NFT Nedir: İnternetten Kolayca İndirilebilen Bir Dijital Eser, Nasıl 70 Milyon Dolara Alıcı Buldu?

Toprak Ergin 19 Mart 2021

Dijital ortamda yer alan eserlerin varlığını ve gerçekliğini temsil eden sertifikalar olarak da tanımlanabilen NFT’ler aynı zamanda nadirliği ve mülkiyeti de temsil ediyor.

11 Mart tarihi dijital sanat için bir kilometre taşı olarak kayda geçti. Beeple ismiyle bilinen Mike Winkelmann adındaki sanatçı, tamamen dijital ortamdaki eserini 69,3 milyon dolara satarak, bir sanatçının hayattayken ulaştığı en yüksek üçüncü miktara ulaştı.

NFT, yani non-fungible token olarak sertifikalanan bu eser, son yılların en ‘çılgın’ trendini de bir kez daha gündemin ön sıralarına taşıdı.

Bugün dünyada en çok merak edilen şeylerden biri, internetten kolayca indirilebilen dijital işlerin nasıl milyon dolarlara alıcı bulabildiği.

Bir şeyin gerçekliğinin dijital sertifikası

NFT nedir? - 1

İnternetten kolayca indirilebilen dijital işlerin nasıl milyon dolarlara alıcı bulabildiğini merak ediyorsanız burada NFT’ler devreye giriyor, bu nedenle de eserler ‘kripto sanat’ olarak anılıyor. NFT, belki de en iyi, bir şeyin gerçekliğinin dijital sertifikası olarak tanımlanabilir.

Burada satılan sanat eserleri, bir resim ya da heykel gibi fiziksel varlığı olan işler değil. Bu yüzden NFT’ler yani ‘dijital sertifikalar’, nadirliği ve sahipliği temsil ediyor.

Blok zinciri teknolojisini kullanıyor

NFT nedir?

NFT’ler tıpkı Bitcoin ve diğer kripto para birimleri gibi, blockchain (blok zinciri) teknolojisini kullanıyor ve yapılan alışverişler bu teknoloji üzerinden kayıt altına alınıyor.

Bu sistem sayesinde, sanatçı müzayede şirketlerini aradan çıkararak, doğrudan alıcılara ulaşabildiği gibi, satılan dijital eserin yeniden el değiştirmesi üzerinden de komisyon alabiliyor.

‘NFT daha adil bir sistem vadediyor’

NFT nedir? - 3

Günümüzde kullanılan şekli ile NFT, sanatçılara hem ekonomik anlamda hem de erişilebilirlik anlamında pek çok avantaj sağlıyor.

Örneğin bu sistem sayesinde sanatçı, müzayede şirketlerini ya da sanat galerilerini aradan çıkararak, doğrudan alıcılara ulaşabildiği gibi, satılan dijital eser yeniden el değiştirdiğinde de değişen yüzdelerde pay alabiliyor.

Tam bu noktada şu örneği verebiliriz; yaşayan en pahalı ressam olan İngiliz sanatçı David Hockney’nin 2018 yılında bir resmi 90,3 milyon dolara el değiştirdi. Ancak Hockney bu satıştan hiç pay almadı. Çünkü 1972 yılında aynı resmi 18 bin dolara satılmıştı.

NFT nedir? - 4

NFT sayesinde ise dijital sanatçılar, devam eden satışlardan da değişen yüzdelerde pay alabiliyor.

Müthiş rakamlara el değiştiren dijital varlıklar arasında, GIF’ler, şarkılar ve videolar da bulunuyor. NFT sertifikalı satışların ulaştığı çılgınlığı, yatırım balonu olarak tanımlayanların sayısı da az değil.

Advertisements
Advertisements

‘Sanat pazarındaki demokratikleşmenin bir göstergesi’

NFT nedir? - 5

Bu dijital sertifikaların Blockchain teknolojisi üzerinde kayıt altına alınmaları nedeniyle büyük bir çevre sorununa yol açtıkları görüşü de dile getiriliyor.

İngiltere’de yaşayan bir hareketli grafik sanatçısı olan Uçman Balaban da bu hızlı dönüşümü hiç beklemediğini söylüyor, “Yaptığım/ız iş genelde hep meyvesiz bir ağaç gibi geliyordu ama bu değişim gerçekten heyecanlı” diyor.

