İşe Yarayan Eski Bir Teknik: Covid-19 Hastaları Neden Yüzüstü Yatırılıyor?

Taylan Erdura 24 Nisan 2020

Koronavirüs salgını nedeniyle hastanelerdeki yoğun bakım görüntülerine aşina olduk, peki Covid-19 hastaları neden yüzüstü yatırılıyor merak ettiniz mi?

Koronavirüs vakaları dünya çapında artmaya devam ederken, hastanelerdeki yoğun bakım görüntülerine zaman içerisinde iyice aşina olduk. Yoğun bakım servislerinde solunum cihazlarına bağlanmış hastalarla ilgili bir detay ise dikkat çekici: Hastaların çoğu yüzüstü yatıyor.

Solunum yolları hastalıkları nedeniyle nefes almakta güçlük çeken insanlarda bu eski tekniğin işe yaradığı görülüyor. Bu sayede akciğerlerine daha fazla oksijen gidiyor. Ancak bu tekniğin de riskleri var.

Nefes almayı engelleyen sıvıların akmasını sağlıyor

Covid-19 hastalarının yüzüstü yatırılması

Yoğun bakımdaki Covid-19 hastalarının tedavisinde, hastaları yüzüstü yatırmanın giderek daha fazla uygulandığını görüyoruz. Hastalar birkaç saat yüzüstü yatırılarak akciğerlerinde toplanmış ve nefes almalarını engelleyen sıvıların akması sağlanıyor.

Sponsorlu Bağlantı
Sponsorlu Bağlantı

Hastaların çoğu yeterli oksijen alamadığı için zarar görüyor

Covid-19 hastalarının yüzüstü yatırılması 1

ABD’deki Johns Hopkins Üniversitesi‘nden akciğer hastalıkları ve yoğun bakım uzmanı Doçent Dr. Panagis Galiatsatos, birçok Covid-19 hastasının yeterli oksijen alamadığı için zarar gördüğünü söylüyor.

Panagis Galiatsatos
Doçent Dr. Panagis Galiatsatos

Dr. Galiatsatos, “Bu hastalara oksijen verilse de bazen yeterli olmuyor. Yüzüstü yatırdığımızda akciğerleri genişliyor” diyor.

Yüzüstü yatmak oksijen akışını artırıyor

Covid-19 hastalarının yüzüstü yatırılması 2

Akciğerlerin sırta doğru olan kısmının daha ağır olduğunu, sırtüstü yatan hastaların ağırlığının sırta yüklenmesiyle yeterli oksijen almakta güçlük çektiklerini söylüyor. Yüzüstü yatmak ise oksijen akışını artırdığı gibi akciğerlerin farklı kısımlarının kullanımının artmasını da sağlıyor.

Dr. Galiatsatos, “Gözle görülür bir fark yaratıyor, birçok hastada işe yaradığını kendi gözlerimizle gördük” diyor.

Dünya Sağlık Örgütü de öneriyor

Yüzüstü yatan covid-19 hastaları

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) mart ayında, akut solunum yetersizliği olan yetişkin Covid-19 hastalarının, günde 12 ila 16 saat boyunca yüzüstü yatırılması tavsiyesinde bulundu.

DSÖ, bu tekniğin çocuklar için de düşünülebileceğini, ancak bunun özel eğitimli uzmanlar tarafından güvenli bir şekilde uygulanması gerektiğini belirtti.

Akciğer genişleme kapasitesi yüzüstü yatırılan hastalarda daha güçlü

Covid-19 hastalarının yüzüstü yatırılması 4

American Thoracic Society tarafından yapılan bir araştırmada, şubat ayında Çin’in Vuhan bölgesindeki bir hastanede Covid-19 bağlantılı solunum yetersizliği için tedavi gören 12 ağır hasta incelenmiş ve yüzüstü yatırılmayan hastaların akciğer genişleme kapasitesinin, yüzüstü yatırılan hastalara kıyasla çok daha zayıf olduğu görülmüştü.

