Heinrich Schliemann: Nazilerin Sembol Olarak Gamalı Haç Kullanmasına Sebep Olan Adam

Ergun Mutlu 7 Şubat 2022

Gamalı haç, dünya çapında maneviyatın kutsal bir simgesiydi, sonra Heinrich Schliemann, sembolü Nazilerin elindeki kaderine doğru sürüklemek için ortaya çıktı.

Gamalı haç, elbette Naziler tarafından kullanılması nedeniyle tarihin en tanınmış ve duygu yüklü sembollerinden biri olmaya devam ediyor. Ancak Hindistan’daki sayısız Hindu için (dünyadaki diğer kültürlerden bahsetmiyoruz bile) sembol, binlerce yıldır tapınaklarını ve tanrılarının heykellerini gururla süsledi.

Hindular gamalı haçları refah ve iyi şansın sembolü olarak kullanırlar (Sanskritçe “gamalı haç” kelimesinin kendisi bile “sağlıklı olmaya elverişli” anlamına gelir). Yaklaşık 12.000 yıl öncesine dayanan ve bugün hala kullandıkları bir sembol.

Ancak sadece 25 yıl içinde, Naziler bir zamanlar olumlu olan bu sembolü saptırdı ve sonsuza dek değiştirdi.

1920’de Naziler tarafından aniden benimsenen gamalı haç, sembolün orijinal anlamı ve Nazilerin alt ırk olarak gördüğü halklarla olan ilişkisi düşünüldüğünde tuhaf görünüyor. Peki Naziler bu eski, saygıdeğer sembolü nasıl ve neden kullanmaya başladılar?

Nazilerin gamalı haç sembolünü zimmetine geçirmesi, Truva antik kentine kadar uzanıyor. Truva atlarının hala büyük şehirlerinde yaşadıkları zamana değil, Heinrich Schliemann adında bir Alman işadamı-arkeolog tarafından keşfedildiği 1871’e kadar.

Homer’in Truva’sını bulmayı takıntı haline getiren adam: Heinrich Schliemann

Heinrich Schliemann
Heinrich Schliemann

Schliemann açıkça Nazi değildi (Naziler onlarca yıl sonrasına kadar var olmayacaklardı bile). Bunun yerine, Schliemann, Homer’in Truva’sını bulmaya takıntılı hale geldi. Antik Yunan şairinin İlyada destanını bir efsane olarak değil, onu doğrudan efsanevi şehre götürebilecek ipuçları sunan bir harita, bir metin olarak gördü.

İngiliz arkeolog Frank Calvert’in daha önceki çalışmalarını takip eden Schliemann, Türkiye’nin Ege kıyılarında genellikle Truva olduğuna inanılan alanı buldu. Orada olabildiğince derin ve olabildiğince hızlı kazmak için künt kazı yöntemlerini kullandı. Diğer medeniyetlerin yedi katmanı, altta Truva olmak üzere üst üste yığılmıştır.

Heinrich Schliemann'ın ekibi tarafından Truva kazı alanında ortaya çıkarılan eserler.
Heinrich Schliemann’ın ekibi tarafından Truva kazı alanında ortaya çıkarılan eserler.

Ve bu çeşitli katmanlar boyunca, Heinrich Schliemann gamalı haçlarla süslenmiş çok sayıda çanak çömlek parçası ve eser buldu. Sembolün en az 1.800 varyasyonu bulundu.

Truva’da kazı yaptıktan sonra, Schliemann Yunanistan’dan Tibet’e, Babil’den Küçük Asya’ya kadar her yerde gamalı haç bulmaya devam etti. Gamalı haç sembolü ile inananların alınlarına çizdikleri yaşam işareti olan İbranice tau harfi arasında bir bağlantı kurdu (görünüşe göre bu, seri katil Charles Manson’ın daha sonra alnına bir gamalı haç oyması için kullandığı mantıktı).

Dünyanın dört bir yanındaki Nazi olmayan gamalı haçlar, sol üstten saat yönünün tersine: günümüz İsrail'inde bir Bizans kilisesi, İspanya'da antik bir Roma mozaiği, Endonezya'da bir Hindu tapınağı ve ABD'de bir Kızılderili basketbol takımı.
Dünyanın dört bir yanındaki Nazi olmayan gamalı haçlar, sol üstten saat yönünün tersine: günümüz İsrail’inde bir Bizans kilisesi, İspanya’da antik bir Roma mozaiği, Endonezya’da bir Hindu tapınağı ve ABD’de bir Kızılderili basketbol takımı.

Ancak, The Swastika kitabının yazarı Malcolm Quinn gibi akademisyenler, Heinrich Schliemann’ın bu sembollerin gerçekte ne olduğunu bilmediğini ve bunun yerine anlamlarını yorumlamak için diğer sözde otoritelere güvendiğini iddia ediyor.

Bu sözde yetkililerden biri, bir arkeoloji enstitüsü olan Atina’daki Fransız Okulu’ndan Emile Burnouf’du. Hem bariz bir Yahudi aleyhtarı hem de eski Hint edebiyatı bilgini olan Burnouf, Schliemann için haritacı olarak çalıştı, ama o asistandan çok öğretmendi.

