Deprem Öncesinde, Anında ve Sonrasında Neler Yapmalısınız?

Cengiz Kumrular 26 Eylül 2019

Deprem en büyük doğal felaketlerden biri. Öncesi, deprem anı ve sonrasıyla birlikte ardında büyük bir yıkım bırakıyor. Peki neler yapmalısınız?

20.02.2019 tarihinde, yani dün gece Çanakkale, Ayvacık’ta meydana gelen ve İstanbul, Bursa, Balıkesir, Çanakkale, Edirne ve İzmir çevre illerde de hissedilen 5.0 büyüklüğünde deprem insanlara yine yaşadığımız geçmişteki acı tecrübeleri hatırlattı. Bir deprem kuşağı üzerinde bulunan Türkiye’de her an depreme hazırlıklı olmamız gerektiğini uzmanlar yıllardır haykırıyor. Binaların deprem yönetmeliklere uygun yapılmasından evde kendimizin alabileceği önlemlere kadar uzun listeler var önümüzde. Ancak büyük bir deprem olacağı yıllardır konuşulan İstanbul’da Mühendisler Odası’nın açıklamasına göre: “496 toplanma alanının çoğu AVM ve rezidans oldu, şu anda 77 toplanma alanı kaldı.” Peki depreme nasıl hazır olabiliriz? Olası bir deprem anında neler yapmalıyız? Deprem sonrasında nasıl hareket etmeliyiz? Amacımız sizleri korkutmak değil kesinlikle, her an yaşanması muhtemel bir doğal afete karşı hazırlıklı olabilmeniz için sizi bilgilendirmek. Deprem ile ilgili olarak her zaman söylenen şu sözü aklımızdan çıkarmamamız gerek: Deprem değil, tedbirsizlik öldürür.

Türkiye’nin herhangi bir bölgesinde gerçekleşen bir depremin ardından insanların ekseriyeti hemen aynı soruyu soruyor: Beklenen büyük İstanbul depremini tetikler mi?

Deprem Öncesinde, Anında ve Sonrasında Neler Yapmalısınız?

Dün Çanakkale, Ayvacık’ta meydana gelen 5.0 büyüklüğündeki depremin ardından da aynı sorular soruldu. İstanbul, Bursa, Balıkesir, Çanakkale, Edirne ve İzmir gibi illerde de hissedilen deprem insanlarda hemen geçmiş kötü hatıraları canlandırdı. Peki böyle mi olacak? Hiçbir şey yapmayıp deprem olursa ne olur? diye düşünerek mi üstesinden geleceğiz bunun? Deprem yöneticilerden başlayıp, sade vatandaşa kadar herkesin birtakım tedbirler almasını gerektiren bir felaket. Bunun en iyi örneğini büyük ölçekte yıkıcı depremlerle yaşamaya alışmış olan Japonlarda görüyoruz. En şiddetli depremlerde dahi can kaybı ve yıkım asgari düzeyde oluyor. Olaya anında müdahale ediyorlar ve kısa sürede gündelik yaşamlarına geri dönüyorlar. Peki bunu nasıl başarıyor Japonlar? Amerika’yı yeniden keşfetmeye gerek yok, depremi anlayıp yapmaları gereken şeyleri eksiksiz yerine getirerek elbette.

Türkiye, ortalama 6371 km yarıçaplı yerkürenin en kırılgan bölgelerinden birinde yer alıyor.

Deprem Öncesinde, Anında ve Sonrasında Neler Yapmalısınız?

Yani kısacası Türkiye bir deprem ülkesi, öncelikle bu gerçeği kabullenmek ve hayatımızı ona göre inşa etmemiz gerekiyor. Daha iki hafta önce, 7 Şubat tarihinde Kartal’da bir bina hiçbir dış etki olmadan kendiliğinden çöktü ve 20’nin üzerinde can kaybı yaşandı. Aparmanın kolonlarından çıkan deniz kabukları çok şeyin özetiydi aslında. Deprem dahi olmadan yıkılan binalar varken bir deprem anında yaşanacak yıkımı düşünmeye korkuyor insan. İşte bu sebeple deprem hazırlıkları en tepeden başlamalı. 1999 Gölcük depreminin ardından yapılan düzenlemeler, imar-iskan kanunları ne derecede uygulanıyor? Binalar gerçekten titizlikle denetleniyor mu? Bina güçlendirmeleri yapılıyor mu? Geçmişi ne kadar da çabuk unutuyoruz… 9 Eylül Üniversitesi öğretim görevlisi jeofizik mühendisi Mehmet Utku’ya kulak verelim: “Türkiye’nin tamamının bir deprem ülkesi olduğunun altını çizmek gerekir. Zaman-zaman telaffuz edildiği gibi %95’i falan değil %100’ü deprem ülkesidir.” ()

Sponsorlu Bağlantı
Sponsorlu Bağlantı

Peki deprem öncesinde yapılması gerekenler nelerdir?

