Tam Uykuya Dalmak Üzereyken Neden Düşüyormuş Gibi Hissederek Uyanıyoruz?

Taylan Erdura 30 Eylül 2020

Tam uykuya dalacakken gerçekleşen düşme hissi ve sıçramaya ‘hypnic jerk’ deniyor ve nedenleri tam olarak bilinmiyor.

Hemen hemen herkes, adını bilmese de mutlaka hpynic jerk’ü tecrübe etmiştir. Tam uykuya dalacakken kaslarınızı ani hareketi sonucu düşme hissi ve sarsılmayla uyanma durumudur. Ufak titremelerden sarsıntılara kadar değişen geniş bir yelpazede görülür, yatakta uyanıp doğrulmanıza sebep olur. Her ne kadar bu olayın üzerimizde büyük bir etkisi olmasa ve ardından hemen uykuya dalsak da bu olayın neden gerçekleştiği herkesin merak ettiği bir konu. Biacaip olarak hypnic jerk’ü sizler için açıklamaya çalıştık.

Normalde, uyku sırasında beyin vücudunuzu paralize eder.

Uyuyan kadın

Belki de ilk önce neden normalde uykumuzda hareket etmediğimizi anlamamız gerekir. Her ne kadar uykumuzda çok canlı ve hareketli rüyalar görüyor olsak da sabah uyandığımızda kendimizi neredeyse uykuya daldığımız aynı yerde buluruz. Çünkü uyku sırasında beynimizde, kasların çalışmasına imkan veren hücreleri kapatan kimyasallar salınır. Beyniniz aktif olarak çalışıyor olsa da vücudunuzdaki kaslarınız paralize olmuş durumdadır.

Sponsorlu Bağlantı
Sponsorlu Bağlantı

Beyin bu paralize halini kişinin uykuya geçişi sırasında gerçekleştirir.

Uyukuya dalan mirket

Bazen neden tam olarak paralize olmadığımızı anlamak için tam bu sırada beyinde neler gerçekleştiğine kısaca bir göz atalım. Günlük yaşamımızı kontrol eden 2 ana sistem vardır. İlki retiküler aktivasyon sistemidir ve nefes alıp verme gibi temel fizyolojik süreçleri yönetir. Bu sistem tam güçle çalışmaya başladığında alarma durumuna geçeriz, kıpırdanmaya başlarız ve uyanırız.

Uykuda düşme GİF'i

Bu sistemin karşısında ise uyku durumunu yöneten ventrolateral preoptik çekirdek bulunur. Beynin bu bölgesi kaslarınızı hareket kabiliyetini ortadan kaldıran kimyasalları salgılar. Uyumak için yatağa girdiğinizde, beyniniz uyanıklık halinden uyku durumuna geçişi sağlar. Ancak bu durum bir düğmeye basarak gerçekleşen bir durum değildir. Bir durumdan ötekine geçiş daha çok yavaşça kayarak gerçekleşen bir olaydır.

Ancak bazen beyniniz gerçek dünya ile rüya alemi arasındaki geçişi kontrol etmek için mücadele verir.

Rüyasında düşerken uyanan adam

Bu geçiş her zaman kusursuz şekilde gerçekleşmez. Beyniniz gerçek dünya ile rüya alemi arasında geçiş yaparken mücadele etmek zorunda kalabilir. Bu nedenle mesela rüya aleminde bir topa vururken, beyniniz bunu gerçek hayatta bir topa vuruyormuş gibi algılayabilir ve hatta bu yüzden yanınızda yatan kişiyi tekmeleyebilirsiniz. Bu durum her zaman sizi uykunuzdan uyandırmaz, ancak sarsıntı yeterince büyüktür ve kimi zaman sizi uyandırabilir.

Bu durum primat reflekslerimizle alakalı olabilir.

ağaçtan düşen panda

Bu durumun ortaya çıkmasıyla ilgili popüler görüşlerden biri, hpynic jerk’ün veya uyku öncesi sarsıntıların evrimin bir yan etkisi olduğu yönündedir. Yerden yüksekte bir ağaç üzerinde uyurken kasların gevşemesine karşı uyarı mahiyetinde bir primat refleksi olabilir. Primat beyni, uykuya geçiş sırasındaki rahatlamayı ağaçtan düşme olarak algılayıp bir koruma sistemi olarak kasları derhal harekete geçirmeye çalışıyor olabilir.

Sponsorlu Bağlantı
Sponsorlu Bağlantı

Anksiyeteye sebep olmaya başlamadıkça ‘hypnic jerk’ normaldir.

Uyuyamayan kadın

Uykuya dalma sırasında gerçekleşen sarsıntılar ve düşme hissi son derece normaldir, endişe edilecek bir durum değildir. Ancak insan buna kafayı takarsa anksiyeteye dönüşme ihtimali vardır. Özellikle partnerinizde sürekli olarak ortaya çıkan bir durumsa rahatsızlık verici olabilir. Artan anksiyete ve uykusuzluk bu sarsıntıların sayısının artmasına ve saha sık ortaya çıkmasına sebep olabilir. Bu durum insanı bir hypnic jerk döngüsüne sokabilir. Eğer böyle bir durumla karşılaşırsanız hiç vakit kaybetmeden bir uzmana danışmanız gerekir.

İlginizi çekebilecek diğer içerikler