Wayfair: ‘Çocuk Kaçakçılığıyla’ İlgili Komplo Teorisi Nasıl Ortaya Çıktı, İddialar Doğru mu?

Cengiz Kumrular 13 Temmuz 2020

ABD’nin en büyük e-ticaret sitelerinden biri olan Wayfair, bir sosyal paylaşım sitesi olan Reddit’in suçlamalarıyla gündeme oturdu.

Sitede bir kullanıcının iddiasına göre; Wayfair, kaçırılan çocukların ticaretini site üzerinden yürütüyor. Wayfair’in adının insan kaçakçılığı ile anılmasının nedeni olarak şirketin sattığı ürünlerin fiyatı ve adlandırılması gösteriliyor.

Resmi bir dayanağı olmamasına rağmen başta Reddit ve Twitter tarafından büyük destek bulan iddialar birçok ülkeden kullanıcının dikkatini çekti. Sitede oldukça yüksek rakamlarla satışa sunulan ürünlerin, kayıp çocukların ismini taşıdığı fark edilmesi tartışma yarattı.

Wayfair yalanladı.

Wayfair iddialarına ait fotoğraflar - 1

Dünyanın önde gelen online mobilya mağazalarından Wayfair, hakkında Cuma akşam saatlerinde ABD’de ortaya atılan ve özellikle Pazar günü Türkiye’de de hızlı yayınlanan komplo teorisindeki iddiaları yalanladı.

İlk olarak Reddit’te yayımlanan komplo teorisi daha sonra Twitter ve Facebook gibi sosyal medya platformlarından hızla yayıldı. Türkiye’de ise özellikle WhatsApp gruplarında çok fazla kişi tarafından paylaşıldı. Wayfair hakkındaki iddialar, 2016 ABD başkanlık seçimleri öncesinde Hillary ve Bill Clinton hakkında ortaya atılan ve “Pizzagate” olarak bilinen komplo teorisiyle benzerlikler taşıyor.

Sponsorlu Bağlantı
Sponsorlu Bağlantı

Komplo teorisinde hangi iddialar ortaya atılıyor?

Wayfair iddialarına ait fotoğraflar - 7

Teori ilk olarak PrincessPeach1987 rumuzlu bir kullanıcı tarafından Cuma akşamı Reddit üzerinden paylaşıldı.

Paylaşımda, Wayfair sitesinde 12 bin 700 ile 14 bin 500 dolar arasında satışa çıkartılan dolapların fahiş fiyatlarına dikkat çekildi.

Teoriye göre, internette arama yapıldığında Neriah, Yaritza, Samiyah gibi adlarla satışa konulan bu dolapların model isimlerinin kayıp olarak aranan çocuklarla örtüştüğü görüldü.

Wayfair iddialarına ait fotoğraflar - 11

Ayrıca, bu dolapların seri numaralarının yanlarına belli bazı kodlar eklenerek Rus arama motoru Yandex’te arandığında bikinili çocuk fotoğrafları getirdiği de teoride yer alan bir başka iddia oldu.

Teoriyi yazan kullanıcı, iddialarını güçlendirmek için Wayfair çalışanlarının “şirket yöneticileri pedofili olmasını protesto ettiklerini” de öne sürdü.

Diğer başka komplo teorilerinde olduğu gibi, burada da basının “bu skandalın” üstünü örtmeye çalıştığı ve şirketi koruduğu için haber yapmadığı ifade edildi.

Komplo teorisine inanan ya da paylaşan birçok sosyal medya kullanıcısı, bu iddiaların doğru olmadığını ortaya koyan basın kuruluşlarını da bu şebekenin parçası olmakla suçladı.

Komplo teorisinde yer alan iddialarda doğruluk payı var mı?

Wayfair iddialarına ait fotoğraflar - 3

Wayfair, yaptığı açıklamayla tüm iddiaları yalanlarken, ABD basını da komplo teorisini doğruluğuna kanıt olarak gösterilen iddiaları inceledi ve bunların gerçeği yansıtmadığını tespit etti.

Wayfair yaptığı açıklamada, “Elbette ki; bu iddiaların hiçbirinde doğruluk payı yok. Söz konusu dolaplar, endüstriyel kullanım için tasarlanmış mobilyalar ve buna göre fiyatlandırıldı” dedi.

Wayfair iddialarına ait fotoğraflar - 2

Wayfair, dolapların özelliklerini daha doğru bir şekilde gösterecek yeni görsellerle tekrar satışa sunulması amacıyla bu ilanları sitesinden kaldırdığını açıkladı.

Ancak sosyal medya kullanıcıları, Wayfair’in pazar yeri bölümünde farklı satıcılardan binlerce dolara satılan minder, yastık gibi başka ürünler de tespit etti.

Wayfair, konuyla ilgili Mashable‘a yaptığı açıklamada, bu durumun dinamik fiyatlama algoritmasından kaynaklandığını ancak bazı ürünlerin fahiş fiyatlara ulaşmasının “teknik bir hata” olduğunu söyledi.

Ayrıca komplo teorisinde fahiş fiyatla satılan endüstriyel dolabın içinde satıldığı öne sürülen ve gönderide fotoğrafı paylaşılan isimlerden birisi Facebook üzerinden yaptığı canlı yayında, tüm iddiaları reddetti ve kendi fotoğrafının kullanılmamasını istedi.

Sponsorlu Bağlantı
Sponsorlu Bağlantı
Wayfair iddialarına ait fotoğraflar - 8

ABD basınında teoriye kanıt olarak gösterilen iddiaları inceleyen Newsweek ve Mashable da bunların gerçekleri yansıtmadığını yazdı.