Deprem Öncesinde, Anında ve Sonrasında Neler Yapmalısınız?

Bir vatandaş olarak deprem felaketi için şu hazırlıkları titizlikle yapmanız gerekir. Bunlar basit gibi görünen ancak son derece hayati detaylardır. Böyle bir felaketi hiç kimsenin yaşamamasını dileriz, ancak yaşanması halinde temenniler değil gerçekler hayat kurtaracaktır. Öncelikle mutlaka bir acil durum kiti, deprem çantası hazırlamanız gerekiyor. Olası bir deprem felaketinin ardından yaşanacak kaos ortamında temel ihtiyaçlarınızı giderebilmek için deprem çantası hazırlamanız elzemdir. Depremden sonra eviniz hasar görmese bile bir süreliğine dışarıda kalmanız gerekebileceğinden içinde temiz su, bozulmayacak yiyecekler, giyim gibi temel malzemelerin bulunduğu bir deprem çantası olmazsa olmazdır.

Bir deprem çantasında neler olmalı?

Su
Enerji veren yiyecekler
Yedek pilleri ile fener
İlk yardım çantası
Kişisel reçeteli ilaçlar (kalp, damar, tansiyon, şeker için hormonal ilaçlar)
Çocuklarınızın kullandığı ilaçlar
Birer kat giysi
Bir miktar nakit para
Kolay taşınabilir bir battaniye
Çakı
Düdük
Kalem, kağıt
Önemli telefon numaralarının ve iletişime geçilecek kişilerin bilgilerinin bulunduğu su geçirmeyen bir dosya
Çocuklar, yaşlılar, engelliler ve ev hayvanları için özel malzemeler
Tuvalet kağıdı, tuvalet atıkları için naylon poşetler.

Bu listeye kişisel ihtiyaçlarına göre eklemeler yapabilirsiniz, ancak çantanızdaki pil, yiyecek, su gibi malzemelerin son kullanım tarihlerini de takip etmeyi unutmayın. Ara ara çantanızı inceleyerek güncellemeli, mevsim değişikliklerine göre eklemeler ve çıkarmalar yapmalısınız. Bu deprem çantasının bir benzerini arabanızda, iş yerinizde ve hatta varsa yazlık evinizde de bulundurmanız önemlidir. Ayrıca kendiniz ve aileniz için bir acil durum planı da hazırlamalısınız. Deprem anında ve sonrasında nasıl davranacağınızı, nereleri sığınma alanı olarak kullanabileceğinizi, binayı nasıl terk edeceğinizi, binanın dışında nerede buluşacağınızı ve yakınlarınızla nasıl iletişime geçeceğinizi içeren bir plan oluşturun ve bunu ara ara tekrar hatırlayın.

Evinizin içinde alabileceğiniz tedbirler.

Deprem Öncesinde, Anında ve Sonrasında Neler Yapmalısınız?

Devrilebilecek büyük eşyaların, rafların, dolapların, vs. duvarlara sağlam bir şekilde sabitlendiğinden emin olun. Düşmesi halinde size zarar verebilecek büyük ve ağır objeleri rafların ve dolapların en alt kısımlarına yerleştirin, aynı şekilde cam gibi kırılması muhtemel eşyaları da dolapların en alt kısımlarına koyun. Duvara asılan resimlerin, aynaların, vb. eşyaların sağlam bir şekilde sabitlendiğinden ve yatak ve kanepe gibi insanların oturabileceği yerlerden uzakta olduğundan emin olun.

Sponsorlu Bağlantı
Sponsorlu Bağlantı

Yanma riski bulunan elektrik kablolarının ve gaz bağlantılarının düzgün ve sorunsuz şekilde yapıldığından emin olun. Gaz ve elektrik bağlantısı bulunan buzdolabı, ocak, televizyon, kombi gibi cihazların duvara ve yere sağlam şekilde sabitlendiğinden emin olun.

Son olarak evinizde, bir deprem anında hayatta kalabilmek için saklanabileceğiniz güvenli yerleri belirleyin. Evde bulunan ağır ve sağlam masaların altı, çamaşır veya bulaşık makinelerinin yanı, koridor içleri ile odaların ve kemerlerinin köşeleri evdeki en güvenli yerleri oluşturuyor. Binanın yıkılması halinde bu bölgelerde “hayat üçgeni” denilen ve insanların yaşaması için büyük olanaklar oluşturan boşluklar oluşuyor. Buzdolabı, gardırop, büyük ayna, vitrin ve kitaplık gibi devrilme riski taşıyan eşyaların yanında durmanın, hele ki bu eşyalar duvara sağlam bir şekilde sabitlenmemişse büyük risk taşıdığını unutmayın.

