Dünyayı 3’üncü Dünya Savaşının Eşiğinden Döndüren İnsan: Vasili Arkhipov

Cengiz Kumrular 8 Temmuz 2019

Küba füze krizinin zirvede olduğu günlerde Sovyet denizaltı komutanı Vasili Arkhipov 3’üncü Dünya Savaşı’nı başlatacak gücü elinin altında bulunduruyordu.

Küba Füze Krizi, ABD’nin Türkiye ve İtalya’ya, SSCB’nin de Küba’ya nükleer başlıklı füze yerleştirmesi ile başlayan, Ekim 1962’de dönemin iki süper gücünü karşı karşıya getiren ve dünyayı nükleer savaş tehdidi altında bırakan bunalımdır. 1962 senesinde dünyanın iki büyük süper gücü bir nükleer krizin eşiğindeydi, belki de bu modern dünyanın gördüğü en gerilimli günlerdi. Ancak krizin zirve yaptığı anda bir Sovyet deniz subayı soğukkanlılığını korumasını bildi ve dünyayı olası bir nükleer felaketin eşiğinden döndürdü. George Washington Üniversitesi Ulusal Güvenlik Arşivi direktörü Thomas Blanton’un da dediği gibi: “Vasili Arkhipov isimli biri dünyayı kurtardı.” Bugün pek çok insan Vasili Arkhipov ismini bilmez, ancak hikayesini öğrendikten sonra siz de onun dünyayı nasıl kurtardığını bizzat göreceksiniz.

Küba Füze Krizi

Üçüncü Dünya Savaşını önleyen adam Vasili Arkhipov 1

16 – 28 Ekim 1962 tarihleri arasında Küba Füze Krizi, ABD ile Sovyetler Birliğini tüm dünyayı tedirgin edecek şekilde karşı karşıya getirdi. Bu iki süper güç, daha önce hiçbir zaman bu 13 gün içinde olduğu kadar bir nükleer savaşın kıyısına gelmemişti.

John F. Kennedy’nin ekibinde yer alan Arthur Schlesinger’in sözleriyle: Bu, insanlık tarihindeki en tehlikeli zamandı.

Üçüncü Dünya Savaşını önleyen adam Vasili Arkhipov2

Amerikan gizli servisinin Sovyet ordularının Küba’da konuşlandığını bildirmesinden haftalar sonra, 14 Ekim’de bir Amerikan casus uçağının ada üzerinde dolaşıp füze yerleştirilecek bölgelerin inşa edildiğini fotoğraflaması kışkırtıcı bir hamle olarak değerlendirildi. Küba, ABD ana karasından sadece 130 km uzaklıktaydı ve buraya yerleştirilen füzeler dakikalar içerisinde ABD’nin batı eyaletlerinin pek çoğunu vurabilme kabiliyetine sahipti.

Üçüncü Dünya Savaşını önleyen adam Vasili Arkhipov3

Sovyetler ve Küba, bu füzelerin adaya getirilmesi konusunda temmuz ayında gizlice anlaşmışlardı.

Üçüncü Dünya Savaşını önleyen adam Vasili Arkhipov4

Sovyetler Birliği bunu ABD’ye nükleer gücünü göstermek için yapmak istiyordu, çünkü yakın zamanda ABD, Sovyet sınırındaki Türkiye’ye ve benzer şekilde İtalya’ya füze konuşlandırmıştı. Bu sadece Sovyetlerin güç gösterisinden ibaret değildi elbette, Küba da Amerika’nın tıpkı Nisan 1961’deki başarısız denemede olduğu gibi ülkeyi işgale yeltenmesinin önüne geçmek istiyordu.

Üçüncü Dünya Savaşını önleyen adam Vasili Arkhipov5
Sponsorlu Bağlantı
adsense
Sponsorlu Bağlantı
adsense

Sebebi ne olursa olsun Sovyetler ve Küba bu hamleyi yapmıştı ve şimdi Amerikalılar ulusal güvenliklerini tehdit eden bu durumla başa çıkmak zorundaydı.

