Eyfel Kulesi Neden İnşa Edildi ve Parisliler Neden Hemen Yıkılmasını İstediler?

Emre Acar 28 Ekim 2020

Eyfel Kulesi, Fransız Devrimi’nin 100. yıl kutlamaları vesilesiyle 1889 yılında Dünya Fuarı’nın giriş kapısı olarak inşa edilmişti ve fuarın bitmesinin ardından hemen parçalarına ayrılacaktı.

Fransız yazar Guy de Maupassant, Eyfel Kulesi’ni ilk defa gördüğünde ağzından, “İhtişam hayalleri gören bir kazan imalatçısının şeytani bir eseri” cümlesi dökülmüştür.

Diğer insanların da Eyfel Kulesi için sarf ettiği sözler hiç de iç açıcı değil: “son derece trajik bir sokak lambası,” “rayları olan çirkin bir sütun,” “Notre-Dame’ın göğsüne saplanmış bir hançer,” “huni biçimli bir tavuk kümesi,” vb. Benzetmelerin hepsi Parislilerin Eyfel Kulesi için kullandığı ifadeler.

Eyfel Kulesi inşaatı

Eyfel Kulesi günümüzde, şehrin ışıkları altında romantizmin ve güzelliğin bir simgesi adeta, ancak kule 19. Yüzyılda yükselmeye başladığı andan itibaren en acımasız eleştirilerin odağındaydı.

Eyfel Kulesi, Fransız Devrimi’nin 100. yıl kutlamaları vesilesiyle 1889 yılında Dünya Fuarı’nın giriş kapısı olarak inşa edilmişti. Ancak, Parisli yerel bir grup yollarına çıkmasaydı fuarın sona ermesinin ardından insanlar onu parçalarına ayırmayı kafalarına koymuştu.

Eyfel Kulesi

Daha yapımı yeni başlamışken bile Eyfel Kulesi Parislilerin yoğun eleştirilerine maruz kalıyordu. İnsanlar bu demir yığınının şehrin simgesi olmasına karşı çıkıyor ve onu “kullanışsız ve ucube” olarak niteliyorlardı. Paris’in görüntüsünü ilelebet bozacağı konusunda büyük endişeleri vardı.

Alexandre Gustave Eiffel

Gustave Eiffel
Alexandre Gustave Eiffel

Alexandre Gustave Eiffel, 15 Aralık 1832 tarihinde dünyaya geldi ve Burgundy’nin başkenti Dijon’da büyüdü. Aile üyeleri arasında dokumacılık yaygın meslek olsa da kimyacı olan iki amcasının onun üzerinde büyük bir etkisi oldu. Farklı konularla ilgilenmesi için onu sürekli cesaretlendirdiler.

Eyfel Kulesi inşaatı - 1

Eiffel sonunda metal çalışmalara merak saldı ve tüm dikkatini bu iş üzerinde yoğunlaştırdı. Ardından ismini geniş kitlelere duyurmak için Paris’e taşındı. Burada Charles Nepveu isimli bir mühendisin yanında demiryolu yapım işinde çalışmaya başladı. Daha sonra Nepveu, Eiffel’i Bordeaux Köprüsü’nün yıkım işine verdi. Bu işi 1860 yılında başarıyla tamamlayan Eiffel ardından benzer birçok işte görev aldı.

Sponsorlu Bağlantı
Sponsorlu Bağlantı

Fransız Devrimi’nin 100. yılı

Eyfel Kulesi inşaatı - 12

1886’da Fransız hükümeti, yaklaşmakta olan Dünya Fuarı için simge olacak bir yapı tasarlanması amacıyla bir yarışma düzenledi. Bu yapı aynı zamanda Fransız Devrimi’nin 100. Yılı için bir kutlama mahiyetinde de olacaktı. Şehrin simgesi olacak bu yapının 3 yıl içinde tamamlanması gerekiyordu.

Gustave Eiffel - 1

Yeteneklerine güvenen bir mimar olan Eiffel, bu tasarım yarışmasına başvurmaya karar verdi. Eiffel’in Çelik kafes şeklindeki kule tasarımı diğer 700 katılımcıyı geride bıraktı ve Yüzüncü Yıl Fuar Komitesi tarafından birinci seçildi.

Eyfel Kulesi inşaatı - 2

Sanayi Devrimi sonrası Batılı ülkelerin giriştiği demir, çelik, petrol ve elektriğe dayalı yarışta, tamamen demirden oluşan ve dünyanın en uzun yapısı olacak bir kule yapma fikrini, üstünlüklerini bütün dünyaya ilan etmekle eş tutmaları Fransızların bu projeye onay vermesindeki en önemli etkenlerden biri.

Gustave Eiffel’in tasarımı büyük bir tutkunun eseriydi.

Eyfel Kulesi inşaatı - 3

304 metrelik uzunluğuyla Eyfel Kulesi, o zamanlar 170 metrelik uzunluğuyla dünyanın en yüksek anıtı olan Washington Anıtı’ndan daha uzundu.

