kategoriler

Pi Gününde Pi Sayısı Hakkında Muhtemelen Daha Önce Duymadığınız 15 İlginç Bilgi


14 Mart tarihi, ABD’de Pi sayısının ilk üç rakamı olan 3/14 şeklinde yazıldığı için 1988 yılından beri dünya bu tarihi Pi Günü olarak kutluyor.

3.14, yani Mart ayının 14. Günü Pi Günü olarak kutlanıyor. İlk kutlama ise Larry Shaw tarafından 1988 yılında bilim müzesi San Francisco Exploratorium’da gerçekleştirilmiş. Bir fizikçi olan Shaw’un önerisiyle insanlar müzenin dairesel alanlarından birinde toplanmış ve meyveli turta (pie) yemişler. Günümüzde ise dünyanın dört bir tarafındaki matematik tutkunları turtalar yiyerek Pi gününü kutlamaya devam ediyor. Pi günü 14 Mart tarihinde, saat tam 15.00’da kutlanıyor, çünkü pi sayısının ilk beş basamağı 3.1415 şeklinde.

Pi sayısı, esasen bir dairenin çevresinin çapına bölümü ile elde edilen irrasyonel bir matematik sabitidir. İsmini, Yunanca περίμετρον (çevre) sözcüğünün ilk harfi olan π’den alır. Pi sayısı ayrıca “Arşimet sabiti” ve “Ludolph sayısı” olarak da bilinir. Kim tarafından bulundu derseniz, Babillilerden başlayıp Yunan matematikçi Arşimet’e kadar uzanan bir hikayesi vardır. Şimdi gelin Pi sayısı hakkındaki ilginç gerçeklere kısaca bir göz atalım.

1. Arşimet Pi sayısını hesaplama konusunda takıntılıydı.

Romalılar yaşadığı yeri işgal ettiğinde hesaplamalarına o kadar dalmıştı ki Romalı askerlere: “Çemberlerime dokunmayın!” diye bağırmıştır. Elbette Romalı askerler bu çıkış karşısında saygılı davranmamış ve Arşimet’i oracıkta katletmiştir.

2. Pi sayısının 3’ten sonraki ilk dört basamağını (3.1415) hesaplayan Matematik, gökbilim, coğrafya ve algoritma alanlarında çalışmış Fars bilim insanı Harizmi ya da tam adıyla Ebu Ca’fer Muhammed bin Musa el-Harizmi’dir.

İngilizcedeki “Algebra” (Bizdeki Cebir) kelimesi Harizmi’nin Al-Jabr teriminden gelmektedir.  

3. Hollandalı Ludolph van Ceulen basamak sayısını 35 basamağa kadar çıkarmıştır. Bu sebeple Pi sayısına bazı yerlerde Ludolph sayısı da denir.

1610 yılında ölen Ludolph’un günümüzde kayıp olan mezar taşında “3.14159265358979323846264338327950288” yazmaktadır.

4. Süper bilgisayarlar günümüzde hala Pi sayısının basamaklarını hesaplamak için çalışmaktadır.

13 trilyonuncu basamağa kadar gelmişlerdir, ancak hala bir düzen ve örüntüye rastlamamışlardır.

Sponsorlu Bağlantı
Sponsorlu Bağlantı

5. Ünlü O.J. Simpson davasında, savunma avukatı Robert Blasier, entelektüel zekasının yeterli olmadığını göstermek için FBI ajanına, Pi’nin gerçek değeri ile ilgili sorular sormuştur.

Bu, avukatların ajanın zekasını sorgulama yöntemlerinden biri olarak değerlendirilmiştir.

6. Pi sayısının ilk bir milyon basamağında 12345 dizilimi sadece sekiz defa geçmektedir.

İlk bir milyon basamakta en çok tekrar eden rakam 100.359 kere geçen 5 rakamıdır. En az tekrar eden ise 99.548 defa geçen 6 rakamıdır.

7. Gerçekten antik Mısırlılar piramitlerin yapımında Pi sayısından istifade etmişler midir?

Evet, piramitlerin yüksekliğinin tabanının çevresine oranı Pi sayısını vermektedir.

8. Pi sayısının 762’nci basamağından sonra art arda altı defa 9 rakamı gelmektedir, bu noktaya Feynman Noktası denir.

Çünkü efsanevi Amerikalı matematikçi Richard Feynman Pi sayısının basamaklarını o noktaya kadar ezberlemek istediğini ve art arda altı defa 9 dedikten sonra “işte böylece devam ediyor” demeyi çok istediğini söylemiştir.