Üçüncü Dünya Savaşını önleyen adam Vasili Arkhipov6

Başkan Kennedy, Sovyet gemilerinin yaklaşmasını önlemek için ada çevresinde bir abluka oluşturmak yerinde (bu abluka kararı 22 Ekim’de alındı) Küba’ya doğrudan bir saldırı yapılmasına karar verdi. Daha sonra Kennedy Sovyetlere Küba’daki nükleer füzeleri derhal kaldırmaları için ültimatom verdi.

Üçüncü Dünya Savaşını önleyen adam Vasili Arkhipov18

İlerleyen günlerde devam eden gerilimli görüşmeler neticesinde, Sovyetler ve ABD bu anlaşmazlığı ortadan kaldırmak için anlaşmaya vardı.

Üçüncü Dünya Savaşını önleyen adam Vasili Arkhipov7

28 Ekim’de Amerikalılar Türkiye’deki, Sovyetler de Küba’daki füzelerini kaldırma konusunda uzlaştılar. Ancak iki başkan arasında görüşmeler tüm hızıyla devam ederken, Karayip denizinin altında çok daha tehlikeli bir durumun gerçekleşmekte olduğundan haberleri yoktu. 

Dünyayı Kurtaran Adam: Vasili Arkhipov

Üçüncü Dünya Savaşını önleyen adam Vasili Arkhipov8

34 yaşındaki Sovyet Deniz Subayı Vasili Arkhipov, 27 Ekim tarihinde Küba açıklarında bulunan B-59 denizaltısında görevli 3 komutandan biriydi. Küba etrafındaki Amerikan ablukasını aşmamaları yönünde Sovyet yönetiminden emir almışlardı. Bu sebeple Amerikalılar tarafından tespit edilen denizaltı varlıklarını gizleyecekleri bir derinliğe indiler ve yüzeyle tüm iletişimlerini kestiler.

ABD deniz kuvvetleri, denizaltının yer değiştirmesini sağlamak amacıyla öldürücü olmayan derinlik bombaları atmaya başladı, bu sayede denizaltının yüzeye çıkacağını düşünüyorlardı. Ancak ABD deniz kuvvetlerinin bilmediği şey B-59 denizaltısının nükleer torpidolarla silahlandırılmış olduğu ve eğer denizaltı veya Sovyet ana karası saldırı altındaysa herhangi bir yerden izin almadan bu torpidoları kullanma yetkisine sahip olduklarıydı.

Sponsorlu Bağlantı
adsense
Sponsorlu Bağlantı
adsense

Dünya ile tüm iletişimini kesmiş olan denizaltı personeli bir saldırı altında olduklarını düşündüler ve paniğe kapıldılar.

Üçüncü Dünya Savaşını önleyen adam Vasili Arkhipov9

Yukarıda neler olduğundan tamamen habersiz olan denizaltı personeli olası bir nükleer savaşın çoktan başlamış olabileceğini düşündüler.

Üçüncü Dünya Savaşını önleyen adam Vasili Arkhipov11

Endişenin her dakika tırmandığı denizaltının içinde sinirler iyice gerilmiş ve personel arasında panik ve korku gittikçe artmaya başlamıştı. Denizaltıda bulunan Anatoly Andreev günlüğüne şunları yazmıştı: “Son dört gündür, periskop derinliğine çıkmamıza dahi izin vermiyorlar. Bunaltıcı hava sebebiyle kafam çatlayacak gibi. Bugün aşırı sıcaktan 3 denizci daha bayıldı. Hava yenileme sistemi çok zayıf çalışıyor, karbon dioksit seviyesi yükseliyor ve elektrik gücü rezervimiz azalıyor. Nöbeti biten askerler hareketsiz oturuyor ve gözlerini bir noktaya sabitlemiş öylece bakıyorlar. Bölmelerdeki sıcaklık 50 santigrat derecenin üzerinde.”

