Vercingetorix: Sezar’ı Neredeyse Mağlup Eden Kadim Özgürlük Savaşçısı

diazepam 7 Nisan 2022

Vercingetorix neden Jül Sezar’ın ezeli rakibiydi ve neden günümüzde Fransa’da hala ulusal bir kahraman olarak görülüyor.

Antik Roma hikayelerinde, Jül Sezar açıkça merkezi bir figürdür. Bir politikacı ve savaşçı olarak görev yaptığı süre boyunca, Sezar dünyanın gördüğü en önemli liderlerden bazılarına karşı ve onlarla birlikte savaşarak ününe ün kattı: Antonius, Büyük Pompey ve Kleopatra.

Ancak diktatörlük gücüne yükselmeden önce Galya’yı (şimdi Fransa’da) artı Belçika ve İsviçre’nin bazı bölgelerini kuşattı. Orada, Vercingetorix adında ateşli bir savaşçı, vatanlarını Sezar’a karşı savunmak için farklı kabileler örgütledi. Ve Vercingetorix, Galyalıları sancak altında yiğitçe topladı ve Jül Sezar’ı neredeyse bozguna uğratan birkaç savaşçıdan biri oldu.

Sezar’dan Önce Vercingetorix

Vercingetorix ve Caesar karşı karşıya gelir.
Vercingetorix ve Caesar karşı karşıya gelir.

Vercingetorix hakkında bildiklerimizin çoğu, Sezar’ın rezil – ve önyargılı – anılarında yer alıyor ve bize devam edecek pek bir şey bırakmıyor. Aslında, belki de Vercingetorix doğum adı bile değildi. Bilim adamları, bir ön-Kelt dilinde “Vercingetorix”in kabaca “savaşçıların en büyük kralı” anlamına geldiğine inanıyorlar. Bu nedenle, bu lakap, savaşta başarılı bir lidere verilen bir unvan olabilirdi, doğuştan gelen bir unvan değil.

Savaşçının tanımları genellikle ondan uzun, yakışıklı ve karizmatik olarak bahseder. İlham verici ve dokunaklı konuşmalarıyla hem askerleri hem de kasaba halkını bir araya getirmesiyle tanınan, saygı duyulan bir konuşmacıydı. Topraklarını Romalı işgalcilere karşı savunduğu için Fransa’nın ilk ulusal kahramanı olarak hatırlanır.

Vercingetorix'in başı, MÖ 50'lerde basılmış bir madeni para üzerinde.
Vercingetorix’in başı, MÖ 50’lerde basılmış bir madeni para üzerinde.

Vercingetorix, Arverni kabilesinde bir savaşçı olarak büyüdü. Galya Savaşlarında Sezar, Vercingetorix’in babası Celtillus’un bir zamanlar “tüm Galya’nın reisliğini elinde tuttuğunu” kaydeder. Celtillus, daha küçük kabileleri kanatları altına alarak barışı teşvik eden ancak gerektiğinde karşıt kabilelere karşı askeri taktikler kullanan birleştirici bir lider olarak ün yapmıştı.

Vahşi Galya kabileleri arasında sık sık kargaşa olduğu için, Sezar’ın böl ve yönet taktiklerinin başlıca hedefleri haline geldiler. 50’lerde Sezar, Gallia Narbonensis eyaletinin valisi oldu. Galya’nın geri kalan bağımsız bölgelerini fethetmek para getirecek ve onu iyi gösterecekti. Roma ile müttefik olan Galya kabilelerinin rakiplerine karşı savaşmalarına yardım etme bahanesiyle işgal etti. Ve çok geçmeden kudretli Vercingetorix ile tanışmaya gelecekti.

Julius Caesar ile Savaş

Vercingetorix'e ait bir anıt.
Vercingetorix’e ait bir anıt.