NFT nedir? - 6

“İnternetten kolayca indirilebilen bir dijital eser, nasıl 70 milyon dolara alıcı buluyor?” sorusunu ise, ‘övünme hakkı’ denilen tanımla bağdaştırarak yanıtlıyor:

“Sanatçıların neden bu hücuma katıldığını anlayabiliyorum ama koleksiyonerleri buraya çeken şeyi halen anlayabilmiş değilim. Mevzu internetten kolayca indirebilmekten öte sanat tarihine adını yazdırmak sanırım. Sahip olma isteğinin, fiziksel objenin önüne geçtiği garip bir zaman diliminde 70 milyon dolara bir dijital eser satıldı.”

NBA kliplerine ödenen yüzlerce milyon dolar

NFT nedir? - 2

NFT sertifikalı satışlada yaşanan patlama grafiklere de yansıyor. Çok sayıda dijital sanatçı, müzik grubu ve spor kulübü, daha önce bedava olan dijital ürünleri, bu yolla maddi gelire dönüştürebileceklerini keşfetti.

Birçokları NBA’in Top Shot internet sitesini kurması ile yaşanan patlamayı ilişkilendiriyor. Bu site üzerinden, NBA karşılaşmalarındaki önemli anlar kısa klipler halinde satışa çıkarılıyor. Kulağa çılgınca geliyor belki ama, örneğin, 22 Şubat tarihinde bir alıcı, LeBron James’in smaç klibine 208 bin dolar ödedi.

NFT nedir? - 8

Top Shot sitesindeki şu ifadeler, bu miktarlara anlam veremeyen kişiler için olmalı:

“Her koleksiyon ürünü, nadirliğini garanti eden eşsiz bir seri numarası taşıyor ve bu sahiplik blockchain ile garanti altına alınıyor. LeBron James’in efsanevi bir smacının, çıkarılan 49 klibinden, 23’üncüsüne sahip olduğunuzda, buna sahip olan tek kişi siz olursunuz.”

Beş aylık bir ömrü olan sitede şu ana dek 100 bin kadar alıcı, 250 milyon dolarlık alım yaptı.

Mesut Özil de NFT ortaklığı yaptı

Fenerbahçeli futbolcu Mesut Özil de geliri yardım kuruluşlarına bağışlanacak bir NFT ortaklığı yaparak, kendi ifadesi ile “geleceği kucakladı”.

21 Mart’ta sona erecek başka bir açık artırmada da bu kez NFT ile sertifikalanarak satılacak şey bir tweet.

Twitter’ın kurucularından Jack Dorsey, satışa koyduğu ‘ilk tweet’inin de milyonlarca dolara alıcı bulması bekleniyor.

Advertisements
Advertisements

Bekleyip göreceğiz…

NFT nedir? - 9

Peki kimilerine göre pandemi nedeniyle daha fazla dijital dünyada olunmasının tetikleyicisi olduğu yorumu yapılan bu patlamanın dumanı dağıldığında geride ne kalacak?

Uçman Balaban’ın buna yanıtı, “Pazarın bu altına hücum durumu altında patlayacağını ama bu patlamadan sonra geriye gerçekten bu işle uğraşan koleksiyoner ve sanatçıların kalacağı konuşuluyor. Bekleyip göreceğiz” oluyor.

“Bu geçtiğinde benim umudum yeni bir tasarım düzeni gelmiş olacak. Tasarımcıları sömüren unsurların bir kere daha oturup düşünmesi gerekicek. Bir yerden sonra sanatçılar NFT’ler üzerinden para kazanamasa da normal zamanda yaptıkları işleri yaparken biraz daha saygı duyulacaklar sanırım.”

NFT dünyasında bir Türk sanatçı: Tarık Tolunay

Kendisini ‘kentçizer’ olarak tanımlayan sanatçı Tarık Tolunay’ın karantina sürecinde tamamladığı ve Eminönü, Tarihi Galata Köprüsü ve Karaköy’ü resmeden ‘Pandemi’ eseri geçtiğimiz günlerde yaklaşık 36.000 dolara (yaklaşık 260.000 TL) İranlı bir koleksiyonere satıldı.

Çizerin 2019 sonlarında tamamladığı İstanbul’un sembol yapılarından Haydarpaşa Garı ve çevresini konu alan “Haydarpaşa Panorama” çalışması ise yaklaşık 90.000 dolara teklif aldı.

Bu satışlar Türkiye’den yapılan ilk büyük çaplı NFT satışları arasında yer alıyor.

Haber içeriği BBC Türkçe’den derlenmiştir.

Advertisements
Advertisements

İlginizi çekebilecek diğer içerikler