B-59 sürekli olarak atılan derinlik bombalarıyla sarsılırken, üç kaptandan birisi olan Valentin Savitsky nükleer torpidoları ateşlemekten başka şansları olmadığına karar verdi.

Üçüncü Dünya Savaşını önleyen adam Vasili Arkhipov10

Savitsky adamlarına, Hiroşima’ya atılan bomba kadar güçlü olan torpidoları hazırlamaları emrini verdi. Hedefte ablukada yer alan 11 ABD savaş gemisi vardı.

Savitsky sürekli olarak “onları şimdi, derhal havaya uçurmalıyız!” diye bağırıyordu. “Biz öleceğiz, ama onların da hepsini batıracağız. Bu filonun utancı biz olmayacağız!”

Sponsorlu Bağlantı
adsense
Sponsorlu Bağlantı
adsense

Ancak silahları ateşlemeden önce Savitsky’nin diğer iki kaptanın onayını da alması gerekiyordu.

Üçüncü Dünya Savaşını önleyen adam Vasili Arkhipov12

İkinci kaptan İvan Maslennikov saldırıyı onayladı. Fakat Vasili Arkhipov hayır cevabını verdi.

Böylesine bir kaos ortamının içinde sakin kalmayı başaran Arkhipov bir yandan Savitsky’yi sakinleştirmeye çalışıyor öte yandan onu, Amerikalıları sadece onları yüzeye çıkarmak ve Sovyetlerin dikkatini çekmek için derinlik bombaları attığına ikna etmeye çalışıyordu.

Arkhipov haklıydı. Denizaltı yüzeye çıktı ve yukarıda bir savaşın başlamadığını gördü. Tekrar dalan denizaltı yoluna devam etti. Amerikalılar on yıllar boyunca B-59’un nükleer silah taşıdığını fark etmediler.

Kimsenin tanımadığı bir kahraman.

Üçüncü Dünya Savaşını önleyen adam Vasili Arkhipov13

Tarihçiler, torpidoların ateşlenmesini tek başına engelleyen Vasili Arkhipov’un o denizaltıda olmaması durumunda bir nükleer savaşın başlamış olacağında hemfikirler. Daha sonra Guardian gazetesi şunları yazacaktı: “Torpidolar ateşlenmeye hazırdı! Dünyanın kaderi çok daha başka olabilirdi: B-59’un saldırısı, küresel çapta bir yıkıma ve inanılmaz sayıda sivil kayba yol açacak bir nükleer savaşın başlangıcı olurdu.”

Bütün bunlara karşın, Arkhipov ve yoldaşları, derinlik bombaları atıldığı için yüzeye çıktıkları ve yerlerini belli ettikleri için Sovyet yönetimi tarafından kıyasıya eleştirildi.

Üçüncü Dünya Savaşını önleyen adam Vasili Arkhipov14

Ancak Vasili Arkhipov 1980’lere kadar Sovyet ordusunda görev yapmaya devam etti ve 1998 yılında, 72 yaşındayken vefat etti.

Üçüncü Dünya Savaşını önleyen adam Vasili Arkhipov15
Sponsorlu Bağlantı
adsense
Sponsorlu Bağlantı
adsense

Arkhipov’un Küba Füze Krizi sırasında sergilediği kahramanca davranış 2002 yılına kadar gizli kaldı.

Üçüncü Dünya Savaşını önleyen adam Vasili Arkhipov16

Tüm dünya, 40 yıl önce o meşum günde olanları ve bir kişinin dünyayı nasıl bir felaketin eşiğinden döndürdüğünü o gün o denizaltıda Vasili Arkhipov ile birlikte bulunan eski Sovyet askeri Vadim Orlov’un açıklamaları sayesinde öğrendi.  

Üçüncü Dünya Savaşını önleyen adam Vasili Arkhipov17

İlginizi çekebilecek diğer içerikler


Bunlar da ilginizi çekebilir