Dünyayı Kurtarmasına Rağmen Neredeyse Hiç Kimsenin Tanımadığı Bir Kahraman: Stanislav Petrov

Selen Masal 20 Ağustos 2020

Sovyetler ve ABD arasındaki gerilimin tavan yaptığı bir dönemde Sovyet uydu sistemlerinin başında olan Stanislav Petrov’un bu kadar da olmaz diyeceğiniz hikayesi.

Sovyet ideallerine ömrünün sonuna kadar bağlı kaldı, disipline de emirlere de onun kadar uyan başka bir asker olmadığını söylüyor, yakından tanıyanlar. Böyle olduğu içindir ki, onun emirlerin dışına çıktığına inanamadı kahramanı olduğu olayı duyanlar. Emirlerin yerine getirilmesi için hayatını bile verebilecek bir asker olan Yarbay Stanislav Petrov, tüm askerlik yaşamı boyunca sadece bir kez “emre itaatsizlik” etmiş, böylelikle sadece ülkesini değil tüm dünyayı nükleer bir felaketten kurtarmıştı. Kimsenin duymadığı, ertesi sabah herkesin okuluna, işine gittiği o gece insanlık yok olmadıysa bu Yarbay Petrov sayesinde olmuştu.

1983 yılı ABD – Sovyetler arasındaki gerilimin en yüksek noktaya tırmandığı zamanlardandır.

Rus füzesi

ABD 1982’den itibaren Sovyetleri açık açık “kötülük imparatorluğu” diye tanımlamaya başlamış, iki taraf da diğerinin bir nükleer saldırıyı ilk önce başlatacağını düşünerek sürekli diken üstünde durmuş, başkan Ronald Reagan 23 mart 1983’te yaptığı konuşmada SDI sisteminden bahsetmiş, Sovyetler de böyle bir sistemin varlığının ABD’nin ilk saldırıyı yapma cesaretini artırdığını düşünmeye başlamış, sonuç olarak Sovyetler yönetimi de yapılacak en akıllıca şeyin böyle bir durumda en hızlı şekilde karşı saldırıyı başlatmak olduğuna karar vermiştir.

Kore havayolları Boeing 747 uçağı

İki tarafta da yaşanan bu büyük paranoyanın üzerine bir de 1 Eylül 1983’te Sovyetlerin çoğu ABD vatandaşı olan 269 kişiyi taşıyan bir Kore yolcu uçağını (Boeing 747) düşürmesi ortamı iyice germiş, bu olay üzerine KGB, “bu durum bir nükleer saldırı başlangıcı olabilir” tarzında gizli raporlar hazırlamıştır.

Advertisements
Advertisements

26 Eylül 1983 gecesi…

Stanislav Petrov

Stanislav petrov’un başında bulunduğu uydu sisteminin görevi yaklaşan olası bir nükleer başlığı tespit etmek, dolayısıyla Petrov vasıtasıyla SSCB hükümetinin olaydan haberdar olmasıydı.

Rus füzesi-1

Stanislav Petrov, başkent Moskova’ya 100 km uzaklıkta bir orman içindeki gizli bir sığınakta uyduları izlemekle görevlidir o gece. Karşısında oturduğu bilgisayar ekranlarında ABD’den Sovyetler Birliği’ne beş nükleer füzenin fırlatıldığını görür. O dönem bilgisayarların algılama sistemleri bugünkü kadar karmaşık değildir, tarafların birbirlerine tepki göstermeleri için 15 dakika yeterlidir.

Petrov’un da 15 dakika içinde karar vermesi gerekmektedir.

Radar merkezi

Tek yetkili odur çünkü. Etrafında vereceği kararı bekleyen 120 görevli vardır. O ne derse o olacaktır. Kırmızı butona bastığı anda, Sovyetler’den de ABD’ye füze yollanacak, korkunç bir nükleer savaş başlayacaktır.

Radar Merkezi-1

O anları şöyle anlatıyor: “Siren ikinci kez çaldı. Sonra da üç ve dört… Dört yeni füze daha geliyordu. Ekranda ‘başlat’ uyarısı yanıp sönüyordu. Bacaklarım gevşedi. Ayağa kalkamayacak haldeydim. Açıkçası çok korktum. Tüm sorumluluk parmak uçlarımdaydı. Bunun gerçek bir saldırı olduğuna karar verir ve yukarıya rapor edersem anında bir karşı saldırı başlatılacaktı.”

Ama Petrov, bunun yanlış bir alarm olduğunu düşündü.

