İsveç’te Yaşamakla İlgili, En Tecrübeli Gezginleri Bile Şaşırtacak 17 Bilgi

Melisa Ayca Sezer 22 Ocak 2020

İskandinavya yarımadasında yer alan dünyanın en mutlu ve refah ülkelerinden biri olan İsveç’te yaşamakla ilgili bazı şeyler sizi çok şaşırtabilir.

Eğer hayatınızın küçük bir kısmını dahi İsveç’te geçirdiyseniz, ortalama bir yaşam kalitesinin size asla yetmeyeceğini görmüşsünüzdür. Çünkü İsveç bu konuda çıtayı arşa çıkaran ülkelerin başında geliyor. Eğitim ücretsiz, sağlık hizmetleri ücretsiz, devlet çocuklar için yüklü miktarda ödemeler yapıyor, aynısı işsiz insanlar için de geçerli. Üstelik sadece bu kadar da değil, yakın zamanda İsveç vatandaşlarına çip yerleştirmeye başladı, böylece herkes kendisi için önemli bilgilerini parmağına yerleştirilen bu çipte taşıyabilecek. Biacaip olarak İsveç’te yaşayan sıradan insanların hayatına dair bilgileri derledik ve tüm dünyanın İsveç’in izinden gitmesi gerektiği kanısına vardık.

1. İskandinavlar sağlam insanlar.

İsveç'te iklim

“İsveç çok soğuk bir ülke ya” diyenler için hemen söyleyelim, İsveçlilerin soğukla ilgili hiçbir sorunu ya da sıkıntısı yok. Sıcaklığın sıfır derece, hatta sıfırın altında olduğu zamanlarda bile sadece ceketiyle açık havada yemek yiyen çalışanlar, ince bir montla bisiklete binen insanlar, beresiz halde dışarıda oynayan 3 yaşında çocuklar ve hatta düğmeleri kapatılmamış kaban giyen çocuklarını gezdiren ebeveynleri görebilirsiniz. Yani sizin çok soğuk dediğiniz sıcaklıklar İsveçliler için bahar havası tadında geçiyor, bu sadece alışma meselesi.

İsveç'te kış
Advertisements
Advertisements

2. Alışveriş konusunda tüm ülkenin benimsediği görgü kuralları var.

İsveç'te alışveriş

İnsanlar alışverişlerinde kesinlikle plastik poşetler kullanmıyor, hepsi alışverişe özel kumaşlardan yapılmış geri dönüşümlü çantalarıyla gidiyor. Eğer herhangi bir firma veya çiftlik hakkında, havayı ya da suyu kirlettiği veya hayvanlara kötü muamele ettiği şeklinde haberler çıkarsa tüm ülke derhal o firmanın ya da çiftliği ürünlerini almayı bırakıyor.

İsveç'te alışveriş 1

Markette müşteriler, aldıkları ürünleri tezgaha barkodları yukarı gelecek şekilde yerleştiriyor. Böylece kasiyer ürünleri daha hızlı geçiriyor hem kasiyerin işi kolaylaşıyor hem sırada bekleyenler daha kısa süre bekliyor. Ayrıca marketlerde müşterilerin istedikleri ürünleri daha kolay bulabilmeleri için alışveriş arabalarında haritalar bulunuyor.

3. Babalar, çocuklarıyla vakit geçirebilmek için 3 ay doğum izni kullanıyor.

İsveç'te babalar

İsveç’te doğum izni 480 gün ve babalar da yeni doğan bebekleriyle 90 gün vakit geçirebiliyorlar. Bu bir kanun ve bundan kaçış yok. Yetkililere göre babalar da çocuk yetiştirmede tam sorumluluk almak zorunda, bu da çocuğun doğduğu andan itibaren başlamalı. Bu sebeple İsveç’te, en sert görünümlü erkekleri bile yollarda bebek arabası iterken görmek mümkün.

4. İsveçlilerin çevre bilinci çok yüksek.

İsveç'te yeşil alan

Bu ülkenin her şehrinde çok sayıda yeşil alan var, üstelik parklarda kuş, tavşan, kirpi ve diğer hayvanlara rastlamak da mümkün. Haliyle İsveç’te doğaya saygı göstermek zorundasınız. Ülkede, ormanda tüfekle serçe vuran insanların hapis cezasına çarptırıldığına dair vakalar mevcut.

İsveç'te yaban hayatı

Ülkede, her vatandaşın doğal kaynaklara ulaşma hakkı olduğuna dair bir yasa var. Bu yasaya göre, özel mülk olsa bile insanların yüzmeye, kamp yapmaya, meyve toplamaya ve bisiklete binmeye hakları var. Göllerde ve nehirlerde balık tutmanız mümkün, ancak sadece spor olarak yakaladığınız balığı sonrasında tekrar suya bırakmanız gerekiyor. Büyük şehirlerin yakınlarında bile vahşi hayvanları görmek mümkün. İsveç’te en nadir hayvanlara bile denk gelebilirsiniz.

