Uzmanlara Göre Gerçek Suç Belgesellerini Sevmemizin 12 Nedeni

Nesrin 13 Temmuz 2021

Bu günlerde kafanızı nereye çevirirseniz çevirin, bir suçu anlatan yeni ve son derece başarılı, bir kitap, podcast veya belgesel varmış gibi görünüyor.

Günümüzde büyük bir hızla büyüyen bir sektör var, gerçek suçları anlatan belgeseller, kitaplar, podcast’ler ve diğer yayınlar. Bu tür o kadar büyük ki, sadece Netflix’te The Keepers, Evil Genius, Wild Wild Country, Making a Murderer, The Staircase, Wesphael Davası, Gabriel Fernandez’i Kim Öldürdü, Madeleine McCann’ın Kayboluşu, Amanda Knox gibi onlarca suç belgeselini bulmanız mümkün. Bu yapımların izlenme oranları da tüm dünyada şaşırtıcı derecede yüksek. Bu da şu soruyu gündeme getiriyor: Neden gerçek suça bu kadar takıntılıyız? İşte uzmanların bu konuda söyledikleri.

1. Çünkü gerçek suça takıntılı olmak normaldir (belli bir noktaya kadar)

Gerçek suç belgesellerini neden seviyoruz

Her şeyden önce: Gerçek suçlara takıntılı olmanın garip bir tarafı yok. San Diego Polis Departmanı eski baş psikoloğu Dr. Michael Mantell 2009’da NPR’ye verdiği demeçte, “Gerçek suçlar bize normal ve sağlıklı olduğumuzu söylüyor” dedi. “Sanırım suça olan ilgimiz bir dizi farklı sağlıklı psikolojik amaca hizmet ediyor.” Elbette bunun da sınırları var: “Eğer tek yaptığın suç hakkında okumaksa ve… suç hakkında konuşmaksa ve elinde onun posterleri varsa ve çekmecelerinde gazete kupürleri varsa, endişelenirim.” dedi.

Advertisements
Advertisements

2. Çünkü kötülük bizi büyülüyor

Gerçek suç belgesellerini neden seviyoruz - 1

Gerçek suç türü, adli psikolog Dr. Paul G. Mattiuzzi’nin “en temel bir tabu ve belki de en temel insani dürtü” dediği cinayet işleyen insanların zihinlerine bir bakış sağlar. “Her durumda,” diye yazar, “kötülüğün büyüklüğü hakkında yapılacak bir değerlendirme vardır.” Mantell’e göre, iyiye karşı kötülüğe duyulan bu hayranlık, sonsuza dek var olmuştur; Chicago’daki Advocate Illinois Masonik Tıp Merkezi’nde lisanslı bir klinik psikolog olan Dr. Elizabeth Rutha, AHC Health News’e hayranlığımızın gençken başladığını söyler. Çocukken bile iyi ve kötü arasındaki gerilime çekiliriz ve gerçek suç, bu dinamiğe olan hayranlığımızı somutlaştırır.

Bu insanları bu aşırı eyleme neyin ittiğini ve onları harekete geçiren şeyin ne olduğunu bulmak istiyoruz, çünkü asla gerçekten cinayet işlemeyiz. Lost Girls yazarı Caitlin Rother, Hopes & Fears’a “Bir katilin psikolojisi hakkında biraz fikir edinmek istiyoruz, biraz da ailelerimizi ve kendimizi nasıl koruyacağımızı öğrenmeyi” diyor ve ekliyor, “aynı zamanda anormal davranışlardan ve çarpık algıların izleyebileceği birçok yoldan da etkileniyoruz.”

3. Çünkü 7/24 haber bombardımanına maruz kalıyoruz

Gerçek suç belgesellerini neden seviyoruz - 2

Zamanın başlangıcından beri suçtan etkilenmiş olsak bile, muhtemelen gerçek suç modasındaki artış için medyaya teşekkür etmeliyiz. Mantell, “50’li yıllardan beri medya sürekli suç hikayeleri pompaladı ve bu durum muhtemelen 70’lerde gerçek meyvelerini verdi” dedi. “Suçla ilgili hayranlığımız suç korkumuzla eşdeğerdir.” Dedikten sonra, “Muhtemelen bugün çoğu televizyon haberlerinin yüzde 25 ila 30’u suçla, özellikle de kişisel suç ve cinayetle ilgilidir. İnsanlara yönelik şiddet içeren yağma suçları listenin en başında yer alıyor.” diye devam ediyor