Sponsorlu Bağlantı
Sponsorlu Bağlantı

Riskleri de var

Covid-19 hastalarının yüzüstü yatırılması 3

Her ne kadar basit bir uygulama gibi görünse de bu tekniğin de riskleri var. Hastaları bu pozisyona getirmek zaman alıyor ve tecrübeli profesyoneller gerektiriyor.

Dr. Galiatsatos, “Bu kolay değil. Etkili bir şekilde uygulamak için dört-beş kişi lazım” diyor. Personel sıkıntısı çeken ve giderek artan sayıda Covid-19 hastasına bakmak zorunda olan hastanelerde uygulanması zor olabilir.

Johns Hopkins Hastanesi, koronavirüs hastalarının sayısının artması üzerine, hastaları yüzüstü yatıracak özel bir ekip oluşturmuş. Böylece yoğun bakımda görev alan diğer sağlık çalışanları ihtiyaç olduğunda bu ekibi çağırıyor.

Hastanın pozisyonunu değiştirmek başka komplikasyonlara da yol açabilir.

Covid-19 hastalarının yüzüstü yatırılması 5

“Obezite en büyük kaygılardan biri. Göğsünden yaralanmış insanlarda da dikkatli olmak gerekiyor. Ayrıca hastayı solunum cihazına bağlayan kablolar ve tüpler de var.” Bu tekniğin kalp krizi riskini artırabileceği ve nefes borusunun tıkanmasına yol açabileceği de söyleniyor.

Artık daha yaygın şekilde kullanılıyor

Yüzüstü yatan covid-19 hastası 1

Hastayı yüzüstü yatırmanın faydaları ilk olarak 1970’lerde tespit edilmiş. Ancak bu teknik 1986’da dünya çapında hastanelerde yaygın kullanılmaya başlamış. Tekniği inceleyen ve hastalarda başarıyla uygulayan ilk doktor Luciano Gattinoni olmuş.

Luciano Gattinoni
Prof. Dr. Luciano Gattinoni

Bugün Milano Devlet Üniversitesi’nde fahri profesör ve anestezi ve resüsitasyon uzmanı olan Gattinoni, yüzüstü yatırmanın başlangıçta “birçok itirazla karşılaştığını” belirterek bunu tıp dünyasının “oldukça muhafazakar” karakterine bağlıyor.

“Hastalar yüzüstü yatarken akciğerlerindeki (fiziksel) güç dağılımı daha eşit oluyor”

Yüzüstü yatan covid-19 hastası

Artık bu tekniğin yaygın kullanıldığını söyleyen Prof. Gattinoni, “Hastalar yüzüstü yatarken akciğerlerindeki (fiziksel) güç dağılımı daha eşit oluyor” diyor ve bunu şöyle açıklıyor:

“Solunum cihazının (ventilatör) mekanik enerjisine maruz kalan bir akciğer düşünün: Aslında akciğerlere sürekli yumruk atılıyor gibidir. Bu güç dağılımı ne kadar eşit ise o kadar az zarar verecektir.”

Sponsorlu Bağlantı
Sponsorlu Bağlantı

Bu tekniğin yararları ile ilgili başka araştırmalar 21. yüzyıl başlarında yayımlandı:

Covid-19 hastalarının yüzüstü yatırılması 6
Covid-19 Hastaları Neden Yüzüstü Yatırılıyor?

“2000 yılında Fransa’da yapılan bir araştırmada, yüzüstü yatan hastaların oksijen düzeyinin yanı sıra hayatta kalma şansının da arttığı görüldü.”

Nihayetinde bu teknik, henüz tedavisi olmayan ve şimdiye dek on binlerce insanın hayatına mal olan bir pandemide kullanılıyor. Dr. Galiatsatos, “Şimdilik elimizden gelen en iyi şey bu tür tekniklere başvurmak” diyor. (BBC Türkçe)

İlginizi çekebilecek diğer içerikler


Bunlar da ilginizi çekebilir