Eyfel Kulesi o zamana göre sadece en uzun değil, aynı zamanda en karmaşık yapısıydı da.

Eyfel Kulesi inşaatı - 4

Eğilmiş 4 demir ayak üzerine, 18 bin demir parçanın 2.5 milyon perçin ile kafes şeklinde sabitlenmesiyle inşa edilecekti. Yapılan dikkatli hesaplamaların ardından, kulenin eğimleri rüzgara karşı maksimum direnci gösterecek şekilde tasarlandı.

Eyfel Kulesi inşaatı - 11

Tasarımı açıklarken Eiffel, “Zirvede bir araya gelmeden önce direkler, tıpkı rüzgarın tepeden yere inişi gibi inecek ve yerde dört bir tarafa açılacaklar” demişti.

Parisliler Eyfel Kulesi’nin inşasını protesto ettiler

Eyfel Kulesi inşaatı - 5

Eiffel için bu kule, modern yüzyılın bir sembolüydü. İnanılmaz yüksekliği sayesinde kule, meteorologların ve haritacıların yapacağı çalışmalar için de son derece kullanışlı bir yapı olacaktı.

Eyfel Kulesi inşaatı - 6

Ancak herkes bu kuleden etkilenmemişti. Kara çelik kule hakkında çıkan haberler halk arasında, özellikle şehirde çokça bulunan sanatçı topluluğu arasında sert bir eleştiri yağmuruna tutulmuştu.

Eyfel Kulesi inşaatı - 16

Meşhur Grand Palais Garnier anıtına imza atan mimar Charles Garnier öncülüğünde, çoğunluğu ressam, şair ve yazarlardan oluşan bir grup sanatçı Eyfel Kulesi’ni protesto etmek için bir bildiri yayınladı.

‘Eyfel Kulesi’nin dikilmesine var gücümüzle, tüm öfkemizle karşı çıkıyoruz’

Eyfel Kulesi inşaatı - 7

Halk arasında büyük bir hızla yayılan bu bildiri Sevgililer Günü’nde yerel Le Temps gazetesinde yayınlandı. Çoğunluğunu sanatçıların oluşturduğu bu grup Eyfel Kulesi’ne “devasa siyah fabrika bacası” diyor ve insanların göz zevkini bozduğunu iddia ediyorlardı. Bildiride şu ifadeler yer alıyordu:

Eyfel Kulesi inşaatı - 9

“Biz yazarlar, heykeltıraşlar, mimarlar, ressamlar, Paris’in bugüne kadar hiç dokunulmamış güzelliğinin tutkun aşıkları, değeri bilinmemiş Fransız zevki adına, tehdit altındaki Fransız sanatı ve tarihi adına, başkentimizin tam ortasına yararsız ve canavar görünümlü Eyfel Kulesi’nin dikilmesine var gücümüzle, tüm öfkemizle karşı çıkıyoruz. Paris kenti, giderilemeyecek biçimde alçalmak ve çirkinleşmek için, bir makine yapımcısının tuhaf ve ticari hayallerine daha uzun süre katlanabilecek midir? Zira ticari Amerika’nın bile istemediği Eyfel Kulesi, Paris’in ayıbıdır, bundan hiç kuşkunuz olmasın.

Eyfel Kulesi inşaatı - 8

Bu kararla birlikte yirmi yıl boyunca, birçok yüzyılların dehası ile hala titreyen bu şehrin üzerinde kara bir leke gibi uzanan, perçinlenmiş demir levhalardan yapılmış tiksindirici bir sütunun tiksindirici gölgesini görmek zorunda kalacağız.”

Ancak Gustave Eiffel farklı bir açıdan bakıyordu.

Eyfel Kulesi inşaatı - 10

Tasarımına yürekten inanıyor ve başarılı şekilde hayata geçirilmesi halinde toplumu temsil eden bir anıt olacağını düşünüyordu. Kendi eserini görmezden gelen, onu bir demir yığını olarak niteleyenlerin, o halde Gize piramitlerine de bir ‘çamur yığını’ olarak bakması gerektiğini iddia ediyordu.

Neyse ki Fransız hükümeti de onunla aynı fikirdeydi ve Eyfel Kulesi’nin inşası Ocak 1887’de başladı.

Sponsorlu Bağlantı
Sponsorlu Bağlantı

Kule 2 defa yıkılmanın eşiğinden döndü.

Eyfel Kulesi - 1

1889 Paris Fuarı başladığında, Eyfel kulesi büyük bir ilgi görmüştü. İlk 6 ay boyunca 2 milyon turist Eyfel’i ziyaret etmiş, kule, masrafının büyük bir bölümünü ilk altı ayda çıkarmıştı.