Haberlere göre, komplo teorisinde bahsi geçen formatta sadece ürünlerin seri numaraları değil, herhangi bir numara serisi yazılarak, Yandex’te arandığında da sonuçlarda bikinili çocuk fotoğrafları geliyor.

Her iki haber kuruluşu da fotoğrafları getirenin seri numaraları değil, arama yaparken teoriyi ortaya atan kişinin yanına koyduğu koddan kaynaklandığı sonucuna vardı.

Wayfair iddialarına ait fotoğraflar - 9

Teoride doğru olmayan bir diğer iddia da Wayfair çalışanlarının Haziran 2019’daki protestosuyla ilgili. Wayfair çalışanları, çocuk kaçakçılığı değil; ABD’nin Texas eyaletinde düzensiz göçmenlerin sınır dışı işlemleri için tutulduğu bir merkeze Wayfair’in yatak tedarik etmesini protesto etmek amacıyla iş bırakmıştı.

Komplo teorisine “kanıt olarak” gösterilen basit ürünlere yüksek fiyat, seri numaralarıyla aramalar ve şirket çalışanlarının eylemleriyle ilgili iddialar yalanlandı ya da yansıtıldığı gibi olmadığı anlaşıldı.

İddiaları kim ortaya atıyor?

Wayfair iddialarına ait fotoğraflar - 12

Newsweek, Wayfair hakkındaki iddiayı ilk olarak ortaya atan Reddit kullanıcısıyla görüştüğünü yazdı.

PrincessPeach1987 rumuzlu kullanıcının gerçek adını vermediği ve kendisinin “insan kaçakçılığı kurbanlarına yardımcı olan yerel bir örgütün içinde” olduğunu söylediği belirtildi.

Habere göre, durumu kocasıyla birlikte garajlarını temizlerken yeni dolap satın almak istediklerini fark ettiklerini aktaran kullanıcı, Reddit’e yazdığı gönderinin “doğrudan bir suçlama niyeti taşımadığını ancak elinde konuyla ilgili bilgi olanları bir araya getirmeyi amaçladığını” söyledi.

Türkiye’de ise bu iddia, adını Sean olarak veren “@heroo_7” rumuzlu bir Twitter kullanıcısının Reddit’teki yazıyı tercüme ederek, peş peşe paylaşmasıyla yayılmaya başlandı. Zincirin ilk mesajı 10 binlerce kişi tarafından retweet edildi ve beğenildi. Bu mesaj, WhatsApp üzerinden de dolaşıma sokuldu.

Wayfair iddialarına ait fotoğraflar - 5

NBC News muhabiri Ben Collins, attığı Twitter mesajında, doğruluk payı taşımayan bu iddiaların arkasında Pizzagate teorisini ortaya atanlar ile QAnon olarak adlandırılan grubun olduğunu öne sürdü.

Collins, çocuk kaçakçılığı gibi organize işlerde yer alanların dark web ve 4chan ya da 8chan gibi platformları kullandığını da ifade etti.

Wayfair iddialarına ait fotoğraflar - 13

Collins attığı Twitter mesajlarında, “QAnon’la ilgili esas kaygı yaratan şey bu durum. Birçok kişi bu grubu klonlar ve John F. Kennedy’nin hayaletinin aramızda dolaştığı gibi deli saçması şeylerle bağdaştırıyor ancak bu laflar sosyal medyanın hülyalı dünyasında asılı kaldığı için genç insanlar üzerinde daha ikna edici oluyor” dedi.

QAnon, ABD’de “derin devletin” Başkan Donald Trump’ı devirmek için gizli planlar uygulamaya soktuğunu savunan aşırı sağcı bir komplo teorisine verilen isim.

Bu teori ilk olarak 4chan adlı platformdu “Q” rumuzlu bir kullanıcı tarafından Ekim 2017’de ortaya atıldı.

Wayfair iddialarına ait fotoğraflar - 14

Zaman içerisinde bu komplo teorilerinin arkasında tek bir kişi değil, aşırı sağcı bir grubun olduğu düşünülmeye başlandı.

Her ne kadar ilk olarak 2017’de bir derin devlet teorisiyle dikkatleri üstüne çekmiş olsa da, grubun 2016 yılında Clinton’lar başta olmak üzere Demokrat Parti’nin önde gelen isimlerini “çocuk kaçakçılığıyla” suçlayan Pizzagate’in arkasında olduğuna inanılıyor.

Sponsorlu Bağlantı
Sponsorlu Bağlantı

Wayfair Skandalında Adı Geçen Trendyol’dan Açıklama

Wayfair iddialarına ait fotoğraflar

Tüm dünyanın gündemini bir anda değiştiren Wayfair skandalı iddiasına, Türkiye’den de bazı büyük e-ticaret sitelerinin adı karıştı. Tıpkı ABD merkezli Wayfair sitesinde olduğu gibi, Trendyol da çocuk isimleri taşıyan sıradan ancak fahiş fiyatlarla satışa koyulan ürünler ortaya çıktı. İddialar üzerine Trendyol konuya ilişkin açıklama yaptı.

Wayfair iddialarına ait fotoğraflar - 6

Sosyal medyada yer alan iddialara yönelik olarak açıklama yapan Trendyol, bir pazaryeri (Marketplace) modelinde çalıştığını hatırlatarak; ürünlerdeki fiyatların ve açıklamaların satıcılar tarafından belirlendiğini söyledi. Söz konusu ürünlerin kaldırıldığını belirten Trendyol, belirtilen ürünlere ait fiyatlardan hiç satış yapılmadığını, söz konusu yüksek fiyatların da veri girişlerindeki hatalardan kaynaklandığını belirtti.

İlginizi çekebilecek diğer içerikler