Osmanlı Tarihinin En Büyük Magazin Olaylarından Biri: Baltacı Mehmet Paşa ve Rus Çariçesi Katerina

Cengiz Kumrular 6 Mart 2020

Baltacı Mehmet Paşa’nın, güzelliği uğruna Rus ordusunu imha etmekten vazgeçtiği Çariçe Katerina ile olan dillere destan aşk dedikodusu gerçek mi?

5 Mart’ta gerçekleştirilen Erdoğan ile Putin görüşmesinin ardından, odada bulunan bir heykelden dolayı Baltacı Mehmet Paşa ile Rus Çariçesi I. Katerina’nın aşk dedikodusu yeniden gündem oldu. Her ne kadar görüşmenin gerçekleştiği odada bulunan Katerina heykeli bahsi geçen Katerina’ya ait olmasa da insanlar internette bu olayı araştırmaya koyuldu. Erdoğan-Putin görüşmesinin gerçekleştiği salonda, Türk heyetinin bulunduğu köşede duran heykelin II. Katerina‘ya ait olduğu iddia edilmişti. 1729-1796 yılları arasında 34 yıl Rusya’yı yöneten II. Katerina Kırım‘ın Osmanlı’nın elinden çıkmasına neden olmuştu. Ancak bizim size bugün bahsedeceğimiz Katerina ise I. Katerina. İşte Osmanlı tarihinin en büyük magazin olaylarından biri olan, Baltacı Mehmet Paşa ve I. Katerina aşk dedikodusu.

18’inci yüzyıl başladığında Osmanlı İmparatorluğu, hiç olmadığı kadar büyük bir Rus tehlikesiyle karşı karşıyaydı.

Osmanlı Tarihinin En Büyük Magazin Olaylarından Biri: Baltacı Mehmet Paşa ve Rus Çariçesi Katerina

Karlofça Antlaşması ile kaybedilen topraklar yetmezmiş gibi bir de Rusya’nın büyük hedeflerine uygun olarak yeni topraklar kaybetmek, hiç de kabullenilecek bir durum değildi.

Sponsorlu Bağlantı
Sponsorlu Bağlantı

Osmanlı Devleti ile Rusya arasında senelerdir devam eden bu anlaşmazlık, Osmanlı’nın 1711’de Rusya’ya savaş ilan etmesiyle sonuçlandı.

Osmanlı Tarihinin En Büyük Magazin Olaylarından Biri: Baltacı Mehmet Paşa ve Rus Çariçesi Katerina

Sadrazam Baltacı Mehmet Paşa da orduyu kumanda ettiği kara birlikleri ile Rus Çarı Petro’nun ordusunu bulabilmek için Davutpaşa Kışlası’ndan sefere çıktı. İki ordu, 19 Temmuz sabahı Prut Nehri sahilinde karşılaştılar. Baltacı’nın kuvvetleri, Ruslar’a cepheden saldırdı. Sonuç olarak Çar Petro, 60 bin askeriyle beraber Prut Nehri’nin gerisindeki bataklıklar arasında sıkıştı; savaş tamamen Osmanlı’nın lehine dönmüştü.

Osmanlı, 140 bin kişilik büyük bir ordu hazırlamıştı.

Osmanlı Tarihinin En Büyük Magazin Olaylarından Biri: Baltacı Mehmet Paşa ve Rus Çariçesi Katerina

Rus birlikleri, büyük Osmanlı Ordusu’nun manevraları ile kuşatıldı. Deli Petro da bu kuşatmanın arasında esir düşenlerden biriydi. Savaşta her şey Osmanlı Devleti’nin lehine işliyordu. Savaş teknik olarak kazanılmıştı… ta ki işin içine Rus Çariçesi Katerina girene kadar.

Petro, son bir umutla savaşmaya yanaştı…

Osmanlı Tarihinin En Büyük Magazin Olaylarından Biri: Baltacı Mehmet Paşa ve Rus Çariçesi Katerina

Ancak devreye karısı Katerina girdi ve Çar ile generallerini teslim olmaya ikna etti. O devrin savaşlarında; teslim olan ordunun, karşı tarafa teslim teklifi ile beraber yüksek meblâğda bir fidye ödemesi gerekiyordu. Katerina mücevherlerini ortaya koydu, generaller de bütün paralarını verdiler. Toplanan bu küçük hazine aman verilmesi için Baltacı Mehmet Paşa’ya gönderildi.

Sponsorlu Bağlantı
Sponsorlu Bağlantı

Çar’ın barış teklifi kabul edildi.

Osmanlı Tarihinin En Büyük Magazin Olaylarından Biri: Baltacı Mehmet Paşa ve Rus Çariçesi Katerina

Ruslar, şartlarını Osmanlı’nın hazırladığı bir ön anlaşma imzaladı. Bu durum, tarih boyunca konuşulacak bir skandala imza atıyordu: Rus Ordusu’nun bazı önemli generalleri rehin alındıktan sonra kuşatma kaldırıldı. İşte asıl dedikodular da bu olaydan sonra başladı. Rus Ordusunu hükümdarıyla beraber imha etmeyip, kurtulmalarına imkan tanıdığı için cümle alem, Baltacı Mehmet Paşa’ya çok kızgındı.

Baltacı Mehmet Paşa, savaştan muzaffer bir kumandan havasıyla döndü.

