Viking Kadın Savaşçıları, “Shieldmaiden”lerin Hikayesi

Nesrin 14 Şubat 2022

Viking kültüründe kadın savaşçıların (shieldmaiden) rolü, hatta ilk etapta var olup olmadıkları hakkında büyük tartışmalar oldu.

“Viking” kelimesi genellikle iriyarı, sakallı, çift elli baltalar kullanan sarışın erkeklerin görüntülerini çağrıştırır. Şiddet ve kan dökülmesiyle bu kadar yakından ilişkili bir kültürde (cennetin Viking versiyonu, katledilenlerin bir sonraki gün her şeyi sil baştan yeniden yapmadan önce ziyafet vermek için bir araya geldiği sonsuz bir savaştır), kadınların (ya da shieldmaiden’lerin) bile tarihin tozlu sayfalarında azılı savaşçılar olarak geçmeleri şaşırtıcı değil.

Hervor, Efsanenin Viking Kadın Savaşçısı

Shieldmaiden-3

Orta Çağ bilgini Saxo Grammaticus, Danimarka Tarihi’nde, “erkek gibi görünecek şekilde giyinen ve hayatlarının neredeyse her anını savaş arayışına adayan” Viking kadınlarını anlatır.

Bu gaddar shieldmaiden’ler “öpüşmek yerine savaş teklifinde bulundular” ve “görünüşleriyle eritebilecekleri adamlara mızraklarıyla saldırdılar.”

Diğer Viking destanları, kendi filosunu yöneten ve sihirli bir kılıcın peşinde ölülerle savaşan (ve tesadüfen, Yüzüklerin Efendisi’nde Tolkein’in ünlü kadın savaşçısı Eowyn’e ilham kaynağı olan) Hervor gibi kadın savaşçıları anlatır.

Shieldmaiden

Shieldmaiden Hervor, uzun ve etkileyici bir erkek savaşçı ve asiler soyundan geliyordu – ama hiçbirini tanımıyordu çünkü babası o doğmadan önce savaşta ölmüştü.

Bildiği şey, genç kadınlar için uygun görülen olağan faaliyetlerden hiçbiriyle ilgilenmediğiydi; bunun yerine okçuluk, kılıç kullanma ve binicilik öğrendi.

Efsane Viking Kılıcı Tyrfing’i Aramak

Shieldmaiden-1

Hervor köyündeki her çocuğu dövdüğünde, kısmen babasının kimliğinin açığa çıkmasıyla kendi maceralarına atıldı. Efsanenin lanetli kılıcı Tyrfing’i kullanan meşhur savaşçı Angantyr’in kızı olduğunu artık biliyordu.

Hervor o kılıcı istedi. Bunun onun doğuştan hakkı olduğunu hissetti. Böylece shieldmaiden kendine bir ekip topladı ve babasının ve kardeşlerinin öldürülüp gömüldüğü Danimarka’nın Samsø adasına doğru yola çıktı.

Efsaneye göre babası Tyrfing’i mezarına götürmüştü; Ölümünde silahın dünya için çok tehlikeli olduğuna karar verilmişti.

Bir shieldmaiden’in ölümünün tasviri.
Bir shieldmaiden’in ölümünün tasviri.

Ama bu Hervor’u durdurmadı. Mürettebatının geri kalanı adanın hayalet ateşlerini gördüklerinde karaya çıkmayı reddetse de cesur kadın savaşçı karaya atladı ve hayaleti ortaya çıkana kadar babasının mezarına bağırdı.

Babasının hayaleti onu kılıcı eline almaması için uyardı ve kılıcı kullanan herkes için yıkım anlamına geldiğini söyledi.

Babası haksız değildi – kılıcın küçük bir kesiği bir düşmanı öldürmek için yeterli olsa da, Tyrfing ayrıca taşıyıcısı için de ciddi bir tehlike oluşturuyordu. Kılıç kınından her çekildiğinde birinin ölmesi gerekiyordu – ve eğer taşıyıcı bunu yapmak için gönüllü değilse, kılıç, kan dökülene kadar uygulayıcısını adeta çıldırtıyordu.

Emil Doepler'in 1905 tarihli Valhalla tasviri.
Emil Doepler’in 1905 tarihli Valhalla tasviri.

Hervor, meydan okumaya hazır olduğunu ve babası yumuşayana kadar ayrılmayacağını söyledi. Sonunda kılıcı alıp uzaklaştı ve kalan günlerinde kılıcı ustaca ve sorunsuz bir şekilde kullandı.

Sorunlar Tyrfing’i oğullarına devrettiğinde ortaya çıktı, kılıcın tek ihtiyacı dümende sert bir kadın savaşçının olması gerektiğiydi.