Advertisements
Advertisements

5. İsveç’te insanlar fazla mesai yapmıyor.

İsveç'te özel vakitler

Bu son derece normal bir durum. Mesela, iş bağlamaya çalıştığınız bir firmanın müdürüyle telefonda konuşurken mesai biterse, ‘konuşmamıza yarın devam ederiz’ deyip telefonu kapatmak İsveç’te çok normal ve olağan bir şey. İsveçliler özel hayata büyük saygı duyuyorlar ve bu zamandan süre çalmayı saygısızlık olarak görüyorlar.

İsveç'te tasarım

Eğer bir şirkette öğle yemeği arası 45 dakika ise çalışanlar tam 45 dakika ara veriyor. İsveç’te ofisler çalışanların sadece moral durumunu değil fiziksel rahatını da düşünüyor, mesela şifre gireceğiniz tuş takımlarının yanında fincan tutucular bulunuyor, şu inceliğe bakar mısınız?

6. Ülkede neredeyse hiç nakit para kullanılmıyor.

İsveç'te parasız alışveriş

İsveç’te insanlar alışverişlerinde “Swish” adını verdikleri bir ödeme sistemi kullanıyor. Bu sistem insanların telefonları ve banka hesaplarıyla bağlantılı. Eylül 2018 verilerine göre bu sistemi kullanan insan sayısı 6.5 milyon. Pazarlardan, sokak satıcılarından alışveriş yaptıklarında dahi bu sistemle parayı alıcıya anında transfer ediyorlar.

7. Tartışırken birbirlerine bağırmıyorlar.

İsveç'te aile terapisti

İsveçliler, kendi aralarında çözemedikleri bir sorunla karşılaştığında daima üçüncü bir kişinin yardımına başvuruyorlar. Mesela, birisi gecenin bir vaktinde yüksek sesle müzik dinliyorsa, İsveçliler kapıya dayanmak yerine, ev sahibine bir şikayet mektubu yazıyor. Aile içinde bir sorun varsa hiç vakit kaybetmeden bir aile terapistine gidiyorlar. Ne olursa olsun, kavga ederek, birbirlerine bağırarak çözmek yerine derhal bir arabulucunun yardımına başvuruyorlar.

8. İsveç’te insanlar Cumartesileri şeker yiyor.

İsveç'te şeker

Kulağa son derece ilginç gelen bu tatlı geleneğin aslında son derece karanlık bir kökeni var. 1940’lı yıllarda birkaç şeker üreticisi ve hükümet, çok fazla şeker yemenin herhangi bir tehlikesinin olup olmadığını görmek için akıl hastanesinde yatan hastalar üzerinde deneyler yaptı.

İsveç'te şeker 1

Çok sık şeker yemenin diş sağlığını olumsuz etkilediğinin görülmesi “lördagsgodis” geleneğinin ortaya çıkmasına sebep oldu. İsveçliler istedikleri kadar şeker yiyebiliyorlar, ancak haftanın sadece bir günü. Sıradan İsveçli bir aile cumartesi günleri ortalama 1.2 kg şeker tüketiyor.

Advertisements
Advertisements

9. Ülkenin resmi Twitter hesabını normal vatandaşlar yönetiyor.

İsveç resmi Twitter hesabı

Her vatandaş, ülkenin resmi Twitter hesabını bir haftalığına yönetme şansına sahip. Buradaki amaç basit, ülkeyi dış dünyaya vatandaşları gözünden gösterebilmek. Yönetici olmak için İsveç’te yaşıyor olmanız gerekiyor, ancak vatandaş olma şartı aranmıyor. Ancak kendinizi aday gösteremiyorsunuz, sizi bir başkasının önermesi gerekiyor.

10. İsveç anaokullarında yatak yok.

İsveç'te anaokulu

İsveç’e taşınan ve çocuğunu mahallesindeki anaokuluna yazdıran annenin ilk izlenimleri şöyle: “Uyku sorunu farklı bir yolla çözülüyor. Bir anaokulunda uyumak isteyen çocuklar, şiltelerin üzerinde uyuyabiliyor. Eğer çocuk uyumak istemiyorsa uyumak zorunda değil. Bir başka anaokulunda küçük çocuklar giydiriliyor ve büyük bebek arabalarının içinde okulun bahçesine çıkarılıyor ve burada uyuyorlar, mevsim kış olsa bile. Sanırım bu sağlıkları için faydalı. Esasen İsveçlilerin kendilerine özgü doğru ve yanlışları var.”

İsveç'te çocuklar için uyku vakti

Bir yaşındaki çocuklar da anaokuluna gidebiliyor ve bu çocuklar için hiçbir gereklilik yok. Konuşuyor olmaları ya da tuvalet alışkanlığı kazanmış olmaları gerekmiyor. Çünkü bu yaşlarda çocuklar daha yürümeyi yeni öğreniyorlar. Anaokulu öğretmenlerinin büyük çoğunluğu kadın, ancak bazen erkek öğretmenlere de rastlamak mümkün. Erkek öğretmenlerin bebek bezi değiştirmek, mama yedirmek ve bebeklerin kıyafetlerini değiştirmek konusunda hiçbir sıkıntıları yok.