Osmanlı Tarihinin En Büyük Magazin Olaylarından Biri: Baltacı Mehmet Paşa ve Rus Çariçesi Katerina

Döndü ama Paşa daha dönüş yolundayken, dedikodular dört bir yanı sarmıştı. Paşa’nın rüşvet aldığı ve hatta Çariçe Katerina’nın kendisine sunulduğu ve bu yüzden barışı kabul ettiği söylentileri almış başını gidiyordu. Koskoca Osmanlı sadrazamı, teknik olarak kazandığı savaştan, beklenmedik anlaşmalarla dönmüştü. Bu durum pek de hayra alamet olmasa gerekti. İnsan, böyle bir savaşta, tüm şartlar lehineyken neden uzlaşma yapardı ki?

Paşanın çadırına girdi: kuşatma kalktı…

Osmanlı Tarihinin En Büyük Magazin Olaylarından Biri: Baltacı Mehmet Paşa ve Rus Çariçesi Katerina

Rus Ordusu imha edileceği sırada Katerina’nın, 21 Temmuz akşamı troyka denen üç atın çektiği araba ile gelip, Paşa’nın çadırına girdiği söyleniyordu. Gün gün betimleme verilmesi, olayın gerçekliğine işaret ediyordu. Katerina, anlaşmada olduğu gibi yanında getirdiği çuvallar dolusu mücevher ile parayı Paşa’ya vermiş, içeride her nedense saatler boyu kalmış, şafak sökerken gene troykasına binip kocasının yanına dönmüştü.

İçeride neler olduğunu, nelerin konuşulduğunu bilmiyoruz, ancak Baltacı Katerina’dan birkaç dakika sonra, “Kuşatmayı kaldırın” diye çıkmıştı çadırından! Sonuçta Katerina’nın anlaşma neticesinde mücevherleri teslim etmeye geldiğini biliyoruz. Ancak onun dışında neler yaşandığı hala bir muamma.

Zaferin en büyük galibi ise tartışmasız Büyük Petro olmuştu.

Osmanlı Tarihinin En Büyük Magazin Olaylarından Biri: Baltacı Mehmet Paşa ve Rus Çariçesi Katerina

Kendi canından ziyade, Rusya tarihinin istikbalini kurtarmıştı. 1725 yılından ölümüne kadar reformlarına devam edecekti.

1712 Temmuz ayının sonunda hemen hemen herkes, Mehmet Paşa’nın, Prut’ta kazanacağı eşsiz zaferi “Moskof kraliçesi”nin uğruna sattığını konuşuyordu. Dedikoduların ardı arkası kesilmedi. Doğru ya da yanlış dedikodular bir kenara, zaferle dönülecek bir savaş neden uzlaşmayla bitti? Katerina bir yana, rüşvet dedikoduları da aldı başını gitti.

Osmanlı Tarihinin En Büyük Magazin Olaylarından Biri: Baltacı Mehmet Paşa ve Rus Çariçesi Katerina

O dönemin Osmanlı hükümdarı III. Ahmed, Baltacı Mehmed Paşa’yı kuşatmadan kısa süre sonra, Kasım 1711’de görevden alarak, Midilli’ye sürgüne yolladı. Katerina’nın verdiği mücevherlerden pay aldıkları için Sadaret Kethüdası Osman Ağa ve Sadaret Mektupçusu da idam edildi.

Sponsorlu Bağlantı
Sponsorlu Bağlantı

Baltacı – Katerina buluşması için tarihçiler ne diyor?

Osmanlı Tarihinin En Büyük Magazin Olaylarından Biri: Baltacı Mehmet Paşa ve Rus Çariçesi Katerina

İlber Ortaylı:

Prut Savaşı sırasında Baltacı Mehmet Paşa ile görüşmeye gelen heyet arasında Çariçe adayı Katerina ve bazı hediyeler vardır. Paşa’nın rüşvet aldığına dair dedikodudan başka bir delil yoktur. I. Petro kuşatmadan kurtulduktan sonra çıkardığı emirnamede Katerina’dan kurtarıcı olarak söz ediyor ve onunla nikah kıyıyor.”

Erhan Afyoncu:

“Hediye gönderiliyor. Ancak Katerina kendisi Baltacı Mehmet Paşa’nın yanına gelmiyor. Baltacı-Katerina ilişkisinin aslı astarı yoktur. İşin ilginci bu 19. yüzyıldan sonra uydurulmuştur. Ne Türk ne Rum tarihçilerinde ne de Avusturya kaynaklarında yoktur. O dönemde Katerina’nın çadıra geldiği hikayesi yok. Daha sonra edebiyatçılar tarafından uydurulmuş, romanlar yazılmış. 1912’de yazılmış Alman baladında anlatıyor mesela, Katerina şöyle geldi, üzerinde şu elbise vardı gibi teferruata giriyor.”

Murat Bardakçı:

“Prut kuşatması sırasında Katerina, askerinden generaline kontundan çöpçüsüne kim varsa, kıymetli madenleri, mücevherleri topluyor ve 7 araba dolusu kıymetli eşyayı, mücevheri Prut’ta Osmanlı karargahına rüşvet olarak gönderiyor ve Baltacı Mehmet Paşa bir barış anlaşması imzalıyor.”

İlginizi çekebilecek diğer içerikler


Bunlar da ilginizi çekebilir