4. Çünkü bir kaza gördüğümüzde bakmadan edemiyoruz

Gerçek suç belgesellerini neden seviyoruz - 3

Drew Üniversitesi’nde kriminoloji profesörü ve Why We Love Serial Killers’ın yazarı Scott Bonn, TIME’da “Seri katiller insanları trafik kazaları, tren kazaları veya doğal afetler gibi baştan çıkarır. Halkın onlara olan hayranlığı, onun şiddet ve felakete yönelik daha genel saplantısının özel bir tezahürü olarak görülebilir.” diyor ve ekliyor, “Başka bir deyişle, bir seri katilin hareketlerini görmek korkunç olabilir, ancak halkın çoğu gösteri nedeniyle gözlerini kaçıramaz.”

Gerçek suç yazarı Harold Schechter’in Hopes & Fears’a açıkladığı gibi, aslında bu suçların failleri önemli bir toplumsal role hizmet edebilir. Platon, Sigmund Freud ve Emile Durkheim dahil olmak üzere, “Suç medeniyetten ayrılamaz – bir sapma değil, hayatımızın ayrılmaz ve hatta gerekli bir bileşenidir – çeşitli düşünürler tarafından geliştirilmiş bir kavramdır” dedi. “Eğer bu tür teoriler geçerliyse, suçluların toplumsal işlevlerini ancak dünyanın geri kalanı tam olarak hangi suçları işlediklerini ve nasıl cezalandırıldıklarını bilirlerse yerine getirebilirler – yani, halkın gerçekten ihtiyaç duyduğu ve istediği şey şok edici hikayenin tamamını duymaktır.”

5. Çünkü kendimizi hazır hissetmemize yardımcı oluyor

Gerçek suç belgesellerini neden seviyoruz - 4

Elon Law Review’daki Megan Boorsma’ya göre, gerçek suç çalışmaları, insanların kendi refahlarına yönelik tehditlere odaklanma eğiliminde olduğunu göstermiştir. Psikologlar, özellikle kadınların gerçek suç belgesellerini sevdiğini ifade ediyor ve ekliyorlar, bu sayede kendilerini tehlikeli bir durumda bulmaları halinde hayatta kalma şanslarını nasıl artıracaklarına dair ipuçları aldıklarına inanıyorlar.

2010’da yayınlanan bir araştırma, kadınların bir saldırgana karşı kendilerini nasıl savunacaklarına dair ipuçları içeren gerçek suç kitaplarına; bir katilin saikleri hakkında bilgi içeren kitaplara erkeklerden daha fazla ilgi duyduklarını ve kurbanların kadın olduğu kitapları seçme olasılıklarının daha yüksek olduğunu göstermiştir. Araştırmacılar, “Kadınların zindelikle ilgili bilgiler içeren hikayelere çekildiğine dair bulgularımız, kadınların bir suçun kurbanı olmaktan erkeklerden daha fazla korktuğunu gösteren araştırma ışığında anlamlıdır” sonucuna vardılar; “bu kitapları değerli kılan özellikler kadınlara hitap etmek, bir suçu önlemek veya hayatta kalmak açısından oldukça önemlidir.” Araştırmanın baş yazarı Amanda Vicary, Huffington Post’a şunları söyledi: “Cinayetleri öğrenerek -kimin katil olma olasılığı daha yüksek, bu suçlar nasıl oluyor, kurbanlar kimler, vs.- aynı zamanda günün birinde kurban olmalarının önüne geçmenin yollarını da öğreniyorlar.”

Mt. Sinai’deki Icahn Tıp Okulu’nda psikiyatrist ve psikiyatri ve davranış bilimleri klinik profesörü yardımcısı Dr. Sharon Packer, DECIDER’a verdiği demeçte, gerçek suçları izlemek, dinlemek veya okumak “bir elbise provası gibi olabilir” diyor.

Polisiye roman yazarı Megan Abbott’a göre, erkeklerin cinayet kurbanı olma olasılığı kadınlardan dört kat daha fazla – ancak, birlikte oldukları kişi tarafından öldürülen insanların yüzde 70’ini kadınlar oluşturuyor. Abbot, Los Angeles Times’ta şunları yazdı: “Kadınları gerçek suç hikayelerine çeken şeyin, içinde yaşadıkları dünyanın bu olduğuna dair içgüdüsel bir anlayış olduğuna inanmaya başladım. Ve bu kitaplarda, hayatlarının endişeleri ve zorlukları ölümcül bir şekilde ciddiye alınıyor.”

