Nazilerle Savaşırken Ölen Belalı Ergen Lepa Radić ile Tanışın

Esra Yagmur 25 Ocak 2022

Lepa Radic, Nazilere karşı verdiği mücadelede sadece 17 yaşındayken öldü, ancak onun ruhundaki kahramanı asla öldüremediler.

Mihver devletleri 1941’de Yugoslavya’yı işgal ettiğinde Lepa Radić henüz 15 yaşındaydı. Bununla birlikte, bu cesur genç kadın Nazilere karşı savaşta Yugoslav Partizanlarına katıldı, bu sadece 17 yaşındayken idam edilmesiyle sonuçlanan bir mücadeleydi.

Lepa Radic’i Öldüren Çatışma

Lepa Radić gençliğinin başlarında.
Lepa Radić gençliğinin başlarında.

Sonunda Lepa Radić’i tarih kitaplarına sokacak olan eylemde Hitler, 6 Nisan 1941’de Almanya’nın Balkan kanadını Barbarossa Operasyonu için güvence altına almak amacıyla Yugoslavya saldırısını başlattı ve aynı yıl sonunda dehşet verici Sovyetler Birliği işgaline başladı. Tüm cephelerde Nazi saldırısıyla karşı karşıya kalan Yugoslavya, Mihver devletleri tarafından hızla mağlup edildi ve parçalandı.

Ancak, Mihver devletlerin zaferi tam anlamıyla kesin değildi.

Almanlar yollar ve kasabalar üzerinde sıkı kontrol sağlarken, savaşın parçaladığı Yugoslavya’nın uzak, dağlık bölgelerini kontrol etmediler. Bu yüksek dağlarda, Sırp direniş güçleri enkazdan çıkmaya başladı. Mihver devletlere karşı bu direniş dalgası büyük ölçüde iki ana gruba ayrıldı: Çetnikler ve Partizanlar.

Çetnikler, sürgünde Yugoslav kralcı hükümeti altında görev yapan eski Yugoslav Ordusu Albay Dragoljub Mihailoviç tarafından yönetiliyordu. Çetnikler sadece isim olarak birleşmişlerdi ve çıkarları her zaman uyuşmayan çeşitli alt gruplardan oluşuyordu. Bazıları hararetle Alman karşıtıyken, diğerleri zaman zaman işgalcilerle işbirliği yaptı. Ancak neredeyse tüm Çetniklerin üzerinde anlaşmaya vardığı şey, Sırp nüfusunun hayatta kalmasını ve eski Yugoslav monarşisine sadakatlerini sağlama konusundaki milliyetçi istekleriydi.

Partizanlar, ateşli komünistler oldukları için Çetniklerle taban tabana zıttı. Liderleri, Yugoslavya Yeraltı Komünist Partisi’nin (KPJ) başkanı Josip Broz “Tito” idi. Tito yönetiminde Partizanların en önemli hedefi, Mihver devletlerini devirerek bağımsız bir sosyalist Yugoslav devleti kurmaktı.

Lepa Radic, 8 Şubat 1943'te Bosna'nın Bosanska Krupa kentinde idam edilmesinden hemen önce bir Alman yetkili boynuna ilmiği geçirirken hareketsizce bekliyor.
Lepa Radic, 8 Şubat 1943’te Bosna’nın Bosanska Krupa kentinde idam edilmesinden hemen önce bir Alman yetkili boynuna ilmiği geçirirken hareketsizce bekliyor.

Aralık 1941’de Partizanlara katıldığında genç Lepa Radić kendini bu yoğun, karışık çatışmanın içine attı.

1925’te doğduğu, bugün kuzeybatı Bosna-Hersek’te bulunan Bosanska Gradiska yakınlarındaki Gasnica köyünden gelmişti. Komünist kökleri olan çalışkan bir aileden geliyordu. Genç amcası Vladeta Radic, işçi hareketinin içinde zaten yer almıştı. Babası Svetor Radic ve iki amcası Voja Radić ve Vladeta Radić kısa süre sonra Temmuz 1941’de Partizan hareketine katıldı.

Tüm Radic ailesi, muhalif faaliyetleri nedeniyle Kasım 1941’de Yugoslavya’nın Hırvatistan Bağımsız Devleti’nde faaliyet gösteren faşist Nazi-kukla hükümeti Ustashe tarafından tutuklandı. Ancak sadece birkaç hafta hapiste kaldıktan sonra Partizanlar Lepa Radić ve ailesini serbest bırakmayı başardılar. Radiç ve kız kardeşi Dara, daha sonra Partizan davasına resmen katıldılar. Lepa Radić, 2. Krajiski Müfrezesinin 7. Partizan bölüğüne cesurca katıldı.

Savaş alanında yaralıları taşıyarak ve savunmasızların Mihver devletlerden kaçmasına yardım ederek ön saflarda hizmet etmeye gönüllü oldu. Ancak bu cesur çalışması onun düşüşüne neden oldu.

Advertisements

Kahramanlık ve İnfaz

Lepa Radić, idamından hemen sonra bir ilmeğe asılı halde.

Şubat 1943’te Lepa Radić, Mihver Devletleri’nden kaçmak isteyen yaklaşık 150 kadın ve çocuğu kurtarmayı organize ederken yakalandı. Elinde kalan mühimmatıyla saldıran Nazi SS kuvvetlerine ateş ederek sorumluluğundaki insanları korumaya çalıştı.

Onu yakaladıktan sonra Almanlar Radic’i asarak ölüme mahkum etti. İlk olarak, Almanlar onu tecritte tuttu ve infazına kadar geçen üç gün boyunca bilgi elde etmek amacıyla işkence yaptı. Hem o sırada hem de idamından hemen önceki anlarda yoldaşları hakkında herhangi bir bilgi vermeyi reddetti.

8 Şubat 1943’te Lepa Radić, halkın gözü önünde aceleyle inşa edilen darağacına getirildi. Asılmasından birkaç dakika önce Radiç’e Partizan yoldaşlarının isimlerini ifşa etmesi halinde af teklif edildi.

Tutkuyla yanıt verdi: “Ben halkımın haini değilim. Sorduğun kimseler, siz zalimleri son adama kadar yok etmeyi başardıklarında kendilerini ifşa edecekler.”

Ve son sözlerinin ardından asıldı.

Ancak Lepa Radić’in mirası yaşamaya devam ediyor. İnfaz bir dizi unutulmaz fotoğraf karesine yansıdı ve ölümünden sonra 20 Aralık 1951’de Yugoslav hükümeti tarafından Ulusal Kahraman Nişanı ile ödüllendirildi.

Advertisements

İlginizi çekebilecek diğer içerikler


Bunlar da ilginizi çekebilir