Bir Zamanlar Batı Afrika’ya Hakim Olan Korkusuz Kadın Ordusu: Dahomey Amazonları

Taylan Erdura 9 Temmuz 2021

Acımasız katiller olarak eğitilen Dahomey Amazonları, 19. yüzyıl sömürgecilerinin kalplerine korku saldı ve sonunda mağlup olmalarına rağmen, hayatta kalanlardan bazıları yine de intikamlarını aldılar.

Fransız sömürgeciler 19. yüzyılın sonlarında Batı Afrika Dahomey Krallığı’nı ele geçirmeye çalıştıklarında, binlerce kişilik korkusuz kadın savaşçılardan oluşan Dahomey Amazonlarının şiddetli direnişiyle karşılaştılar.

Dahomey Amazonları, krallarıyla stratejik olarak evli olmalarına rağmen, hayatlarını savaşa adadılar ve asla çocuk doğurmamaya yemin ettiler. Aralarında bir düşmanı ikiye bölebilecek bıçaklar taşıyan tüfek kadınları ve “orakçılar” vardı.

Bir Fransız askerine göre, Dahomey Amazonları “son derece yiğitçe savaşan, her zaman diğer birliklerin önünde olan” ve “olağanüstü derecede cesur… savaş için iyi eğitimli ve çok disiplinli” savaşçılardı.

Bu Dahomey Amazonlarının inanılmaz ama çoğu zaman gözden kaçan hikayesidir.

Dahomey Amazonlarının Kökeni

Dahomey Amazonları - 2

17. yüzyıldan 1904’e kadar, Batı Afrika Dahomey Krallığı, şimdi Benin Cumhuriyeti olarak bilinen geniş bir alanda hüküm sürdü.

Krallık, savaş zaferleri, kölelik ve Avrupalılarla uluslararası ticaret üzerine kurulu hareketli bir ekonomiye sahipti. Aynı zamanda merkezi bir monarşi etrafında örgütlendi, karmaşık bir vergi sistemine ve devasa bir orduya sahipti.

Ama belki de sömürge öncesi gücün en etkileyici yanı, vahşi kadın savaşçılardan oluşan lejyonuydu.

Kendi halkları arasında Mino veya “anneler” ve Ahosi veya “kralın eşleri” olarak bilinen bu 3.000 askerlik lejyon, Dahomey Krallığı’nı yüzyıllar boyunca korudu.

Dahomey Amazonları

Bir bilim insanı, seçkin savaşçıların izini, kralın “üçüncü sınıf” eşlerinden veya evlilik görevleri için fazla çekici bulmadığı kadınlardan korumalar aldığı Dahomey’in ilk günlerine kadar takip etti.

Bu kadın korumalar, erkek askerlere göre bir avantaj sağlıyordu. Kralla evlenecekleri için sadakatleri garanti altına alınmış oluyordu. Ayrıca, hava karardıktan sonra erkeklerin geleneksel olarak girmesinin yasak olduğu saray yerleşkesinde devriye gezebilirlerdi.

Ancak kendi halklarının koruyucusu olarak kabul edildikleri yerde, bu kadın savaşçılar, onları antik Yunan’daki güçlü kadın savaşçılar ve ayrıca militarist Sparta şehir devleti için “Kara Spartalılar” olarak adlandıran Avrupalılar için müthiş bir orduydu.

Dahomey bu nedenle “Kara Sparta” olarak da anılırdı.

Advertisements
Advertisements

‘Kara Sparta’da Kadın Savaşçıların Yaşamı

Dahomey Amazonları - 8

19. yüzyılın ortalarında, Dahomey Amazonları krallık ordusunun yüzde 40’ını oluşturuyordu.

Birkaç kolorduya bölünmüş olan Amazonlar, kendi büyük demir toplarını taşıyan avcılar, tüfek kadınları, orakçılar, okçular ve topçulardan oluşuyordu. Her kolordu ayrıca kendi kadın komutanlarına, üniformalarına, silahlarına ve geleneklerine sahipti.

“Kara Spartalılar” arasında, ordunun kökenine kadar uzanan, kadın askerlerin en eski askeri birliği olan “Gbeto” adlı kadın avcılar da vardı. 1850’lerde bir Fransız gezgin, kavisli hançerler ve başlarına bağlı antilop boynuzları ile silahlanmış büyük bir fil sürüsüne saldıran 20 kişilik bir kadın grubunu apor etti.