Galyalı kabileler, yüzlerce yıldır kendi kendilerini yönetmeyi başardıkları için, topraklarını fethetmek için kuzeye gelen bir Romalı savaşçı haberini pek hoş karşılamadılar. Bir kabile, Eburones, her zaman yaklaşan Roma kuvvetlerine karşı iyi düşünülmemiş bir isyan girişiminde bulundu.

Kanlı bir muharebenin dışında kalmayı içine sindiremeyen Sezar, kuvvetlerinin kontrolünü ele geçirdi ve MÖ 57’de Eburones’e yapılan saldırıyı bizzat yönetti. Sabis Savaşı olarak bilinen savaşta, Sezar hemen hemen tüm kabileyi yok etti. Hayatta kalanları köle olarak sattı ve topraklarını kendisi için aldı.

Sonraki beş yıl boyunca Sezar, Galyalı savaşçıların her bir kabilesi üzerine baskı yapmaya devam etti. Şaşırtıcı olmayan bir şekilde, Galya’nın gençleri, işgalci fatihten nefret ediyordu.

Vaat Edilen Prens

Gergovia Savaşı Haritası
Gergovia Savaşı Haritası

Bu arada Vercingetorix, Eburones ve diğer kabilelerin yok edildiğini görmüştü. O ve diğer genç savaşçılar, Cenabum’daki (modern Orléans’ın yakınında) Galyalılar isyan edip çok sayıda Roma yetkilisini katlettiklerinde cesaretlendiler.

Arverni yaşlılar konseyi, Vercingetorix’in savaşma arzusunu kabul etmedi. Amcası Gobannitio, riskin çok büyük olduğuna inanıyordu. Ancak Vercingetorix’in başka fikirleri vardı. Galya Savaşları’nda Sezar, küçük prensin “Gergovia kasabasından kovulduğunu, ancak her şeyden vazgeçmediğini; ve arazide dilenciler ve dışlanmışlardan oluşan bir ordu topladığını” dikkate aldı.

Yaşlıların uyarılarına rağmen toplayabildiği bütün adamları topladı. İkna edici bir şekilde, “genel özgürlük uğruna onları silaha sarılmaya teşvik etmeye” başladı. Takipçileri tarafından kral ilan edilen Vercingetorix daha sonra “kısa bir süre önce tıpkı kendisinin kovulması gibi muhalifleri yanından uzaklaştırdı.” Arvernileri yalnızca kendisine katılmaya ikna etmekle kalmadı, aynı zamanda birçok farklı Galya kabilesini komutası altında birleştirdi.

Vercingetorix Vs. Sezar

Vercingetorix anısına bir poster.

Sezar, rakiplerinin kendisine karşı ittifak kurduğunu öğrendiğinde, hızla Roma’dan döndü. Bu arada Vercingetorix, Sezar’ın kontrolü altındaki toprakları dolaylı olarak yağmalamaya ve talan etmeye başladı. Bu tür baskınlar sadece morali artırmakla kalmadı, aynı zamanda daha fazla malzeme getirdi. Bu başarılar, daha fazla kabilenin davaya katılmasına yol açtı.

Heyecanına ve sevincine, neredeyse tüm kabileler ciddi bir şekilde karşılık verdi, toplandı ve savaşa hazırlandı. Bu arada, MÖ 52’de Galyalılar Gergovia’yı kuşattı ve ardından Sezar ile ittifak kurdu. Şans eseri, planladıkları saldırı gününde Sezar seyahat ediyordu. İkinci komutanı Labienus, Roma birliklerine liderlik ediyordu.

Labienus bir savaşa liderlik etmek için ne yazık ki donanımsızdı. Vercingetorix’in önderlik ettiği vahşi, gerilla tarzı saldırıya değil, uygulamalı, planlanmış bir savaşla ilgilenmeye hazırdı. Vercingetorix ve kabilesi, Romalı askerlere doğrudan saldırmak yerine, rakiplerinin malzemelerine ve barınaklarına saldırdı ve sonra gecenin karanlığında ortadan kayboldu. Arazi hakkındaki üstün bilgileri, en büyük güçleri olduğunu kanıtladı.

