Atatürk’e Suikast İçin Kuva-yi Milliye’ye Katılan Hint Asıllı İngiliz Casus: Mustafa Sagir

Toprak Ergin 4 Temmuz 2020

1877’de Hindistan’da doğup İngiltere’de eğitim alan daha sonra Atatürk’e suikast düzenlemesi için Kuva-yi Milliye’ye katılan Mustafa Sagir.

Mustafa Sagir, (o dönemin) Hindistan toprakları içerisinde Peşaver kentinde 1877 yılında dünyaya gelmiştir. Uzun zamandan beri İngiliz sömürgesi içerisinde yer alan Hindistan’da özellikle küçük yaşlarda fark edilen bazı çocuklar özel görevler için seçilir ve masrafı tamamen Hindistan Yüksek Komiserliğine ait olmak üzere, İngiltere’ye gönderilir ve orada özel eğitimler alarak alanında uzmanlaşıp aynı zamanda İngiliz Kraliyetine bağlılık yemini de ederlerdi.

Oxford ve Cambridge üniversitelerini bitiren Sagir, mezun olduğunda İngilizce, Hintçe, Türkçe, Farsça, Arapça ve Almancayı konuşmaktadır. Bu dillerden anlaşıldığı kadarıyla hangi bölgelerde ağırlıklı olarak casusluk faaliyeti göstereceği az çok tahmin edilebiliyor.

Casusluk için ilk görevlendirme: İsviçre

Mustafa Sagir-2
Mustafa Sagir

İngiltere’deki eğitimi bitirdikten ve diplomasını aldıktan sonra, Hindistan’a döner ve orada kısa süreli bir memuriyet yapar. Daha sonrasında İngiliz Gizli Servisi tarafından Londra’ya çağrılır. Casusluk faaliyetleri adına görevlendirileceği ilk yer İsviçre’dir.

Hint askerleri

İsviçre, 1. Dünya Savaşı sırasında Almanya ve Türkiye gibi ülkeler hakkında bilgi toplanacak en uygun ülkelerden bir tanesidir. İsviçre’de Türklerle temasa geçen Sagir, orada Seyit Ali Bey takma ismini kullanmıştır. Burada özellikle Almanya ile Türkiye arasına nifak sokacak faaliyetler üzerinde çalışmıştır. Öğrenim görmek için o dönem İsviçre’de bulunan İstanbullu Bekir Sıtkı’yı maddi vaatlerle ikna ederek İngilizler lehine çalışmaya başlatmıştır.

Sponsorlu Bağlantı
Sponsorlu Bağlantı

Birinci dünya harbi sonlandığında ise İngilizlerin bu sefer dostu değil, başına bela olacak başka bir Mustafa çıkar meydana.

Mustafa Kemal Atatürk

Mustafa Sagir derhal İstanbul’a çağrılır ve Kuva-yi Milliyecilerin içine sızması, fırsatını bulur bulmaz da Mustafa Kemal’i öldürmesi emredilir. Evvela kendisini Türkoloji profesörü olarak gösterip şehzade Abdülmecid Efendi ile dostluk kurar. Hepimizin bildiği üzere Abdülmecid Efendi esasında milli mücadeleyi desteklemektedir. Mustafa Sagir bu bilgiyi derhal İngilizlere ulaştırınca Padişah Vahdettin, Abdülmecid Efendi’yi hapsettirir.

Mustafa Sagir-1

Mustafa Sagir, 1921 yılında İstanbul’da Türk – Hint Uhuvvet-i İslamiye Cemiyeti’ni kurar ve milli mücadele taraftarı görünür. Hint Müslümanlarından ve hatta Roma’daki hesaplarından milyonlarca parayı Ankara Hükumetine ve Hareketine aktarma planı olduğunu söyleyerek çevresindekilerin güvenini kazanır. İstanbul Şehzadebaşı’ndaki evine düzenlenen sahte İngiliz baskınları ile tutuklanıp bir süre hapiste kaldıktan sonra serbest bırakılıyor ve bu tutuklamalar onu daha inandırıcı kılıyordu. Elbette bütün bunlar sadece göz boyamadan ibaretti. Hatta kendisinin casus olduğunu bilmeyen bir İngiliz askeri Mustafa Sagir’i dövdüğü için sürgüne gönderilmişti.

Casus olduğundan şüpheleniliyor…

Mustafa Sagir

Aslında Sagir’in bir casus olduğundan daha İstanbul’daki faaliyetleri sırasında şüphelenilmiş ancak -muhtemelen- Mustafa Kemal’in isteği üzerine birlikte hareket edilmeye çalışılmıştır. Buradaki düşünce eğer gerçekten bahsettiği yardımlar gerçekleşirse bunun Milli Mücadele hesabına oldukça güzel bir katkısı olacağı, aksi durumda bir casus olarak yakalandığında İngilizlere ve pek tabi dünya kamuoyuna karşı bir koz olarak kullanılabileceğidir.