Deprem anında neler yapmalısınız?

Deprem Öncesinde, Anında ve Sonrasında Neler Yapmalısınız?

Deprem anında insanın sakin kalması, paniğe kapılmaması zordur, ancak mümkün olduğunca sakin kalmaya ve önceden yaptığınız planları hatırlamaya gayret gösterin. Deprem olduğunu hissettiğiniz an ilk olarak Eğilin, saklanın ve bir yerlere tutunun. Fazla hareket etmemeye özen gösterin ve kapalı bir alandaysanız, sallanma geçene kadar olduğunuz yerde kalın. Daha önce ev içinde belirlemiş olduğunuz sağlam bir alana gidin, çömelin ve kollarınızla yüzünüzü ve başınızı koruyun.

Kesinlikle camlardan, pencerelerden, dış kapılardan, duvarlardan ve devrilebilecek her şeyden uzak durun. Eğer yataktaysanız, orada kalın ve başınızı yastıkla korumaya alın. Dayanıklı olup olmadığından emin olmadığınız kapılardan geçmeyin. Bilinenin aksine kapıların olduğu alanlar genellikle sağlam yerler değildir ve sizi korumazlar.

Güvenilir olduğunu düşünmedikçe dışarı çıkmaya çalışmayın. Dışarı çıkmak için mutlaka sarsıntının durmasını bekleyin, sarsıntı devam ederken dışarıya çıkmaya çalışmayın. Araştırmalar gösteriyor ki depremde meydana gelen yaralanmaların çoğu insanların deprem anında nereye kaçacaklarını bilmemelerinden veya binadan çıkmaya çalışmalarından kaynaklanmaktadır. Son olarak sarsıntı durmuş olsa bile asla ama asla asansörleri kullanmayın.

Sponsorlu Bağlantı
Sponsorlu Bağlantı

Eğer depreme dışarıda veya araç içinde yakalanırsanız neler yapmalısınız?

Deprem Öncesinde, Anında ve Sonrasında Neler Yapmalısınız?

Depreme açık havada yakalanmak sanılanın aksine çok da güvenli değildir. Böyle bir durumda da bazı şeylere dikkat etmeniz çok önemlidir. Öncelikle binalardan, elektrik kablolarından, duvarlardan ve elektrik direklerinden uzak durun. Saklanmak için herhangi bir yapının içine veya altına girmeyin. Eğer deprem anında bir araç içindeyseniz orada kalın. Sarsıntı geçene kadar aracınızı terk etmeyin ve özellikle hasar görmesi muhtemel köprülerden, viyadüklerden, vb. yerlerden uzak durun.

Enkaz altında kalırsanız neler yapmalısınız?

Deprem Öncesinde, Anında ve Sonrasında Neler Yapmalısınız?

Öncelikle paniğe kapılmadan, enerjinizi mümkün olduğunca idareli kullanarak beklemeniz gerekiyor. Böyle bir durumda bağırmanın insanları sizi duymasının bir yolu olduğunu düşünebilirsiniz ama bunu yapmayın. Bu zaten az olan enerjinizi hızla tüketecektir, oysa sessiz olursanız dışarıdan gelebilecek sesleri daha iyi duyar ve böyle bir durumda tepki verecek enerjinizi saklamış olursunuz. Bağırmak yerine bir boruya ya da ses çıkarabilecek bir şeye vurmayı deneyebilirsiniz, ancak bunu yaparken büyük hareketler yapmamaya dikkat edin, üzerinize başka şeylerin düşmesine sebep olabilirsiniz. Fazla hareket etmemek önemlidir, bu hem enerjinizi boşa tüketir hem de üzerinize daha fazla ağırlığın düşmesine ve nefesinizin kesilmesine yol açabilir. Ağzınızı bulabildiğiniz herhangi bir şeyle veya kıyafetinizle örtmeyi de unutmayın. Sakin kalmak, enerjinizi idareli kullanmak, belirli aralıklarla ses çıkaracak herhangi bir şeye vurmak en önemli noktalar.

Sponsorlu Bağlantı
Sponsorlu Bağlantı

Deprem sonrasında yapılması gerekenler.

Deprem Öncesinde, Anında ve Sonrasında Neler Yapmalısınız?

Sarsıntının durmasının ardından hemen etrafınıza bakarak hareket etmenin güvenli olup olmadığını değerlendirin. Bir sorun yoksa daha önce hazırlamış olduğunuz deprem çantanızı yanınıza alarak binadan çıkın. Binadan çıkarken doğalgaz kaçağı yoksa; önce doğalgaz vanasını, sonra sigortaları ve en son su vanasını kapatın. Doğalgaz kaçağı olduğundan şüpheleniyorsanız elektrik düğmelerine kesinlikle dokunmayın, kıvılcım çıkarabilecek kibrit, çakmak, vb. şeyleri kesinlikle kullanmayın.

