Mansa Musa: Dünya Tarihinin Bugüne Kadar Gördüğü En Zengin İnsan

Taylan Erdura 25 Mayıs 2021

Mansa Kankan Musa, 14’üncü yüzyılda onuncu mansa veya Mali İmparatorluğu’nun yükseliş dönemindeki imparatoruydu. Ülkeyi mansa olarak 1312 yılından 1337 yılına kadar yönetti. Musa, en çok 1324 yılında hac için Mekke’yi ziyareti ve İslami bilginlik velinimetiyle anılır.

Dünyanın en zenginleri listesinin üst sıraları neredeyse her saat el değiştirirken, salgın sırasında satışlarını son sürat sürdüren Fransız moda devi Bernard Arnault, geçtiğimiz saatlerde şirket hisselerinin yüzde 0,4 değer kazanmasıyla Amazon CEO’su Jeff Bezos’u 300 milyon dolar geçerek ilk sıraya yükseldi. Geçtiğimiz hafta Tesla ve SpaceX CEO’su Elon Musk’ın şirket hisselerinin düşmesiyle 3’üncü sıraya gerilemesinin ardından geçtiğimiz gün de Fransız ‘moda kralı’ Bernard Arnault, geçtiğimiz gün birkaç saatliğine de olsa dünyanın en zengin kişisi unvanını aldı.

Dünyanın en zenginleri

Şirket hisselerinin artmasıyla servetini 188,2 milyar dolara çıkaran Jeff Bezos, en zenginler listesindeki birincilik koltuğunu geri alırken zirve yarışında ilk iki sıradaki Bernard Arnault ve Jeff Bezos birkaç saat içerisinde servetlerini 4,1 milyar dolar artırdı.

Ancak, Bezos’un tüm zamanların en zengin insanı olması pek mümkün görünmüyor. Zira bu unvan 14’üncü yüzyılda Batı Afrika’da bulunan Mali Krallığı’nın lideri Mansa Musa’ya ait. Musa’nın serveti bugün dahi tahmin edilemiyor.

Kralların Kralı

Mansa Musa-2

Asıl adı Kankan Musa olan ama Mandeling dilinde “kralların kralı” anlamına gelen “Mansa” lakabıyla bilinen Musa, babası Faga Laye’nin onu vekil tayin edip yeni limanlar bulmak ve Atlantik’in sınırlarını görmek için denizlere açılmasıyla tahta geçti. Babasının çıktığı seferden dönmemesi üzerine imparatorluğunu ilan etti ve 1312’den 1337’ye kadar, batı Afrika’da bugün Gahan, Timbuktu ve Mali’nin yer aldığı bölgeyi kapsayan Mali İmparatorluğu’nu yönetmiştir.

Dindar ve samimi bir Müslümandı Mansa Musa. İlmin gelişmesine katkı sağlamaya çalıştı. Kendi döneminde 15 yüzyıldan sonra bile Timbuktu, Afrika Alt-Saharasının büyük İslam merkezliğini devam ettiriyordu. Servetini, altın ve tuz yollarına kesin hakimiyet kurmasıyla edindi.

‘Ne kadar zengin ve güçlü olduğunu tam olarak tahayyül etmemizin imkanı yok’

Mansa Musa-1

University of California Tarih Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Rudolph Butch Ware, “Musa’nın servetiyle ilgili son yıllarda elde ettiğimiz bilgiler o kadar nefes kesici ki, ne kadar zengin ve güçlü olduğunu tam olarak tahayyül etmemizin imkanı yok” dedi.

ABD’de bulunan web sitesi Celebrity Net Worth, 2012 yılında Musa’nın servetinin 400 milyar dolar civarında olduğunu belirtti. Ancak tarihçiler, Musa’nın servetini rakamlarla ifade etmenin mümkün olmadığı görüşünde.

Servetin kaynağı altın

Mali İmparatorluğu sınırları

1280 yılında dünyaya gelen Mansa Musa, 1312 yılında tahta çıktı ve Mali Krallığı büyük bir genişleme dönemine girdi. Musa zamanında krallığın sınırları bugünkü Senagal, Mali, Burkina Faso, Nijer, Gine ve Fildişi Sahili’ni içine alacak şekilde genişledi.

Musa’nın ele geçirdiği topraklar çok zengin yeraltı kaynakları barındırıyordu. Bunların başında da altın ve tuz geliyor. British Museum’a göre, Musa döneminde Eski Dünya’da işlem gören altının yarısı Mali Krallığı’ndan geliyordu.

Advertisements
Advertisements

Mekke yolculuğu

Mansa Musa hac yolculuğu

İnançlı bir Müslüman olan Musa, kutsal yerleri ziyaret etmek için Sahra Çölü ve Mısır üzerinden Mekke’ye gitmeye karar verdi. Musa’nın 60 bin kişiyle birlikte yola çıktığı belirtiliyor. Kafilede askerler, ülkenin üst düzey yöneticileri ve bazı köleler de yer alıyordu. Kafilede yer alan 100 deve ise yüzlerce kilo saf altın taşıyordu.

Musa, Kahire’de üç ay boyunca konakladı ve bu süre zarfında halka o kadar çok altın dağıttı ki, Orta Doğu’da altın fiyatları çakıldı. Bu bolluk nedeniyle fiyatlardaki düşüşün Orta Doğu’ya maliyeti bugün 1,5 milyar dolar olarak hesaplanıyor.

Mansa Musa

Bazı kaynaklar, yaşanan ekonomik çöküş nedeniyle Musa’nın dönüş yolunda tekrar Kahire’ye uğrayarak, piyasadaki altının bir kısmını toplamaya çalıştığını söylüyor.

Musa, 1337 yılında 57 yaşında hayatını kaybetti. Yerine oğlu geçti ancak imparatorluğu bir arada tutmayı başaramadı. Mali Krallığı, Musa’nın ölümünün ardından dağılma sürecine girdi.

Mansa Musa hakkında bazı bilgiler

Mansa Musa-3

Toplam servetinin bugünkü değerlerle 400 milyar USD olduğu ifade edilmektedir.

Hacca giderken 60.000 kişilik bir ekip ile seyahat etmiştir. Ayrıca 12.000 köle varmış ve her biri 4 pound ağırlığında altın külçe taşırmış. 80 adet deve üzerinde 50 ila 300 pound arası altın tozu taşınmaktadır.

Her cuma bir adet camii inşaatı yaptırırmış.

Hacca giderken geçtiği yerleri ihya eden bu zat, herkese gani gani altın dağıtmasından ve alışverişlerini bolca altın vererek yapmasından mütevellit, bölgedeki (özellikle Kahire, Medine ve Mekke) altının değerinin devalüasyonuna sebebiyet vererek ekonomileri çöküntüye uğratmıştır. Altının değerinin 10 yıllık bir süreçte düşük gerçekleştiği ifade edilmektedir.

Ayrıca malların fiyatlarında da enflasyona neden olmuştur bu arkadaş. Zira yerel halkın her yerinden altın fışkırmaya başlamış ve talep artmıştır.

Mansa bunun üzerine altının değerini normale döndürebilmek adına, Kahire’deki tefecilerden (yüksek faizle) taşıyabildiği kadar altın almıştır (kredi şeklinde). Bu olaya “Akdeniz bölgesinde tarih boyunca bir kişinin tek başına altın fiyatını belirleyebildiği tek olay” denmektedir.

Bir diğer yoruma göre de yanında taşıdığı altın tüm serveti olmayıp, taşıdığı altın bittiğinden kredi almak zorunda kalmıştır.

Advertisements
Advertisements

İlginizi çekebilecek diğer içerikler