şekilde devam ediyor, Amazon rezervleri madenciliğe açılıyor. Brezilya’daki yağmur ormanlarının yok edilmesinin en önemli üç nedeni; sığır çiftlikleri, maden işletmeleri ve endüstriyel tarım.

Peki Yağmur Ormanları dünya için neden çok önemli?

Amazon Yangınları: Amazon Yağmur Ormanları Dünya İçin Neden Çok Önemli?

Yağmur ormanları, atmosferdeki karbon ve oksijen dolaşımında, küresel iklim sisteminde, yeryüzündeki su dolaşımında ve daha birçok dengede rol oynar. Dünyadaki oksijenin yüzde 20’si Amazon ormanlarında üretiliyor, tatlı su kaynaklarının 3’te ikisi Amazon Nehri’nde bulunuyor, bugün tıp ve eczacılık alanında kullanılmakta olan kortizon gibi ilaçların dörtte biri yağmur ormanlarından elde ediliyor. Kısacası soluduğumuz havadaki oksijen miktarından tutun, kullandığımız ilaçlardaki maddelere; yediğimiz çikolatadan muza kadar hayatımızın her alanında yağmur ormanları var.

Dünya üzerinde bilinen tüm canlı çeşitlerinin yüzde 10’u Amazon bölgesinde yaşıyor.

Amazon Yangınları: Amazon Yağmur Ormanları Dünya İçin Neden Çok Önemli?

Gezegenin en büyük yağmur ormanı olan Amazon Yağmur Ormanları aynı zamanda dünyanın en geniş biyoçeşitliliğini de içinde barındırıyor. Ayrıca, özellikle ormanların henüz tam anlamı ile araştırılmamış olan bölgelerinde henüz bilinmeyen çok sayıda canlı türü olduğu bilim insanları tarafından kabul edilen bir gerçek. Bu biyolojik çeşitliliğin korunması, tüm canlı türlerinin varlığını sürdürebilmelerini sağlaması açısından önemli.

Biyolojik çeşitliliğin korunması, bölgedeki diğer ekosistemlerin istikrarı açısından çok önemli. Mesela devasa boyutlardaki Amazon Mercan Resifi, küresel ısınma tehdidi altındaki mercanların yurdu sayılıyor. Amazon bölgesinde varlıklarını sürdüren pek çok canlı türü, ilaç, gıda ve başka ürünlerin üretimi açısından önemli. Bölgedeki on binden fazla bitki türü, tıp ve kozmetiğin yanı sıra haşaratla biyolojik mücadelede kullanılan maddeleri içeriyor. 

Sponsorlu Bağlantı
Sponsorlu Bağlantı

Bitki örtüsünün yoğunluğu nedeniyle Amazon Yağmur Ormanları dünyanın en önemli oksijen kaynaklarından biri.

Amazon Yangınları: Amazon Yağmur Ormanları Dünya İçin Neden Çok Önemli?

Gezegenimizin ihtiyaç duyduğu oksijenin yüzde 20’den fazlası, Amazon Yağmur Ormanları’nda üretiliyor. Bu sebeple Amazon Ormanlarına “dünyanın akciğerleri” deniyor. Eğer ormansızlaştırma bu hızla devam ederse yağmur ormanlarının 2060 yılında tamamen yok olacağı tahmin ediliyor. Devam etmekte olan geniş çaplı yangınların bu süreyi kısaltacağına hiç şüphe yok! Peki bu ne demek? Soluduğumuz oksijeninin yarıya yakınının olmaması demek.

Amazon Yağmur Ormanları 90 ila 140 milyar ton karbonu muhafaza ederek küresel iklimin korunmasına büyük katkı sağlıyor.

Amazon Yangınları: Amazon Yağmur Ormanları Dünya İçin Neden Çok Önemli?

Ayrıca Amazon Yağmur Ormanları, yeryüzündeki biyokütlenin, yani yaşayan ya da ölüp fosilleşen tüm biyolojik malzemenin yüzde 10’unu bünyesinde barındırıyor. Yangında yok olan ormanlar dünya için en büyük sera gazı kaynaklarından biri. Yok olan ormanlar atmosfere karışan sera gazı salınımı ile küresel iklimin istikrarsızlaşmasına neden oluyor. NASA’ya göre, atmosferdeki en önemli sera gazı olan su buharının dolaşımında yaşanan en ufak bir değişiklik bile hava koşullarını ve iklimi bozabilir. INPA‘nın (Ulusal Amazon Araştırmaları Enstitüsü) araştırmalarına göreyse, gövdesi 10 metre çapa sahip bir ağaç, atmosfere günde 300 litre buhar halinde su salınımını yapabiliyor. 

Amazonlar küresel ısınmanın ana kaynağı olacak!

Amazon Yangınları: Amazon Yağmur Ormanları Dünya İçin Neden Çok Önemli?

Uzmanlar, yangınlarda her dakika bir futbol sahası büyüklüğünde bir ormanlık alanın yok olduğunu belirterek gidişatın durdurulamaması halinde Amazonlar‘ın dev bir bozkıra dönüşüp karbondioksit yaymaya başlayacağını söylüyor. Dünya Doğal Yaşam Vakfı‘na göre Amazonlar bu durumda küresel ısınmanın ana kaynağı olacak.

Eğer yağmur ormanlarını bu şekilde yok etmeye devam ederse insan ırkı da tıpkı dinozorlar yok olacak!

Amazon Yangınları: Amazon Yağmur Ormanları Dünya İçin Neden Çok Önemli?