Sponsorlu Bağlantı
Sponsorlu Bağlantı

9. 1973 yılına kadar Pi sayısının basamaklarını ezberleme rekoru 930 basamaktı. Rekor İngiliz Nigel Hodges’e aitti.

Lu Chao

1975’e gelindiğinde Kanadalı Simon Plouffe 4096 basamağı ezberlemişti. 1978’de AmerikalıDavid Sanker 10 bin basamağa kadar çıkardı rekoru. 2005 yılından bu yana ise rekor 67.890 basamağı ezberleyen 24 yaşındaki Çinli Lu Chao’ya ait. Chao’nun bu kadar basamağı sayması 24 saat 4 dakika sürmüş. Ancak resmi olmayan, sadece video kaydına dayanan bir rekor da var. Japon mühendis Akira Haraguchi kendisinin yaptığı bir video kaydında Pi sayısının 100 bin basamağını ezbere saymıştır. Hile yapmadığını göstermek için tuvalete gittiğinde bile video kaydına devam etmiştir.

10. Edebiyat ve Pi tutkunları, Pi’nin basamakları içinde yer alan rakamların harf karşılıklarına denk gelen anlamlı ifadelerden oluşan ve “Pi dili” adını verdikleri bir lehçe icat etmişlerdir.

Bu dille birçok anlamlı cümle yazabilmek mümkündür. Pi sayısının basamakları içerisinde roman, şiir, hikaye, vs. yazabilecek kadar anlamlı cümle vardır.

11. Pi sayısını kim bulmuştur derseniz ondan ilk defa bahseden Babilliler.

Antik Babil uygarlığında, günümüzden yaklaşık 4000 yıl önce Pi sayısının varlığı biliniyordu. MÖ. 1900-1680 yılları arasında yazıldığı düşünülen bir Babil tabletinde Pi sayısı 3.125 olarak hesaplanmış. MÖ 1650 yazıldığı düşünülen ve matematiğin cebir, geometri, trigonometri ve bölme gibi konularında bilgiler içeren antik Mısır’ın “Rhind Matematik Papirüs‘ünde” Pi’nin değeri 3.1605 olarak yazmaktadır.  

12. Pi’nin gerçek değeri asla hesaplanamadığı için, insanlık asla bir dairenin gerçek alanını veya çevresini hesaplayamayacak.

Peki neden Pi’nin gerçek değerini bir türlü hesaplayamıyoruz? Çünkü Pi irrasyonel bir sayı, matematikçiler Pi’yi ancak bir dizi ve algoritma olarak ifade edebiliyorlar.

Sponsorlu Bağlantı

13. Pi ismi nereden geliyor? Pi’den önce insanlar bu sayıya ne diyordu?

Pi demezden evvel matematikçiler bu sayıyı tanımıyla ifade ediyorlardı. Yani, bir dairenin çevresinin çapına bölümü ile elde edilen irrasyonel bir matematik sabiti diyorlardı. Pi kelimesini ilk kullanan ise çok da popüler olmayan bir matematikçi William Jones’tur.

14. Carl Sagan’ın “Contact” (Mesaj) isimli romanında bilim insanları, insan ırkının yaratıcısından gelmiş olabilecek gizli mesajları ortaya çıkarmak için Pi sayısının derinlerine dalıyorlar.

Bu yeni bakış açısı, insanın farklı ve daha derin bir bilinç düzeyine ulaşmasını mümkün kılıyor. Romana göre elbette.

Sponsorlu Bağlantı
Sponsorlu Bağlantı

Bonus – Dünya Pi günü aynı zamanda Albert Einstein’ın doğum günüdür.

İlginizi çekebilecek diğer içerikler


Bu içeriği arkadaşlarınla paylaşmak ister misin?

Yorumlar

yorumlar

Choose A Format
Personality quiz
Series of questions that intends to reveal something about the personality
Trivia quiz
Series of questions with right and wrong answers that intends to check knowledge
Poll
Voting to make decisions or determine opinions
Story
Formatted Text with Embeds and Visuals
List
The Classic Internet Listicles
Countdown
The Classic Internet Countdowns
Open List
Submit your own item and vote up for the best submission
Video
Youtube, Vimeo or Vine Embeds

Send this to a friend