Gamalı haç sembolleri

Gamalı haç Hint din ve kültüründe yaygın olarak bilindiğinden, Burnouf gamalı haç anlamını yorumlamak veya yeniden icat etmek için Rigveda olarak bilinen kutsal, eski Hindu destanına döndü.

Ve gamalı haçlara atıfta bulunmanın yanı sıra, bu metin ve onun gibi diğerleri, MÖ altıncı yüzyıldan başlayarak günümüz Hindistan’ındaki bazı eski halklar tarafından kendilerini, aynı zaman diliminde bölgede yaşayan diğer bu tür gruplar arasında, sınırlı bir dilsel, kültürel ve dini grup olarak işaretlemek için kullanılan bir terim olan Aryanlara atıfta bulunuyor.

Sağcı Alman devrimciler, hükümetin Freikorps'un dağıtılması emrini vermesinin ardından Weimar Cumhuriyeti'ni devirmek için tasarlanmış bir darbe girişimi olan 1920 Kapp Putsch'a katılıyorlar. Araçların önündeki gamalı haç işaretine dikkat edin.
Sağcı Alman devrimciler, hükümetin Freikorps’un dağıtılması emrini vermesinin ardından Weimar Cumhuriyeti’ni devirmek için tasarlanmış bir darbe girişimi olan 1920 Kapp Putsch’a katılıyorlar. Araçların önündeki gamalı haç işaretine dikkat edin.

Bu anlamda “Aryan” teriminin, bu grubun o sırada bölgedeki diğer gruplara göre kendi ilan ettiği üstünlüğünün belirli çağrışımlarını kapsadığı doğrudur. Bazı teoriler, bu Aryanların binlerce yıl önce kuzeyden günümüz Hindistan’ını işgal ettiğini ve bölgenin daha koyu tenli sakinlerini yerinden ettiğini iddia ediyor.

Bununla birlikte, Burnouf bu metinlerdeki ırksal üstünlük imalarını yanlış yorumladı (hem aptalca hem de kasten) ve onlara katıldı. Burnouf ve 1800’lerin sonlarında Avrupa’daki diğer yazarlar ve düşünürler hem bu eski Hint metinlerinde hem de Truva kazı alanında gamalı haçların varlığını kullanarak, Aryanların bir zamanlar Heinrich Schliemann’ın tesadüfen bulduğu Truva’nın sakinleri olduğu sonucuna vardılar.

Nazi üniformasında Gamalı haç sembolü

Ve Heinrich Schliemann gamalı haçları Avrupa ve Asya’nın başka yerlerindeki kazı alanlarında bulduğu için, Burnouf gibi teorisyenler, sembolleri gamalı haç olan Aryanların, gittikleri her yeri fethedecek ve üstünlüklerini kanıtlayacak şekilde Truva’dan Küçük Asya’ya ve oradan da Hint yarımadasına doğru gittiklerini iddia eden üstün bir ırk teorisi uydurabildiler.

Daha sonra, çeşitli dilbilimciler eski Aryan dili ile günümüz Almancası arasında bağlantı kurduktan sonra, birçok Alman, Birinci Dünya Savaşı’ndan önce ve sonra yükselen milliyetçilik dalgasına kapılarak bu Aryan “üstün ırk” kimliğini kendilerine ait olduğunu iddia etmeye başladılar.

Nazi gamalı haç sembolleri Berlin'deki hükümet binalarını süslüyor. 1937
Nazi gamalı haç sembolleri Berlin’deki hükümet binalarını süslüyor. 1937

Yahudi aleyhtarı Reichshammerbund ve Weimar Cumhuriyeti’ni devirmek isteyen paramiliter bir grup olan Bavyera Freikorps gibi Alman milliyetçi grupları, daha sonra kabul edilen bu Alman-Aryan bağlantısı üzerine inşa edildiler ve gamalı haçları Alman milliyetçiliğinin bir sembolü olarak (Nazilerden önce) benimsediler.

Gamalı haç sembolü 1920’de Nazi partisinin sembolü olarak kabul edildiğinde, bunun nedeni Almanya’daki diğer milliyetçi ve anti-Semitik gruplar tarafından zaten kullanılıyor olmasıydı. 1930’ların başında Naziler iktidara geldikten sonra, gamalı haç parti mitinglerinde, spor etkinliklerinde, binalarda, üniformalarda, hatta Noel süslerinde her yerde bulunur hale geldi ve böylece kitle bilincine programlandı ve dünyanın başka yerlerinde binlerce yıldır var olan anlamından çok farklı bir anlam kazandı.

Gamalı haç sembolü-2

Ve onlarca yıl boyunca bağnaz ve yanlış yola sapmış bilim adamları ve politikacılar gamalı haçların anlamını değiştirmeye yardımcı olurken, Heinrich Schliemann’ın keşifleri olmasaydı muhtemelen bunların hiçbiri olmayacaktı.

İlginizi çekebilecek diğer içerikler


Bunlar da ilginizi çekebilir