Dahomey Amazonları - 5

Dahomey’deki kadınlar, yalnızca kralla evlenerek seçkin savaşçı birliğine otomatik olarak hak kazanmadılar. Ayrıca atletizm gösterilerinden işkence eylemlerine kadar uzanan bir dizi testi geçmek zorunda kaldılar.

Örneğin, 19. yüzyılda Dahomey Kralı Gezo, asker adaylarının acıya ne kadar dayanabileceklerini görmek için onlara keskin dikenlerle kaplı bir duvara tırmanmalarını emretti. Başka bir testte ise, acemileri, hayatta kalabileceklerini göstermeleri için yanlarında erzak olmadan ormana gönderdi.

Ancak en acımasız testler, sözde “duyarsızlık eğitimi” sırasında yapıldı.

Dahomey Amazonları - 6

Acemi askerlerin çoğu orduya katılmadan önce hiç insan öldürmemişti, bu yüzden Kral Gezo, savaşçılarının cesaretlerini kanıtlamak için savaş esirlerini infaz etmelerini istedi. Bir testte, kadınlara bağlı mahkumları uzun bir platformdan atmaları emredildi. Bir diğerinde, askerler bıçaklarını kullanacaklardı.

1889’da bir Fransız subayı, Nanisca adlı bir gencin bağlı bir mahkûma doğru “tevazu içinde yürümesini” dehşet içinde izledi. Nanisca daha sonra “kılıcını iki eliyle üç kez savurdu, sonra kafasını gövdeye bağlayan son eti de sakince kesti… Ardından silahındaki kanı sıktı ve yuttu.”

Kadınlar testi geçtikten sonra, kralın alkol ve tütününü paylaştıkları sarayda lüks bir hayatın tadını çıkardılar.

Dahomey Amazonları - 7

Bir bilim insanına göre, “Amazonlar saraydan çıktıklarında önlerinde zili olan bir cariye vardı. Ses, her erkeğe yolundan çekilmesini, belli bir mesafeyi korumasını ve başka yöne bakmasını söylüyordu.” Bunu yapmazlarsa, ölümle cezalandırılacaklarını çok iyi biliyorlardı.

Fransız Sömürgeciler Dahomey Amazonlarını Yok Ediyor

Dahomey Amazonları - 4

1862’de Amiral Arthur Eardley Wilmot, Dahomey’de kadınların erkeklerden çok daha fazla olduğunu kaydetti. Devam eden savaşlar veya köle ticareti nedeniyle, erkekler yetersizdi.

Aynı zamanda, Dahomey Amazonlarının sayısı 10 kat arttı, ancak sonunda, savaşçılar daha donanımlı Fransız ordularına düştü.

1890’da Birinci Fransız-Dahomean Savaşı sırasında, Fransızlar daha güçlü tüfekleri sayesinde galip geldi. Bir mahkumun kafasını kesen savaşçı Nanisca, bir savaş sırasında öldürüldü.

Dahomey Amazonları - 1

Bir Fransız görgü tanığı şöyle yazdı: “Fetiş sembolleri ile oyulmuş kavisli bıçağıyla balta, sol bileğine küçük bir kordonla bağlıydı” ve sağ eli, deniz kabuklarıyla kaplı karabinasının namlusuna kenetlenmişti.”

Fransızlarla yapılan şiddetli bir savaşta 400’den fazla Dahomey Amazonu ülkelerini savundu, ancak yalnızca 17’si hayatta kaldı.

Dahomey Fransızların eline geçtikten sonra bile Dahomey savaşçıları savaşmaya devam etti. Fransızlar tarafından yakalanan kadınların arasına saklandılar, geceleri Fransız subaylarının boğazlarını kestiler.

Fransızlar Amazonlardan o kadar korktular ki birliklerini dağıttılar ve Dahomean kadınlarının asla orduda hizmet edemeyeceğine veya silah taşıyamayacağına karar verdiler.

Dahomey Amazonları - 3

Ama o zaman bile Dahomey Amazonları tamamen ortadan kaybolmadı. Aslında, bilinen son Dahomey Amazon, 1979’a kadar ölmedi.

Dahomey Amazonlarının cesareti en son Marvel’ın gişe rekorları kıran filmi Kara Panter’de onurlandırıldı. Uluslarının kralı Wakanda’yı koruyan kadın savaşçılardan oluşan seçkin bir ordu olan kurgusal Dora Milaje olarak tasvir edildiler.

Advertisements
Advertisements

İlginizi çekebilecek diğer içerikler