11. “Gıybet aynaları” var.

İsveç'te gıybet aynaları

Bu fotoğrafı paylaşan bir internet kullanıcısı “Trosa, İsveç’te nehir kıyısındaki neredeyse her evde denk geldiğim bu şeylerin amacı nedir?” diye sormuş. Gelen cevap ise oldukça ilginç, bunlar genellikle mutfak penceresinin önüne konulan gıybet aynaları. Mutfakta yemeğinizi yaparken veya kahvenizi içerken bu aynalar aracılığıyla yan komşunuzla konuşabiliyorsunuz. Aynı zamanda bu aynalar sayesinde koltuğunuzdan kalkmadan mahallede olup bitenleri de izleyebiliyorsunuz. Bunlar bir nevi ev dikiz aynası diyebiliriz.

12. İsveç pasaportu dünyadaki en güçlü 3’üncü pasaport.

İsveç pasaportu

Bu demek oluyor ki İsveç pasaportu ile dünya seyahatine çıkmak çok kolay. Seyahat etmek için vize almaya veya kendiniz hakkında bir sürü bilgi vermenize gerek yok. 2018 verilerine göre İsveçliler 161 ülkeye vizesiz seyahat edebiliyor. Listenin birinci sırasında ise 163 ülkeye vizesiz seyahat edebilen Güney Kore ve Singapur var. Türkiye ise 111 ülke ile listenin 40’ıncı sırasında.

Advertisements
Advertisements

13. İsveç’te 10 euro’luk meyve kasaları yok satıyor.

İsveç'te meyve kasaları

İsveçliler dekorasyonla çok ilgili, bunun için vazoları, yastıkları ve her türden lambaları çok seviyorlar. Rahatlık ve orijinal tasarım dendiğinde kimse İsveçlilerin eline su dökemez. Öyle ki  marketler boşalan meyve kasalarını atmak yerine 10 euro fiyatla raflara koyuyor ve tabiri caiz ise yok satıyor. Kitaplık, büfe, sehpa, vb. şeyler için çok ideal.

14. İsveç’te spor çok önemli.

İsveç'te tırmanış

3 milyon İsveçlinin spor salonu üyeliği var. İsveç’te kış sporları oldukça popüler, ancak insanlar futbol ve basketbol gibi sporlara da yoğun ilgi gösteriyor. Yüzme, tırmanma ve yürüyüş ve elbette bisiklete binmek de ülkedeki insanların rağbet ettiği sporlardan. Yol kenarlarında ve kavşaklarda bisiklete binerken ayağınızı koyarak dinlenebileceğiniz direkler mevcut.

İsveç'te bisiklet dinlenme alanları

15. Stockholm metrosu dünyanın en uzun galerisi.

Stockholm metrosu

Stockholm metrosu, merkez istasyonundaki sıradışı dekorlarıyla dünyaca meşhur.  Şehir kayaların üzerine inşa edildiği için metro tünelleri kayaların içine kazılmış. Her durak kendine has bir tasarıma sahip. Ayrıca buralarda, çocuk çizimleri gibi çok farklı sergilere denk gelmeniz de mümkün. Stockholm metrosu, şehre gelen turistler için de bir cazibe merkezi, metro şehrin mutlaka görülmesi gereken yerler listesinde üst sıralarda yer alıyor.

Stockholm metrosu 1

16. 2015 yılında İsveç vatandaşlarına çip takmaya başladı.

İsveç'te çip

2015 yılında İsveç deneysel olarak vatandaşlarına çip takmaya başladı ve şimdilerde ülkede çip taşıyan 3 bin insan var. İşlem son derece basit: İnce bir tele benzeyen çipi, şırınga aracılığıyla derinizin altına yerleştiriyorlar. Bu çip içerisinde kredi kartı bilgileriniz, ehliyetiniz, banka kartlarınız ve diğer önemli bilgileriniz yer alıyor. Çip yerleştirmek ortalama 150-200 dolara mal oluyor.

Ufaktan Cyborg Olmaya Başladık: İsveçliler Ellerini Update Etmeye Başladı

Advertisements
Advertisements

17. Havai fişekler konusunda çok sıkı kurallar var.

İsveç'te havai fişek

Tatillerde insanların güvenliğini sağlamak için 2019 yılında havai fişeklerle ilgili bir yasa kabul edildi: Hava fişek atmak için insanlar özel kurslara gitmek ve izin belgesi almak zorundalar. Havai fişek satıcıları da sadece bu kursları tamamlayan ve lisans sahibi kişilere satış yapabilecek.

İlginizi çekebilecek diğer içerikler


Bunlar da ilginizi çekebilir