Biri Bitmeden Diğeri Başlıyor! Koronavirüsün Delta ve Delta Plus Varyantları Arasındaki Farklar Neler?

Cengiz Kumrular 7 Temmuz 2021

İlk kez Ekim 2020’de Hindistan’da tespit edilen ve ülkedeki vaka sayılarının kontrolden çıkmasına sebep olan Covid-19’un Delta varyantı, dünyanın bazı yerlerinde görülen vaka artışlarının da arkasındaki neden olarak gösteriliyor.

Halkın büyük çoğunluğunun aşılandığı ülkelerde dahi koronavirüs vaka sayıları yeniden tırmanışa geçti. Vakaların büyük çoğunluğu, ilk kez Hindistan’da tespit edilen ve Avrupa’da da yaygınlaşan virüsün mutasyona uğramış türü Delta’dan kaynaklanıyor.

Örneğin, yetişkin nüfusun yüzde 64’ten fazlasının iki doz aşı olduğu İngiltere’de aktif vakaların yüzde 90’ını Delta enfeksiyonu oluşturuyor.

Koronavirüsün varyantlarında Alpha’dan sonra ortaya çıkan Delta türüyle ilgili sorular henüz tam yanıtlanamamışken, şimdi Delta plus kendini göstermeye başladı. Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, Türkiye’de 3 Delta plus vakasının tespit edildiğini açıkladı.

Delta varyantı nedir?

Delta ve Delta plus varyantı arasındaki farklar - 11

İlk kez Ekim 2020’de Hindistan’da tespit edilen Delta (B.1.617.2), Dünya Sağlık Örgütü’nün “Endişe Verici Varyant” (VOC) kategorisine aldığı Covid-19 mutasyonlarının sonuncusu oldu.

“B.1.617” adı verilen soyun bir alt türü olarak ortaya çıkan Delta varyantı, “B.1.167.1” koduyla anılan Kappa varyantı ile “P681R” ve “L452R” adlı iki mutasyonu paylaşıyor. Kappa’daki “E484Q” mutasyonu yerine Delta varyantında “T478K” mutasyonu bulunuyor.

Ne kadar bulaşıcı?

Delta ve Delta plus varyantı arasındaki farklar - 7

Koronavirüsün ilk kez Eylül 2020’de İngiltere’de görülen varyantı Alpha’nın virüsün orijinal türüne göre daha bulaşıcı olduğu teyit edilmişti. Delta’nın ise Alpha’dan yüzde 60 daha bulaşıcı olduğu biliniyor.

Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi’nin verilerine göre ağustos ayının sonuna kadar Avrupa’daki vakaların yüzde 90’ının Delta’dan kaynaklanacağı öngörülüyor.

Semptomlar aynı mı?

Delta ve Delta plus varyantı arasındaki farklar - 1

Virüsün insan hücrelerine tutunmasını ve nüfuz etmesini sağlayan diken proteinine etki eden Delta’daki mutasyonlar, bulaşıcılığı arttırırken vücudun antikor direncini azaltıyor. Varyantların, enfekte olan kişiyi ne kadar hasta ettiği ya da semptomlar üzerinde etkisi olup olmadığı sorusunun şu an için net bir yanıtı yok.

Ancak virüsün en çok görüldüğü ülkelerden İngiltere’de yapılan araştırmalar, Delta varyantının öksürük, yüksek ateş ve tat/koku kaybı gibi koronavirüsün bilinen belirtilerinden farklı olarak baş ağrısı ve burun akıntısına da yol açtığını gösteriyor.

Advertisements
Advertisements

Aşılara ne kadar dirençli?

Delta ve Delta plus varyantı arasındaki farklar - 3

İngiliz Bilim Kurulunun hazırladığı son rapora göre, ülkede uygulanan Pfizer/BioNTech, Moderna ve AstraZeneca aşılarının ilk dozu Alpha varyantına karşı yüzde 46 ila 52 oranında etkili olurken bu oran Delta varyantına karşı yüzde 32 ila 38’e düşüyor. Raporda verilerin hangi aşılarla bağlantılı olduğu belirtilmeyip ortalama rakamlar yer alıyor.

İki doz aşı yaptıranların Delta’dan dolayı semptomatik hastalık geçirme riski yüzde 78 ila 80 oranında azalıyor. Tek doz aşı hastane yatışlarını yüzde 80 azaltırken, iki doz aşı bu rakamı yüzde 96’ya çıkarıyor.

Aşılar, virüsün orijinal türüne karşı çok daha etkili.