Mustafa Kemal ile görüşme…

Mustafa Kemal Atatürk-1

Artık iyice güven kazanan Mustafa Sagir, Kuva-yi Milliyecilerin haberleşme teşkilatı olan karakol cemiyetine girer ve tüm isimleri İngilizlere bildirir. Böylece Ali Fethi Okyar’dan hacı Mehmet Paşa’ya değin milli mücadelenin İstanbul’daki en önemli isimleri İngilizler tarafından Malta’ya sürülür. İstanbul’da baskı altında olduğunu söyleyen Mustafa Sagir, böylece Ankara’ya gelir. Burada Mustafa Kemal ile görüştürülür. Görüşme bittikten sonra İngilizlere görüşmenin çok iyi geçtiğini anlatan bir mektup yazar.

Halbuki görüşme biter bitmez Mustafa Kemal yanındakilere “bu adam casus. İzlemeye alın!” diye emir vermiştir.

Sponsorlu Bağlantı
Sponsorlu Bağlantı

Ankara’da şair Mehmet Akif Ersoy ile dost olur Mustafa Sagir.

Mehmet Akif Ersoy

Hatta Taceddin Dergahı’nda şairle birlikte kalır. Hindistan’da kalabalık bir aileye sahip olduğunu söyler. Çünkü Mehmet Akif’in evinin adresini kendi adresi olarak göstermiş ve mektupların buraya gelmesini sağlamıştır. Lâkin Mehmet Akif, sürekli gelip giden mektuplardan şüphelenir ve bir gün mektuplardan birini açar. Bakar ki mektupta hiçbir şey yazmamaktadır. Sonra başka bir mektubu açar, o da aynı.

Avni Refik Bekman
Kimyager Avni Refik Bekman

Şair, hemen kimyager Avni Refik Bekman’a vaziyeti anlatır ve bir laboratuvarda yapılan inceleme sonucu mektupların görünmez mürekkeple yazıldığı ve Mustafa Sagir’in İngilizlere casusluk ettiği anlaşılır. Akşamüzeri şairin yanına gelir gelmez orada hazır bekleyenler tarafından gözaltına alınır. Bir türlü konuşmayınca onu Adnan Adıvar’a havale ederler. Adnan Adıvar, Mustafa Sagir’i tabiri caizse çatır çatır konuşturur.

Son ana kadar İngilizlerin kendisini kurtarma ümidi beslemesine rağmen basit birkaç girişim dışında İngilizler’den önemli bir hamle gelmez. Kendisinin asıl maksadının Türkler ile Rusya arasını bozmak olduğunu söyler ve sürekli konuyu saptırmaya çalışır. 

23 Mayıs 1921’de istiklal mahkemesinde yargılanır.

İstiklal mahkemeleri

Mahkemede hüngür hüngür ağlar. Gerekirse Türkler için casusluk yapabileceğini söyler. Neredeyse bütün diğer İngiliz casuslarının isimlerini verir. O zamana kadar nerede hangi takma isimlerle casusluk yaptığını bir bir anlatır. Türklerin kendisini affetmesini ister, İslamiyet’in merhamet dini olduğunu söyleyerek duygu sömürüsü yapar.

Karar aşamasına yakın, Mustafa Kemal’e suikast ile ilgili bazı planları duyduğunu, ona zaman verilirse bunları anlatacağını hatta İngiliz istihbaratı içerisinden Ankara Hükumetinin işine yarayacak bilgileri dahi verebileceğini söyler.

Mustafa Kemal suikastı için yarım milyon altın

İstiklal mahkemeleri -1

Mahkeme heyeti son olarak Sagir’e, üzerinde bulunan yarım milyon altın ile ne yapacağını sormuş, bu soruya başta cevap vermeyen Sagir sonrasında Ankara’da iki komutan arasında ihtilaf çıkarmak için İngilizlerin verdiğini söylemiştir. Aslına bakılırsa, Afgan Emiri için 50 bin ayıran İngiltere’nin Mustafa Kemal için gönderilen suikastçıya yarım milyon para vermesi İngilizlerin bu konuyu ne kadar önemsediklerinin de bir göstergesidir.

Sponsorlu Bağlantı
Sponsorlu Bağlantı

Mustafa Sagir, 24 Mayıs 1921 tarihinde de Karaoğlan Çarşısı Meydanındaki geniş kalabalığın önünde asılarak idam edilir.

Karaoğlan Çarşısı Meydanı

Bu idam ile dahili ve harici vatana karşı girişilen hiçbir ihanetin affedilmeyeceği ve karşılıksız kalmayacağı tüm dünyaya bir kez daha gösterilmiştir.

İlginizi çekebilecek diğer içerikler