Cesur Bir Zafer

Sezar'la yapılan savaşın anısına bir heykel.
Sezar’la yapılan savaşın anısına bir heykel.

Vercingetorix’in güçleri arazide nasıl hayatta kalacaklarını biliyorlardı, Romalılar ise yanlarında getirdikleri erzaklara güveniyorlardı. Erzak olmadan, Romalı askerler ölü gibiydi. Çok geçmeden Sezar yardım etmek için savaş alanına döndü.

Ancak Vercingetorix “her şeyi yak” yaklaşımını uygulamıştı. Galyalılar, muhtemelen Romalılara yardım edebilecek kasabalar, köyler ve malzemeler de dahil olmak üzere yollarına çıkan her şeyi ateşe verdi. Sezar, Vercingetorix’in savaş taktiklerini övdü:

“Birliklerimizin eşsiz cesareti, Galyalıların her türlü hilesiyle karşılandı; çünkü onlar olağanüstü bir zekaya sahip bir millettir ve kendilerine önerilen her şeyi kopyalamaya ve uygulamaya son derece yatkındır.”

Alesia Savaşı'ndaki kuşatmanın haritası
Alesia Savaşı’ndaki kuşatmanın haritası

Ne yazık ki Vercingetorix’in başarılı savaş planlarının bir son kullanma tarihi vardı. Avaricum Kuşatması gibi savaşları Sezar’a karşı kaybetmeye başladı. Gittikçe daha sık geri çekilmeye başladı. Sonunda, MÖ 52 yılının Eylül ayında Alesia kalesinde son bir direniş yaptı. Ancak Romalılar bunu biliyordu ve bundan yararlanarak Galyalıları hiç beklemedikleri bir anda tuzağa düşürdüler.

Eski tarihçi Plutarhos, Life of Caesar’da, “Galya milletleri arasında en güçlü olanların bir araya gelip Alesia’ya silahlandığını” anlatır. Birçoğu surların içine kapandı, diğerleri ise kuşatma altındaki Romalıları surların dışından taciz etti. Düşmanlar arasında sıkışan Sezar, yine de her iki gücü de fethetmeyi ve günü kazanmayı başardı.

Kralın Düşüşü

Vercingetorix Sezar'a teslim oldu
Vercingetorix Sezar’a teslim oldu

Bu noktada hikaye bölünür. Bazı kaynaklar, Vercingetorix’in halkının, onları köşeye sıkıştırdığı için onu suçladığını ve ardından onu Sezar’a teslim ettiğini iddia ediyor. Diğerleri, Vercingetorix’in hatalarını anladığını ve isteyerek teslim olduğunu söylüyor.

Durum ne olursa olsun, Vercingetorix kasten Sezar’ın kampına girdi ve çadırına çıktı. Sezar’ın ayaklarının dibinde zırhını çıkardı ve diz çökerek teslim oldu. Ancak Sezar onu kurtarmak yerine en iyi yaptığı şeyi yaptı: Ona örnek olması için Vercingetorix’i Roma’ya götürdü.

Sezar, Vercingetorix’i, zorla dahil olduğu zafer yürüyüşüne katarak Roma’ya geri götürdü. Altı yıl sonra, MÖ 46’da, Galyalı kahraman bir Roma hapishanesinde muhtemelen boğularak öldürüldü. Ve böylece Galyalı Vercingetorix’in yiğit hayatı sona erdi. Ölümüyle birlikte yenilse de popülaritesi arttı. Kahramanlığı ve tüm eşitsizliklere karşın elde ettiği zaferler dilden dile yayıldı ve bugün olduğu gibi bir özgürlük savaşçısı olarak saygı gördü.

İlginizi çekebilecek diğer içerikler


Bunlar da ilginizi çekebilir