Maymun Çiçeği Virüsü Nedir, Nasıl Bulaşır, Hastalığın Tedavisi Var mı?

Ayca Gurel 23 Mayıs 2022

Maymun çiçeği virüsünün görüldüğü ülkelerin sayısı artıyor. Virüs bazı Avrupa ülkelerinin ardından ABD, Kanada ve Avustralya’da da tespit edildi.

Avustralyalı yetkililer, ülkede ilk maymun çiçeği vakasının görüldüğünü açıkladı. Kanada’da da, iki maymun çiçeği vakası görüldü.

Nadir görülen bu virüs son olarak Fransa, İtalya ve İsveç’te tespit edildi. Almanya ordusu da, ülkede ilk vakanın kayda geçtiğini açıkladı.

Reuters’ın haberine göre Portekiz’de tespit edilen maymun çiçeği vakalarının sayısı 14’e, İspanya’daki vakaların sayısı ise 21’e yükseldi. Belçika’da ise maymun çiçeği vakası 2’ye çıktı.

İsrail, İsviçre ve Avusturya’da maymun çiçeği virüsüne bağlı yeni vakalar tespit edildi. Böylelikle dünya çapında vaka bildiren ülke sayısı 15’e yükseldi. Birleşik Krallık Sağlık Güvenliği Ajansı şimdiye kadar 20 vaka tespit etti. Kurumun baş tıbbi danışmanı Dr. Susan Hopkins, BBC’ye yaptığı açıklamada, “Günlük bazda daha fazla vaka tespit ediyoruz” dedi.

Virüs ABD’de, yakın zamanda Kanada’ya seyahat etmiş bir erkekte tespit edilmişti.

Avrupa’da ilk maymun çiçeği vakasının tespit edildiği İngiltere’de ise şu ana dek 9 vaka bildirildi.

Maymun çiçeği nedir, ne kadar yaygın?

Maymun çiçeği virüsü

Maymun çiçeği, nadir görülen bir virüs. Çiçek hastalığına benzer bir hastalığa neden oluyor.

Ancak maymun çiçeği görülen kişilerde hastalık daha hafif geçiyor ve uzmanlar bu durumda bulaşma olasılığının daha düşük olduğunu söylüyor.

Virüs genellikle tropik yağmur ormanlarının yakınındaki Batı Afrika ülkelerinde görülüyor. Virüsün, Batı Afrika ve Orta Afrika olmak üzere iki ana türü var.

İngiltere’de hastalığın bulaştığı iki kişi Nijerya’ya seyahat etmişti. Bu nedenle daha hafif geçen Batı Afrika virüsünü kapmış olmaları muhtemel ancak durumları henüz doğrulanmadı.

Bildirilen üçüncü vaka, virüsün hastalardan bulaştığı bir sağlık çalışanıydı.

Diğer dört vakanın üçü başkent Londra’da ve biri İngiltere’nin kuzeydoğusunda görüldü. Bunların birbirleriyle bilinen herhangi bir bağlantısı yok. Bu kişilerin yurt dışına seyahat etmedikleri için virüsü İngiltere’de kaptıkları düşünülüyor.

Semptomları neler?

Maymun çiçeği virüsü - 1

Virüsün ilk belirtileri ateş, baş ağrısı, şişlikler, sırt ağrısı, kas ağrısı ve halsizlik.

Ateş düştükten sonra, genellikle yüzde başlayan ve daha sonra vücudun diğer bölgelerine, çoğunlukla avuç içlerine ve ayak tabanlarına yayılan bir döküntü gelişebiliyor.

Çok kaşıntılı olabilen döküntü değişip bir kabuk oluşturuyor ve farklı aşamalardan geçtikten sonra düşüyor. Yaraları iz bırakabiliyor.

Virüs genellikle kendiliğinden geçiyor ve hastalık 14 ila 21 gün sürebiliyor.

Nasıl bulaşıyor?

Maymun çiçeği virüsü - 2

Virüs, maymun çiçeğine yakalanmış başka bir kişiyle yakın temas halinde yayılabiliyor. Virüs vücuda deri sıyrıkları, solunum yolu, gözler, burun veya ağız yoluyla girebiliyor. Cinsel ilişki sırasında doğrudan temas yoluyla da bulaşabiliyor.

Virüs ayrıca bulaştığı maymunlar, sıçanlar ve sincaplar gibi hayvanlar ya da yatak takımı ve giysi gibi nesnelere temas yoluyla yayılabiliyor.

Ne kadar tehlikeli?