Viking Shieldmaiden’ler: Tarihsel Gerçek mi Kurgu mu?

Shieldmaiden-2

Hervor gibi Viking shieldmaiden’lerin efsaneleri yüzyıllar boyunca aktarıldı ve popüler hayal gücünde o kadar sağlamlaştı ki çoğu insan bu kadın savaşçıların varlığının tarihçiler arasında yoğun bir şekilde tartışıldığını fark etmiyor.

Sorunun bir kısmı, çağdaş yazılı kanıtların eksikliğidir: Vikinglerin kendi runik yazı sistemleri olmasına rağmen, toplumları hakkında sahip olduğumuz yazılı bilgilerin çoğu İngilizce, Fransızca ve Arap kaynaklarından gelmektedir.

Saxo’nun Danimarka Tarihi, gerçeklere dayanan bir tarihsel kaynak olarak hareket etmekten ziyade Danimarka’yı yüceltmeyi amaçlıyordu ve bu efsanevi kadın savaşçıları anlatan son derece az sayıda güvenilir yazılı kayıt var.

Günümüzde Danimarka'nın Samsø adası.
Günümüzde Danimarka’nın Samsø adası.

Ancak son zamanlarda, en iyi bilinen Viking mezarlarından biri, bu vahşi dişilerin aslında Kuzeylilerin ordularında savaştığını gösteren bazı şaşırtıcı kanıtlar sundu.

Mezar ilk olarak 1800’lerin sonlarında Hjalmar Stolpe tarafından keşfedildi. 10. yüzyıldan kalma ve Birka kasabasında (önemli bir Viking ticaret merkezi) bulunan mezar, hızla şimdiye kadar ortaya çıkarılan en ayrıntılı Viking mezarlarından biri olarak ün kazandı.

Ölü kahraman, yaşamı boyunca elit statüye ulaştığını gösteren eşyalarla birlikte gömülmüştü. Bu öğeler arasında kalkanlar, bir balta, zırh delici oklar ve iki at vardı. Bu özel mezar aynı zamanda parçalarla dolu bir oyun tahtası da içeriyordu, bu da merhumun sadece bir asker olmadığını, askeri taktik ve stratejilere sahip tanıdık bir lider olduğunu gösteriyordu.

Bir Savaşçının Kemikleri Shieldmaiden Efsanesini Destekleyen Yeni Kanıtlar Sunuyor

Birka'da bulunan Viking savaşçısının mezarı
Birka’da bulunan Viking savaşçısının mezarı

Bu eşsiz eser hazinesinin keşfini çevreleyen heyecan dalgası içerisinde, mezarın sahibi bir şekilde gözden kaçırıldı. Yukarıda belirtilen tarihsel kanıt eksikliği nedeniyle, bu tür onurlarla gömülen savaşçının bir erkek olduğu varsayıldı.

Ancak, keşfinden bir asırdan fazla bir süre sonra, kaderin garip bir cilvesi, bu ünlü Viking mezarını yeniden ilgi odağı haline getirecekti.

Eski bir Viking mezar alanı şaşırtıcı yeni cevaplar sunuyor.
Eski bir Viking mezar alanı şaşırtıcı yeni cevaplar sunuyor.

Osteolog Anna Kjellström, ayrı bir projenin parçası olarak bu mezarın kalıntılarını inceliyordu. Araştırması sırasında, iskeletin yanaklarının ve kalça kemiklerinin erkeksi olmaktan çok kadınsı göründüğünü fark etti.

Önsezisinin ardından, vücuttan bir DNA örneği çıkarıldı ve analiz için Stockholm Üniversitesi’ne gönderildi. Sonuçlar, yüzyılların efsanesinin her zaman iddia ettiği şeyi doğruladı: bu yüksek rütbeli Viking savaşçısı aslında bir kadındı – bir shieldmaiden idi.

Kadın savaşçıların efsanelerini anlatan 18. yüzyıl İzlanda el yazmasından bir illüstrasyon.
Kadın savaşçıların efsanelerini anlatan 18. yüzyıl İzlanda el yazmasından bir illüstrasyon.

O halde bu, Saxo’nun “aylaklığı değil ölümü düşünen” kadın savaşçılarının, adamlarının yanında baskın ve yağma yaptıkları anlamına mı geliyor?

Çalışma, Birka mezarına gömülen kişinin cinsiyeti ne olursa olsun kesinlikle yüksek bir savaşçı statüsüne sahip olduğunu doğrulasa da Viking toplumundaki kadın savaşçılar hakkında kapsamlı genellemeler yapılmasına karşı uyarıda bulunuyor.

İlginizi çekebilecek diğer içerikler


Bunlar da ilginizi çekebilir