Stanislav Petrov-1

Emrindeki 120 askeri görevliye, alarmlara aldırmamalarını ve görev yerlerine dönmelerini emretti. Moskova’yı da uyarmaktan vazgeçti. Aldığı büyük riskti elbette. Yıllar sonra kendisiyle yapılan söyleşide o anda böyle bir karar almasının nedenini, “Ben bir askerim ama yine de en büyük silahım aklım” diye açıklayacaktı. “Eğer ABD’liler gerçekten saldırmak isteselerdi, bunu beş füzeyle değil yüzlerce füzeyle yapmayı tercih ederlerdi” diye ekleyecekti de.

Advertisements
Advertisements

Bu olayın ardından…

Stanislav Petrov-2

Stanislav Petrov raporunda durumu yeterince ayrıntılı anlatmadığı gerekçesiyle kınama cezası almış, bir yıl sonra da silahlı kuvvetlerden ayrılmıştı. Ama yaptığı işin takdir edildiğini biliyoruz, çünkü nükleer savaşı önlediği için hakkında resmi askeri gazetelerde yazılmış onlarca yazı var. Ama herhalde ünlü Sovyet disiplinini ihlal edişi hoş görülmemiş olmalı. Ancak, Sovyetler Birliği yıkıldıktan sonra Albay Petrov’a Batı ülkelerinde ödüller verildi. 2012’de Nelson Mandela, Dalay Lama ve Kofi Annan’ın da aldığı Alman Medya Ödülü’ne layık görüldü.

Stanislav Petrov-3

İronik bir not olarak aslında Stanislav Petrov’un görev çizelgesine göre o gün izinli olduğunu da ekleyelim. Yerinde başka bir subay olması durumunda da muhtemelen dünya bunun tam tersi bir senaryoyla karşı karşıya kalacaktı.

Birçok ödüle layık görüldü

Stanislav Petrov-5

2013 yılında eski Sovyet stratejik kuvvetlerinden Yarbay Stanislav Petrov, 1983”de nükleer füzeleri ateşlemediği gerekçesi ile Almanya’nın savaş karşıtı Dresden Ödülü’ne layık görüldü. 1945’te Dresden’in bombalanmasının yıl dönümü vesilesiyle düzenlenen törenler için Almanya’ya davet edilen 73 yaşındaki emekli askere 25 bin Euro hediye çeki verildi.

Stanislav Petrov-7

Petrov’a 2006’da New York’taki BM merkezinde dünya vatandaşları derneği tarafından, üzerinde ‘nükleer savaşı önleyen insana’ yazan bir ödül verilmişti.

Stanislav Petrov ve Kevin Costner

Daha sonraları 2014’te Petrov’un dünyayı kurtaran kararını anlatan bir Hollywood filmi bile çekilmişti. Hatta ‘dünyayı kurtaran adam’ (The Man Who Saved the World) isimli filmin baş karakterini canlandıran ABD’li aktör Kevin Costner, aldığı doğru karar nedeniyle teşekkür etmek için Petrov’a 500 dolar göndermişti.

The Man who Saves the World filmi afişi

Eşi bile bilmiyordu

Stanislav Petrov-4

Ertesi yıl da Dresden Barış Ödülü Petrov’a verildi. Ödülü Petrov’a “Stanislav Petrov olmasaydı hayatta olmayacak olan 25 yaşındaki bir Dresden’li” sundu. Petrov’un “dünyayı kurtaran emre itaatsizliği” tam on yıl boyunca “yüksek düzeyde” gizli tutuldu. Öyle ki Petrov’un 1997’de ölen eşi Raisa, kocasının nükleer savaşı önleyen bir kahraman olduğunu bilmeden öldü.

Yıllar sonra, 1998’de Petrov’un komutanı General Yury Votintsev Alman Bild dergisiyle yaptığı bir söyleşide bu olaydan söz etmese yine kimsenin haberi olmayacaktı. Olanların geniş kitlelere ulaşmasıysa Almanya’dan siyasi bir aktivist olan Karl Schumacher’in sayesinde mümkün oldu.

Stanislav Petrov-6

Schumacher Bild gazetesinde okuduğu röportajın ardından Rusya’ya uçup Petrov’u buldu ve neler olduğunu anlatması için onu Almanya’nın Oberhausen kasabasına davet etti. Petrov Almanya’da kaldığı süre boyunca yerel televizyon kanalları ve gazetelere bir dizi röportaj verdi.

Advertisements
Advertisements

Dünyayı kurtaran adam Stanislav Petrov, 77 yaşında kimse duymadan hayata gözlerini yumdu.

Stanislav Petrov-8

Petrov’la yıllarca iletişimi koparmayan Schumacher doğumgününü kutlamak için onu 7 Eylül’de aradığında, oğlu Dmitriy’den, emekli yarbayın mayısta Moskova yakınlarındaki küçük bir kasabadaki evinde öldüğünü öğrendi.

İlginizi çekebilecek diğer içerikler