6. Çünkü evrimsel bir kazanım olabilir

Gerçek suç belgesellerini neden seviyoruz - 5

Penn State Harrisburg’da psikoloji doçenti olan Dr. Marissa Harrison, Hopes & Fears’a insanların gerçek suçla ilgilendiğine inandığını çünkü bize zarar verebilecek şeylere dikkat etmek üzere evrimleştiğimizi ve onlardan daha iyi kaçınabileceğimizi söyledi. “Korkunç olana dikkat eder ve ilgi duyarsınız, çünkü atalarının ortamında, korkunç olaylara “uyumlu” olanlar, mantıksal olarak zararlı uyaranlardan kaçabildikleri için daha fazla torun bıraktı” diyor.

Advertisements
Advertisements

7. Çünkü mağdur olmadığımız için mutlu oluyoruz

Gerçek suç belgesellerini neden seviyoruz - 6

Psikologlar, gerçek suça takıntılı olmamızın ana nedenlerinden birinin, kurban olmadığımız için bize rahatlama fırsatı vermesi olduğunu söylüyor. ID’nin Deadline: Crime’ın ev sahibi Tamron Hall, 2017’de düzenlenen bir seminerde bu rahatlama duygusunu şöyle tanımladı. “Sanırım hepiniz gösterilerimizi izliyor ve ‘Tanrı aşkına, bu benim başıma gelebilir’ diyorsunuz… Bu tanıdığımız herkesin başına gelebilir” dedi.

Packer, DECIDER’a gerçek suç saplantımızdaki ana faktörlerden birinin bir tür “schadenfreude” – diğer insanların yaşadığı sorunlardan zevk alma gibi bir şey olduğunu söyledi. “Mutlaka sadistçe değil, ama eğer kötülük birine denk gelmek zorundaysa, en azından bir başkasına denk gelmiştir” dedi. “Senin yerine başka birinin başına geldiğini öğrenmek garip bir rahatlama hissi veriyor.”

8. Çünkü fail olmadığımız için mutlu oluyoruz

Gerçek suç belgesellerini neden seviyoruz - 7

Öte yandan, gerçek suçu izlemenin de empati hissetme fırsatı sağladığını söyleyen Mantell, “Sadece kurban için değil, bazen fail için de şefkat hissetmemizi sağlıyor” dedi.

Packer, “Hepimiz insanlara kızıyoruz ve birçok insan ‘Onları öldürebilirim’ diyor ama neredeyse hiç kimse bunu yapmıyor, neyse ki” dedi. “Ama sonra ekranda gördüğünüzde, ‘Ah, birinin birini öldürmesi gerekiyordu, Tanrıya şükür, ben değildim’ diyorsunuz. Aynı türden bir rahatlama söz konusu öfke ve şiddet olduğunda da yaşanıyor, neyse ki bu kötülüğü ben yapmadım; başkası yaptı.”

9. Çünkü adrenalinle dolup taşıyoruz

Gerçek suç belgesellerini neden seviyoruz - 8

Bonn, “İnsanlar… korkunç eylemlere tanık oldukları zaman ödül olarak bir adrenalin patlaması yaşıyorlar” diye yazıyor. “Adrenalinin bağımlılık yapıcı gücünden şüphe ediyorsanız, fiziksel olarak hasta olana kadar bir roller coaster’a tekrar tekrar binerek heyecan arayan çocuğu düşünün. Gerçek suçun insan duyguları üzerindeki insanın ayaklarını yerden kesen etkisi, roller coaster’ların veya doğal afetlerinkine benzer.”

10. Çünkü gizemi çözmeye çalışıyoruz

Gerçek suç belgesellerini neden seviyoruz - 9

İnsanlar bulmacaları sever ve gerçek suç şovları ve podcast’ler beynimizi çalıştırır. Bonn, “Televizyondaki bir soruşturmayı izleyerek, insanlar dedektif koltuğuna oturabilir ve kolluk kuvvetleri gerçek faili yakalamadan önce” kimin cinayetini ” çözüp çözemeyeceklerini görebilirler.”