Delta plus nedir?

Delta ve Delta plus varyantı arasındaki farklar - 8

Delta’nın ilk kez görüldüğü Hindistan’dan 22 Haziran’da, yeni bir varyantın daha Endişe Verici Varyant listesine eklendiği duyurusu geldi: Son eklenen ‘Delta plus’tı.

Salgını domine eden ‘Delta’nın kuzeni’ olarak adlandırılan ‘Delta plus’ adını ilk kez mart ayının ortalarında bilimsel makalelere yazdırdı. Şu ana kadar, aralarında ABD, Kanada, İngiltere ve Türkiye’nin de olduğu 10’dan fazla ülkede görüldü.

Delta ve Delta plus varyantı arasındaki farklar - 6

Klinik Mikrobiyoloji uzmanı Prof.Dr Canan Külah, yeni türle ilgili şu bilgileri veriyor: “Delta Plus, Delta varyantının bir türü ve K417N adı verilen bir ‘spike’ protein mutasyonuna sahip. Bu, daha önce Güney Afrika’da tespit edilen Beta varyantında da açıklanmış mutasyon. Delta’ya bu mutasyonun eklenmesiyle ‘plus’ olarak adlandırıldı.”

National Geographic’e konuşan bazı uzmanlar K417N mutasyonunun, Delta plusun direncini kırıp, Delta’dan daha zayıf kılabileceği görüşünde.

Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Deniz Atakent de Delta plus için “Orijinal Delta varyantından daha bulaşıcı olduğuna, daha ağır hastalığa neden olduğuna veya daha tehlikeli olduğuna dair yeterli veri yok” diyor.

Bir de Lambda varyantı var!

Delta ve Delta plus varyantı arasındaki farklar

İlk olarak Aralık 2020’de Peru’da görülen ve C.37 olarak adlandırılan Lambda varyantı da yayılmaya devam ediyor. Tüm İnfluenza Verilerinin Paylaşımı Küresel İnsiyatifi’ne (GISAID) göre, Lambda varyantı şu ana kadar Türkiye ve İngiltere de dahil 31 ülkede 2 bin 223 vakada görüldü. Güney Amerika ülkesi Peru’da baskın tür haline gelen Lambda varyantı yeni enfeksiyonların yüzde 80’den fazlasını oluşturuyor.

Arjantin, Şubat 2021’in üçüncü haftasından bu yana Lambda varyantın yayılım hızının arttığını duyurdu. WHO’nun aktardığına göre söz konusu varyant, ülkede 2 Nisan ile 19 Mayıs tarihleri arasında Covid-19 vakalarının yüzde 37’sini oluşturdu. Şili’de de benzer şekilde yayılımı artış gösteren varyant, toplam vakaların yüzde 32’sine karşılık geldi. Bu yüzde 33 oranında yaygın olan Gamma (Brezilya) varyantı ile neredeyse eşit.

‘Daha fazla kanıta ihtiyaç var’

Delta ve Delta plus varyantı arasındaki farklar - 2

Bu koronavirüs varyantının endişe verici bir boyut taşıyıp taşımadığı ise hala araştırılıyor.

WHO tarafından 14 Haziran’dan itibaren dikkate alınan Lambda varyantı, bundan 9 gün sonra ise İngiltere Halk Sağlığı Merkezi (PHE) tarafından incelemeye alındı.

WHO’ya göre varyantın daha hızlı yayılma ve aşıya karşı daha dirençli olma ihtimali var. Ancak bu iki endişe için de daha fazla kanıta ve bilimsel çalışmaya ihtiyaç var.

Delta ve Delta plus varyantı arasındaki farklar - 9

PHE de Lambda varyantının aşıları daha etksizi hale getirdiği ya da daha şiddetli hastalıklara sebep olduğuna ilişkin herhangi bir kanıt olmadığını duyurdu.

Şili’deki sağlık çalışanları tarafından alınan numuneler üzerinde yapılan yeni bir bilimsel çalışma Lambda varyantının hem Alfa (İngiltere) hem de Gamma varyantlarından daha bulaşıcı olduğunu ortaya koydu. Ancak bu çalışma bilim insanları tarafından henüz incelenmemiş bir çalışma.

New York Üniversitesi Grossman Tıp Okulu’nda 3 Temmuz’da yayımlanan ancak henüz hakemli olmayan bir araştırmada, aşıların Lambda varyantına karşı etkili olduğunu ileri sürüldü.

Advertisements
Advertisements

İlginizi çekebilecek diğer içerikler