Deprem sonrasında artçı depremler olabileceğini aklınızdan çıkarmayın. Bunlar ana deprem kadar güçlü olmasalar da depremin oluşturduğu hasarlı binaları yıkabilecek kadar güçlü olabilirler. Bunlar ana depremden birkaç saat sonra olabileceği gibi günler, haftalar ve hatta aylar sonra da olabilir. Van’da 23 Ekim 2011’de meydana gelen 7.2 büyüklüğünde depremin ardından hasar gören, ancak insanların hala kalmaya devam ettiği Bayram Otel’in, ana depremden iki hafta sonra gerçekleşen 5.6 şiddetindeki artçı depremde yıkılıp 24 kişiye mezar olduğunu unutmayın.

Dışarı çıktığınızda hasar görmüş binalardan mümkün olduğunca uzak durun. Yetkililer tehlike olmadığını söyleyene kadar evinize girmeye çalışmayın. Yaralı insanlara yardım etmeye çalışın, ağır yaralıları ancak bir çökme tehlikesi varsa hareket ettirin, onun haricinde yerinden fazla oynatmamaya gayret edin. Deprem anlarında yangın büyük bir tehlikedir, gördüğünüz ufak çaplı yangınlara imkanınız varsa müdahale edin. Hayati bir önem taşımadıkça telefonunuzu kullanmayın, hatları meşgul etmeyin. Teyit edilmemiş bilgileri sosyal medyada paylaşmayın. En son gelişmeler hakkında bilgi almak için bir radyo ya da televizyon bulmaya çalışın. Eviniz girilemeyecek durumdaysa kalmak için güvenli bir yer bulun.

Evinize döndüğünüzde…

Deprem Öncesinde, Anında ve Sonrasında Neler Yapmalısınız?

Yetkililer evinizin güvenli olduğunu söylemedikçe kesinlikle evinize girmeyin. Yetkililerin onayıyla evinize girdiğinizde kırılıp dökülmüş şeylerin zarar vermemesi için uzun bir pantolon, uzun kollu bir üstlük, sağlam ayakkabılar giymeye ve mümkünse eldiven takmaya özen gösterin. Evde herhangi bir şekilde gaz kokusu alırsanız derhal camları açarak binayı terk edin ve yetkililere haber verin. Eğer binadan çıkarken kapatmamışsanız gaz vanasını ve sigortaları kapatın. Aynı şekilde kapatılmış olan vanaları kendi başınıza açmaya çalışmayın, mutlaka bir uzmandan destek alın. İçinde kırılabilecek veya ağır eşyalar bulunan dolapları açarken dikkat edin ve yere dökülmüş olan özellikle yanıcı sıvıları derhal temizleyin. Beyaz eşyalarınızı ve elektrikle çalışan cihazlarda herhangi bir hasar olup olmadığını kontrol edin. Su tesisatında bir sorun olup olmadığını kontrol edin. Sorun varsa giderilene kadar su tesisatını kullanmayın.

Sponsorlu Bağlantı
Sponsorlu Bağlantı

Amacımız sizi korkutmak veya geçmişteki acı tecrübeleri tekrar hatırlatmak değil.

Deprem Öncesinde, Anında ve Sonrasında Neler Yapmalısınız?

Ancak bizi neyin beklediğini bilmek ve ona göre tedbirimizi alıp hazırlanmak zorundayız. Kimsenin “benim başıma gelmez” diye düşünme lüksü yok. Deprem konusunda yapılması gereken şeyler belli, en azından bireysel olarak elimizden geleni yapmak, kendi planımızı oluşturmak, nasıl hareket edeceğimizi bilmek gerekiyor. Deprem gibi büyük bir doğal felaketle mücadele etmenin ve hayatta kalabilmenin yolu endişe içinde onu beklemek değil, ona karşı yapabileceğimiz her şeyi eksiksiz yapmaktır.

Son olarak depremi yaşamış birinin deprem sonrasında yaşanabileceklere dair vermiş olduğu şu bilgileri okumanızı tavsiye ediyoruz.

fulyemik kullanıcısının yazdıkları biraz ürkütücü ve can sıkıcı olabilir, ancak emin olun depremin kendisi kadar korkunç değil. Lütfen bilgi sahibi olun, bilinçlenin ve bilinçlendirin.

Kaynaklar: Akut, Afad, Ready

İlginizi çekebilecek diğer içerikler


Bunlar da ilginizi çekebilir