Eğer ormanların ve mercan kayalarının yok olması bugünkü hızı ile devam ederse 21’inci yüzyılın sonunda dünya üzerindeki bitki ve hayvan türlerinin yarısı yok olmuş olacak.  Bundan sonra, sadece günümüzde var olan tür sayısına ulaşabilmek için aradan milyonlarca yıllık bir evrim sürecinin geçmesi gerekecek. Yani, bir asır içerisinde yapılan tahribatı giderebilmek için doğa, milyonlarca yıl çalışmak zorunda kalacak.

Sponsorlu Bağlantı
Sponsorlu Bağlantı

Dünya için bu kadar büyük bir öneme sahip Yağmur Ormanları’nda 2500 noktada yangın devam ediyor.

Amazon Yangınları: Amazon Yağmur Ormanları Dünya İçin Neden Çok Önemli?

Brezilya Ulusal Uzay Araştırmaları Kurumu INPE‘ye göre bu yılın ilk sekiz ayında ülkede yarısından fazlası Amazon bölgesinde olmak üzere 75 binden fazla yangın çıktı, 2018 yılında bu sayı 39.759 idi. Yangınlar halen 2,500 noktada devam ediyor. Yangınlardan yükselen dumanlar komşu ülkeler, Peru, Bolivya ve Paraguay’a kadar ulaştı. Duman tabakası şimdi doğuya Güney Amerika’nın Atlas Okyanusu kıyılarına ilerliyor. Yangınların %99’unun sorumlusu bizzat insanlar.

Amazon Yangınları: Amazon Yağmur Ormanları Dünya İçin Neden Çok Önemli?

Amazon Ormanları’nda devam eden yangınlar hakkındaki haberimize göz atabilirsiniz.

Çevreci gruplar yangınları Bolsonaro hükümetinin Amazonlar’ı endüstriyel tarım, madencilik ve kerestecilikle ekonomik faaliyete açma politikasına bağlıyor.

Amazon Yangınları: Amazon Yağmur Ormanları Dünya İçin Neden Çok Önemli?

Brezilya liderinin bu çabalarının tarım ve çiftlik arazisi açmak için ormanların yakılmasını teşvik ettiğini belirtiyorlar. CNN’in meteoroloji uzmanlarından Haley Brink, Amazonlar’ın yağmur ormanı olması nedeniyle, aşırı nem yüzünden yangın çıkarmanın zor olduğuna dikkat çekiyor ve “Hayvanların otlatılması için arazi açmak amacıyla yangın çıkartmak için en uygun zaman şimdi. Çünkü yağmur mevsimi olmaması nedeniyle bitki örtüsü kuru” diyor.

Yangınlar son zamanlarda artan ormansızlaşma sürecinin bir sonucu.

Amazon Yangınları: Amazon Yağmur Ormanları Dünya İçin Neden Çok Önemli?

Aşırı sağcı Devlet Başkanı Jair Bolsonaro’nun göreve geldiği Ocak’tan bu yana ormansızlaşmanın daha da artarak üç katına çıkacağı tahmin ediliyor. Bolsonaro INPE’nin bu verilerinin “siyasi” olduğunu ve kurumun başkanı Ricardo Galvao’nun hükümete ve Brezilya’ya zarar vermeye çalıştığını savundu. Yakın bir zaman önce Almanya ve Norveç hükümetleri ormansızlaşmayla mücadele için kurulan Brezilya Amazon Fonu’na yardımlarını durdurdu. Norveç son 10 yılda bu fona 1,2 milyar dolar aktardı. Bolsonaro, bu ülkelerin yardımı durdurma kararına “Parayı nasıl istiyorlarsa öyle kullansınlar. Brezilya’nın bu paraya ihtiyacı yok. Amazon Brezilya’nındır” diye tepki gösterdi.

Amazon ormanlarının yüzde 60’ı Brezilya’da.

Amazon Yangınları: Amazon Yağmur Ormanları Dünya İçin Neden Çok Önemli?

Uzmanlar büyük miktarlarda karbon depolayan ormanların korunmasının iklim değişikliğiyle mücadelede yaşamsal önemde olduğunu söylüyor. Bolsonaro 1988 Anayasası’na aykırı olmasına rağmen yerlilere ait koruma altındaki alanlar dahil Amazon’daki doğal kaynakların işletmeye açılmasını savunuyor. Brezilya lideri seçim kampanyasında bölgede madencilik yapılabilmesi ve tarım işletmelerinin kurulabilmesi için yasa çıkarma sözü verdi. Çevreci gruplar, emekli bir subay olan Bolsonaro’ya bu politikaları ve çevre koruma kurumu Ibama’nın bütçesinde yaptığı önemli kesintiler nedeniyle “Yüzbaşı Testere” diyor.

Sponsorlu Bağlantı
Sponsorlu Bağlantı

Dünyanın geleceğinin kısır siyasi çekişmelere, ülkeler arasındaki çıkar çatışmalarına kurban edilmemesi gerekiyor.

Amazon Yangınları: Amazon Yağmur Ormanları Dünya İçin Neden Çok Önemli?

Dünyanın akciğerlerini korumak, gelecekte dünyanın bir çöle dönmesinin önüne geçmek, dünya biyoçeşitliliğini muhafaza etmek, küresel ısınma ile mücadelede mevzi kaybetmemek için Amazon Ormanları’ndaki yangınlar tüm insanlığın sorunu olmalı. Bunun Brezilya, Amerika, Norveç, Çin, Rusya, Türkiye ile ilgisi yok, bu tüm insanlığın geleceğini ilgilendiren çok önemli bir konu. Umut ediyoruz ki insanın içini acıtan, gözünü korkutan, geleceğini karartan bu yangınlar bir an önce söndürülür ve geleceğimiz için doğru adımlar hızla atılır.  

İlginizi çekebilecek diğer içerikler


Bunlar da ilginizi çekebilir