Eyfel Kulesi inşaatı - 13

Durumu gören yetkililer, Eyfel Kulesinin 20 yıl daha ayakta kalmasına karar verdi. Başta dönemin Fransız aydınları olmak üzere Paris halkı bu karara büyük bir tepki gösterdi. Onlara göre Eyfel Kulesinin yapılmış olması zaten Paris için büyük bir utançtı. Bir de 20 yıl daha yıkılmayacak olmasını büyük bir felaketti. Haliyle bu karar büyük tepkileri de beraberinde getirdi.

Ancak Expo, bir kez daha Eyfel’in imdadına yetişti.

Eyfel Kulesi - 6

1900 yılında yeniden Paris’te düzenlenen fuarda, Rus bilim adamı Aleksander Popof, radyo yayın ve alıcı tekniğini üzerinde yaptığı çalışmalarda büyük ilerlemeler kaydettiği için ödüllendirilmişti. Bu gelişmelere bağlı olarak, yüksek mevkilerden verilen radyo dalgaları, uzak mesafelere hatta okyanus ötesine iletilebiliyordu. Radyo vericisini yerleştirmek için dünyanın en yüksek yapısı olan Eyfel biçilmiş bir kaftandı.

Eyfel Kulesi - 7

Fransızlar böylelikle, hem turistlerin akın ettiği kuleyi yıkmak zorunda kalmadı, hem de radyo vericisini Eyfel’in tepesine yerleştirerek bu dertten de kurtuldular. Artık Eyfel, Paris semalarındaki yerini sağlamlaştırmıştı. Daha sonra televizyonun icadı ile birlikte kule bu sefer de televizyon vericilerine ev sahipliği yapacaktı.

Kulenin günümüzdeki önemi

Eyfel Kulesi - 3

Her ne kadar Gustave Eiffel kulenin önemini biraz abartmış olsa da Eyfel Kulesi bugün anıtsal bir eser olarak karşımızda duruyor.

Kulenin o günler için inanılmaz olan yüksekliği sebebiyle işçiler hareketli vinçler, koni şeklinde iskeleler ve 200 işçiyi ve malzemeleri kule uzadıkça yukarı taşımak için asansörler kullanmak zorunda kaldı.

Eyfel Kulesi - 5

Eyfel Kulesi’nin inşası 31 Mart 1889’da tam da Dünya Fuarı başlayacakken tamamlandı. İlk başlarda yapılan yoğun protestolara ve eleştirilere rağmen bu etkileyici şehir simgesi yavaş yavaş en çok ziyaret edilen sembollerden biri haline geldi.

Eyfel Kulesi - 4

1930 yılında New York’ta Chrysler Binası’nın yükselmesiyle birlikte Eyfel Kulesi dünyanın en uzun yapısı unvanını kaybetti. Buna karşın Paris’in en önemli simgelerinden biri olduğu yıllar geçtikçe perçinledi ve her yıl 7 milyon ziyaretçi çekmeye devam etti.

Sponsorlu Bağlantı
Sponsorlu Bağlantı

İflah olmaz muhalif Guy de Maupassant

Guy de Mouspassant

Her ne kadar günümüzde son derece popüler bir yapı olsa da Guy de Maupassant bu demir kuleye ölene kadar muhalefet etmeye devam etmiştir. Kendisini Eyfel Kulesi’nin içindeki restoranda öğle yemeği yerken gören ve ‘hani siz bu kuleden nefret ediyordunuz?’ diye soran insanlara: “Bu çirkin demir yığınını görmediğim tek yer burası olduğu için burada oturuyorum” cevabını vermiştir.

Eyfel Kulesi, hakkında birtakım ilginç bilgiler:

Eyfel Kulesi - 8

Gustave Eiffel kule projesini ilk olarak 1888 yılında Barcelona’da düzenlenecek olan Expo fuarı için hazırlar. Proje Barcelona’daki heyete sunulur. Heyet, demir kulenin şehrin mimari yapısına uymayacağına karar verince proje reddedilir.

1912’de kendi yaptığı paraşütle kuleden atlayan Avusturyalı terzi hayatını kaybetmiştir. 

1925’te Victor Lustig isimli bir dolandırıcı, kulenin yıkılacağını söyleyerek hurdasını iki farklı kişiye satmıştır. 

Eyfel Kulesi inşaatı - 15

1940’ta Nazilerin Paris’i işgalinden kısa bir süre önce Fransızlar kulenin asansörünün halatlarını koparttı. Eyfel Kulesi’ni ziyarete gelen Hitler, yüzlerce kat merdiveni çıkamayacağı için sadece aşağıdan hatıra fotoğrafı çekinmekle yetindi.

Eyfel Kulesi önünde Hitler

1944’te Paris’in geri alınacağını anlayan Hitler, Eyfel Kulesi’nin bombalanmasını emretti. Alman General Dietrich Von Choltitz emre uymayarak Eyfel’i kurtardı. 

Yapılışından bugüne kadar, Eyfel’den atlayarak intihar edenlerin sayısı yaklaşık 400’ü buldu. İntiharları engellemek için uygun görülen yerlere tel örgüler çekildi.

İlginizi çekebilecek diğer içerikler