DeSales Üniversitesi’nde adli psikoloji profesörü olan Dr. Katherine Ramsland, Hopes & Fears’a “Televizyondaki ve kitaplardaki çoğu gerçek suç, insanların çözmek istediği bir bulmaca olarak sunuluyor” dedi. Bu yapboz beyin için bir meydan okumadır ve onu çözmek sonuca ulaşmayı sağlar.

11. Çünkü korkmayı seviyoruz… Elbette kontrollü bir şekilde

Gerçek suç belgesellerini neden seviyoruz - 10

Bonn, “Popüler kültür eğlencesinin bir kaynağı olarak [gerçek suç], tehdidin heyecan verici olduğu ancak gerçek olmadığı kontrollü bir ortamda korku ve dehşet yaşamamıza izin veriyor” diyor. “Örneğin, canavar filmleri çocuklar için neyse, gerçek hayattaki katillerin hikayeleri de genellikle yetişkinler için odur.” Schechter, BBC’ye aynı şeyi söyledi – seri katillerle ilgili hikayeler “yetişkinler için peri masalı. Ruhumuzda, canavarlar tarafından takip edilmekle ilgili hikayeler anlatma ihtiyacı duyduğumuz bir şey var.”

Şiddet suçlarını motive eden şeylere olan ilgimiz korkmaktan kaynaklanıyor, A.J. Florida, Leesburg’daki Beacon College’da insan hizmetleri ve psikoloji yardımcı doçent olan Marsden, Huffington Post’a şunları söyledi; “gerçek suç, izleyicilerin insanlığın karanlık tarafına, oturduğu kanepenin güvenli ortamından dalmasına izin verir.”

12. Çünkü hikaye anlatmak iyi ve rahatlatıcıdır

Gerçek suç belgesellerini neden seviyoruz - 11

Bir gerçek suç programı olan “Investigation Discovery”nin sunucularına insanların gerçek suçu neden sevdiklerini sorarsanız çoğu tek bir şeyden bahsedecek: hikaye anlatımı. Homicide Hunter’ın eski dedektifi ve sunucusu Lt. Joe Kenda 2017’de Mental Floss’a “Binlerce yıldır insanlar ateşin etrafında toplandı ve ‘Bana bir hikaye anlat’ dediler. Eğer iyi bir hikaye anlatırsanız sizden başka bir tane daha anlatmanızı isteyeceklerdir. Gerçek şeylerle uğraşan gerçek insanlar hakkında bir hikaye anlatabilirseniz, bu onların ilgisini her zaman aynı bileşenlere ve aynı sona sahip bir Hollywood senaristinin uydurduğu bir şeyden daha fazla çeker.”

Scene of the Crime and Hate in America’nın sunucusu Tony Harris, Kenda’nın hikaye anlatımı konusundaki düşüncelerini yineledi ve birçok gerçek suç dizisinin kesin bir sonu olduğuna dikkat çekti: “Şovların çoğunda düğmeyi ilikliyoruz.”

Sadece bu değil, çoğu gerçek suç şovu da benzer bir format izliyor – bu da bizim saplantılarımıza hitap edebilir.

Maryland Üniversitesi’nde sosyoloji profesörü Lester Andrist Hopes & Fears’a “İnsanların neden gerçek suça takıntılı olduklarını görmek için, neredeyse tüm gerçek suç hikayelerinin paylaştığı daha büyük üst anlatıyı görmelisiniz” dedi. “Tipik gerçek suç hikayesinde, iyi adamları ve kötü adamları belirlemek kolaydır ve en önemlisi, suçlar her zaman çözülür. Gizemlerin cevapları var ve adalet sistemi – kusurlu olsa da – temelde çalışıyor. ”

Ve böylece, tuhaf bir şekilde, bu gerçek suç hikayeleri – ne kadar korkunç olursa olsunlar – sonunda rahatlatıcı oluyor. Andrist, “Hızlı sosyal, politik, ekonomik ve teknolojik değişimin olduğu bir dünyada yaşarken,” dedi, “gerçek suç, insanları dünyanın nasıl çalıştığına dair uzun süredir devam eden fikirlerinin hala yararlı olduğuna dair güvence vererek rahatlatır.”

Advertisements
Advertisements

İlginizi çekebilecek diğer içerikler