Maymun çiçeği virüsü - 3

Virüse yakalananlarda vakaların çoğu hafif geçiyor. Virüs bazen su çiçeğini andırıyor ve birkaç hafta içinde kendi kendine yok oluyor.

Ancak bazen daha şiddetli olabiliyor. Daha önce Batı Afrika’da ölümlere neden olduğu bildirilmişti.

Salgınlar ne kadar yaygın?

Maymun çiçeği virüsü - 4

Virüse ilk kez bir maymunda rastlandı. 1970’ten bu yana 10 Afrika ülkesinde salgınlar görüldü.

Afrika dışındaki ilk vakalar 2003 yılında ABD’de görülen salgınla kaydedildi. Hastalık, insanlara çayır köpeklerinden geçmişti. Köpeklereyse ülkeye ithal edilen küçük memelilerle taşınmıştı. Toplam 81 vaka bildirildi ancak bu vakaların hiçbiri ölümle sonuçlanmadı.

2017’de Nijerya, ülkenin resmi kayıtlara geçen son maymun çiçeği salgınından yaklaşık 40 yıl sonra, en büyük salgını yaşadı. 172 şüpheli maymun çiçeği vakası kayda geçti ve hastaların yüzde 75’inin 21 ila 40 yaşları arasındaki erkekler olduğu bildirildi.

Tedavisi var mı?

Maymun çiçeği virüsü - 5

Maymun çiçeğinin tedavisi yok ancak salgınlar virüsün yayılmasının önüne geçilerek kontrol edilebiliyor.

Çiçek hastalığına karşı aşılamanın maymun çiçeği hastalığını önlemede yüzde 85 etkili olduğu kanıtlanmıştı. Aşı hala bazen kullanılabiliyor.

Salgın olasılığı var mı?

Maymun çiçeği virüsü - 6

Halk sağlığı uzmanlarına göre ulusal bir salgın riski oldukça düşük.

Nottingham Üniversitesi’nden Moleküler Viroloji Profesörü Profesör Jonathan Ball, “Maymun çiçeği bulaşan bir kişiyle temasta bulunan 50 kişiden sadece birinin hastalığa yakalanması virüsün bulaşıcılığının ne kadar zayıf olduğunu gösteriyor” diyor.

Tropikal hastalıklar uzmanı Profesör Jimmy Whitworth “Toplumun genelinin, bu aşamada endişe edecek bir şeyi olduğunu düşünmüyorum. Ama son durum hakkında her şeyi bildiğimizi ve kontrol altına aldığımızı da söyleyemeyiz” diyor.

Covid’de olduğumuz durumda değiliz. Maymun çiçeği bilinen bir virüs ve elimizde bununla ilgili aşı ve tedavi var.

Maymun çiçeği virüsü - 7

Genellikle semptomlar hafif ancak genç yaştaki çocuklarda, hamilelerde ve zayıf bağışıklığı olan kişilerde tehlikeli olabiliyor.

Aynı zamanda Covid’den daha yavaş yayılıyor ve derideki lezyonlar da farkedilmesini ve vakaların tespitini kolaylaştırıyor.

Bunlara karşın Dünya Sağlık Örgütü, yaz aylarındaki festivaller ve toplu birlikteliklerin, yayılmayı hızlandırabileceği uyarısını yapıyor.

Türkiye’de de bir vaka görülürse insanlar nasıl önlem almalı?

Maymun çiçeği virüsü - 8

ABD’deki Jackson Laboratuvarı’nda bağışıklık sistemi profesörü Derya Unutmaz bu soruya şöyle cevap veriyor: “Açıkçası bireysel olarak şu anda panik yapacak, endişe edecek bir durum yok. Böyle bir durumda tek yapabileceğimiz önlem sosyal mesafe ve maske olacaktır. Ama vakaların ortaya çıkması durumunda da mevcut koşullarda bulaşma olasılığı çok yüksek değil.

Onun dışında sağlık personelinin dikkat etmesi lazım. Lezyonlu hastaların hastaneye yatması durumunda sağlık çalışanlarının lezyonlara doğrudan temas etmemesi lazım. Hastaları dikkatli bir şekilde izole etmek lazım. Orada riski biraz daha büyük. Bu yüzden sağlık personeli daha iyi önlemler alması lazım.

Ancak şimdilik halk düzeyinde Covid’de olduğu gibi önleme şu anda çok gerek yok. Ama tabii ki riskini sıfıra düşürmek istiyorsanız uçak yolculuklarında maske takılabilir.”


Bunlar da ilginizi çekebilir